Foto:gov.kz
Memleket basshysy 2024 jylǵy 2 qyrkúiektegi Qazaqstan halqyna Joldaýynda: «Úkimet joǵary bilim salasyn halyqaralyq bilim berý keńistigimen yqpaldastyryp jatyr. Qazirdiń ózinde elimizde sheteldiń belgili 23 joǵary oqý orny jumys júrgize bastady. Olarǵa meilinshe qoldaý kórsetý kerek. Atap aitqanda, maman daiarlaýǵa beriletin memlekettik tapsyrysty birtindep kóbeitken jón», – dep atap ótti.
34 sheteldik joǵary oqý ornymen seriktestik kelisimder jasaldy. Búgingi tańda elimizde Ulybritaniia, Italiia, Qytai, Resei, AQSh, Frantsiia jáne Ońtústik Koreianyń 23 seriktes joǵary oqý oryndary jumys isteidi. 2025 jyly taǵy 11 kelisimdi iske asyrý qajet.
Sheteldik seriktestik joǵary oqý oryndarynda qazaqstandyq stýdentterge arnalǵan 2 090 grant oqýǵa memleket bóldi.
Búgingi tańda myńdaǵan stýdent 34 mamandyq boiynsha bilim alady, onyń ishinde pedagogikalyq, injenerlik-tehnikalyq jáne jasandy intellekt siiaqty negizgi baǵyttar bar. Bul maqsattarǵa memlekettik bilim berý granttary (birlesken bilim berý baǵdarlamalary jáne qos diplom baǵdarlamalary) jáne memlekettiń qoldaýymen olarǵa jaǵdai jasaý arqyly investorlardyń qarajaty bólinedi.
Sheteldik seriktes JOO-lardy irikteý jekelegen salalardaǵy kadrlyq qajettilikke jáne óńirlerdiń suranystaryna negizdeledi.
Sheteldik jetekshi joǵary oqý oryndarymen yntymaqtastyq atom ónerkásibi, «jasyl» sýtekti ázirleý, Qazaqstanda balamasy joq sý qaýipsizdigin qamtamasyz etý siiaqty asa suranysqa ie jáne tapshy mamandyqtar boiynsha mamandar daiarlaýǵa baǵyttalǵan.
Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý sheńberinde Q.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe óńirlik ýniversiteti bazasynda munai injeneriiasy, elektr energetikasy jáne kompiýterlik injeneriia baǵdarlamalary boiynsha britandyq Heriot Watt ýniversitetiniń filialy ashyldy.
Himiia jáne himiialyq tehnologiialar salasynda kadrlar daiarlaý úshin M.Dýlati atyndaǵy Taraz óńirlik ýniversiteti bazasynda D.I.Mendeleev atyndaǵy Resei himiia-tehnologiialyq ýniversitetiniń filialy ashyldy.
Pedagogikalyq kadrlardy daiarlaý maqsatynda Ońtústik Qazaqstan pedagogikalyq ýniversiteti bazasynda Gazi ýniversitetiniń (Túrkiia) filialy jumys isteidi.
Beijiń til jáne mádeniet ýniversitetiniń (QHR) filialy Astana halyqaralyq ýniversiteti bazasynda jumys isteidi.
Kvins ýniversitetiniń filialy (Irlandiia) Narhoz ýniversiteti bazasynda jumys isteidi.
2025 jylǵa deiingi joǵary bilim berýdi internatsionaldandyrý strategiiasy sheńberinde sheteldik azamattarǵa, sonyń ishinde Qazaqstan Respýblikasynyń azamattary bolyp tabylmaityn qazaq diasporasynyń ókilderine arnalǵan stipendiialyq baǵdarlama iske qosyldy.
2024-2025 oqý jylynda sheteldik azamattarǵa arnalǵan stipendiialyq baǵdarlama boiynsha Qazaqstannyń 37 JOO-da 550 bilim alýshy qabyldandy (bakalavriat - 490, magistratýra - 50, doktorantýra - 10). Stipendiialyq baǵdarlama tegin bilim alýdy jáne ai saiynǵy stipendiiany qamtidy.
Qazaqstanda bilim berý týrizmin damytý
«Bolashaq» halyqaralyq stipendiiasy 30 jyl boiy júzege asyrylyp keledi. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boiynsha «Bolashaq» halyqaralyq stipendiiasy tehnikalyq, injenerlik, meditsinalyq jáne pedagogikalyq baǵyttarǵa qaita baǵyttaldy.
Osy jyldar ishinde stipendiia 12 727 qazaqstandyqqa álemniń jetekshi joǵary oqý oryndarynda bilim alýǵa múmkindik berdi, onyń ishinde 55%-y gýmanitarlyq, 36%-y injenerlik-tehnikalyq, 7%-y meditsinalyq, 2%-y mádeniet jáne óner baǵyty boiynsha bilim aldy.
Túlekter álemniń 30-dan astam elinde 400-den astam jetekshi sheteldik joǵary oqý oryndarynda oqydy jáne taǵylymdamadan ótti.
2024 jyly baǵdarlama túlekteri 213 myń meditsinalyq ota jasap, 145 myń bilim alýshy men stýdentterdi oqytyp, myńnan astam ǵylymi eńbekterin jariialady.
2024 jyly JOO kontingentindegi sheteldik stýdentterdiń úlesi 15%-dy qurady, álemniń 23 elinen 97 ýniversitettermen 245 qos diplom baǵdarlamasy iske asyryldy.
Sheteldik stýdentter sany 93 elden 31 400 adamdy qurady, bul 2023 jylǵy 82 elden 26 800 stýdentke qaraǵanda 4 600 adamǵa kóp.
Qazaqstannyń joǵary oqý oryndaryna oqytýshylyq qyzmetke 1600-den astam sheteldik sarapshy tartyldy.
2024 jylǵy bilim berý baǵdarlamalarynyń nátijesinde QS World University Rankings 2024 álemniń úzdik ýniversitetteriniń halyqaralyq reitingine 21 qazaqstandyq JOO kirdi.
«Ýniversitet pánderin oqytýdyń mazmuny men ádisin aitarlyqtai jańartý qajet. Bolashaq muǵalimder, dárigerler, agronomdar, zańgerler jáne salalyq mamandar jasandy intellekt boiynsha bazalyq bilimdi mindetti túrde meńgerýi kerek», – dep atap ótti Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysynyń tapsyrmasyn iske asyrý maqsatynda elimizdiń ǵylymi uiymdary men JOO-na halyqaralyq derekqorlarǵa tegin qoljetimdilik qamtamasyz etildi.
Google kompaniiasymen birlesip elimizdiń 15 joǵary oqý ornynyń 5000 stýdentine arnalǵan jasandy intellekt boiynsha kýrstar iske qosyldy.
Coursera onlain bilim berý platformasy jobasy aiasynda qazaqstandyq stýdentterge 40 myń litsenziia bólinip, 93 joǵary oqý ornynan 153 myń sertifikat berildi.
Koreia men Qytaidyń jetekshi joǵary oqý oryndarymen bilim berý jáne mamandardy birlesip daiarlaý boiynsha ýaǵdalastyqtarǵa qol jetkizildi.
Memleket basshysynyń tapsyrmasy boiynsha úsh qazaqstandyq JOO bazasynda jasandy intellekt mektepteri jumys isteidi:
Qorqyt ata atyndaǵy Qyzylorda ýniversitetinde Seýl Ulttyq Ǵylym jáne tehnologiialar ýniversitetiniń Jasandy intellekt jáne informatika mektebi ashyldy.
Q.I.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnikalyq zertteý ýniversitetinde City University of Hong Kong filialy ashyldy.
D.Serikbaev atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan tehnikalyq ýniversitetinde Lý Ban sheberhanasynyń bazasynda JI boiynsha halyqaralyq zertteý ortalyǵy jáne kólikti basqarýdyń aqyldy tehnologiialar ortalyǵy ashyldy.
Otandyq joǵary oqý oryndarynda Google, NVIDIA, Huawei, Coursera jáne basqa da halyqaralyq tehnologiialyq alpaýyttarynyń tiisti kýrstary engizildi.
Coursera, Google, Nvidia, «Huawei Technologies Kazakhstan» LLP, 01 Edu System, Binance Kazakhstan-men memorandýmdarǵa qol qoiyldy.
AstanaHub tehnoparki bazasynda baǵdarlamada Qazaqstannyń 47 joǵary oqý ornynan 700 oqytýshyny qamtityn JI baǵyttary boiynsha JOO oqytýshylaryn oqytýǵa arnalǵan tolyqqandy kýrstar iske qosyldy.
Jasandy intellekt (JI) salasynda ýniversitetaralyq JI standarty qabyldandy, 20 JOO-men 20 bilim berý baǵdarlamasy ázirlendi.
Qazaq, aǵylshyn, orys tilderinde 148 milliard token negizinde KazLLM tildik modeldi oqytý aiaqtaldy.
Model Nazarbayev University, ál-Farabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýniversiteti, Shaisultan Shaiahmetov atyndaǵy «Til-Qazyna» Ulttyq ǵylymi-praktikalyq ortalyǵy jáne t.b. komandasynyń qatysýymen ázirlendi.
Ázirleýge 117 sarapshy, onyń ishinde 40-tan astam ǵylym kandidattary, PhD jáne zertteý institýttary men joǵary oqý oryndarynyń magistrleri tartyldy.
Ministrlik Memleket basshysyna jasandy intellekt, baǵdarlamalaý jáne startap akseleratsiiasyn oqityn 100 myń stýdentti qamtityn basym mamandyqtar boiynsha barlyq deńgeidegi stýdentter arasynda JI salasyndaǵy daǵdylardy jan-jaqty damytýǵa baǵyttalǵan AI-Sana JI boiynsha pilottyq baǵdarlamany usyndy.
