Eýropa qazaq dárigerleri qaýymdastyǵynyń jetekshisi, shveitsariialyq dáriger Serik Tursyn qazaqstandyq vaktsinaǵa úlken úmit artyp otyr, dep habarlaidy QazAqparat.
Shveitsariialyq terapevt qandasymyzdyń aitýynsha, ol jaqta ekpe áýeli eń egde jastaǵy jandarǵa salynypty. Al jeke ambýlatoriia dárigerleri áli kezegin kútip júrgen kórinedi. Redaktsiia joldaǵan saýaldarǵa jaýap bere otyryp, Serik Tursyn qazaqstandyq vaktsinanyń Eýropa men Amerikada tanymal vaktsinalardan aiyrmashylyǵy týraly da mańyzdy málimetter usyndy.
«Shveitsariiada osy kúnge deiin eki vaktsina salyp jatyr: Pfizer-BioNTech jáne Moderna. Pfizer-BioNTech-ti AQSh pen Germaniia birlesip jasaǵan. Al Moderna – Shveitsariianyń Amerikamen birge jasaǵan MRNK degen preparatqa keltirip istelgen vaktsina. Ekeýi de gendik injeneriia tehnoloiiasymen jasalyp otyr. Bul - virýstyń spaik-proteininen jasalǵan genom. Sonyń ishinde N-RNK retinde bir bóligin ǵana alǵan. Spaik-proteindi lipoproteinniń ishine nanotehnologiiamen kirgizip, adamǵa salyp jatyr. Iaǵni adam denesine virýstyń N-RNK-sy aqparat retinde ǵana kirip, sonyń áserinen spaik-proteinge qarsy antidene paida bolady», - deidi maman.
Shveitsariia munymen shektelmei, Johnson & Johnson usynǵan vaktsinaǵa da ruqsat beripti. Serik Tursyn atalmysh vaktsinanyń bizdiń elde qoldanylyp jatqan reseilik Cpýtnik V ekpesinen aiyrmashylyǵy shamaly ekenin aitady.
«Osydan 1-2 juma buryn Shveitsariia biligi tek qana osy eki ekpeni alamyz degen bolatyn. Birneshe kún buryn ǵana Johnson & Johnson ekpesine de ruqsat berdi. Óitkeni Johnson & Johnson vaktsinasyna búkil Eýropa boiynsha 200 milliondai dozaǵa tapsyrys berilip otyr. Onyń aiyrmashylyǵy spaik-proteindi bir adamnyń adenovirýsyna jalǵastyryp, sony egedi. Eń jaqsysy - bir-aq ret egedi. Sol jeri utymdy bolyp tur. Eger allergiia siiaqty keri reaktsiialar baiqalsa, ekinshi ret salǵanda gipersensibilizatsiia bolmaidy da, áserinen allergiia qaitalanbaidy. Bul úlken artyqshylyq dep oilaimyn. Endi onyń Reseidiń Cpýtnik V ekpesinen aiyrmasy mynada. Reseilikter besinshi jáne jiyrma altynshy adenovirýsty kirgizdi. Johnson & Johnson-da da besinshi adenovirýs dál reseilik vaktsinadaǵydai. Al jiyrma altynshy adenovirýs basqasha bolyp tur. ekeýindegi spaik-protein sany teń. Sonda Johnson & Johnson-men salystyrǵanda reseilikterdikin eki ekpe arqyly salady. Sondai ǵana aiyrmashylyǵy bar», - deidi qandasymyz.
Shveitsariia biligi de ekpe alatyn halyqty biz siiaqty birneshe sanatqa bólgen eken. Biraq eń birinshi egde jastaǵy adamdar men virýsty aýyr qabyldaǵandar egilipti.
«Halyqty A, B, C, D degen toptarǵa bóldi. Birinshi 80-nen asqan adamdarǵa saldy. Sodan keiin 75-ten asqandarǵa, odan 65-ten asqandarǵa dep tómendei berdi. Qatty aýyrǵandar da 60 pen 80-nen asqandardyń qataryna qoiyldy. Sozylmaly aýrýlary barlar da birinshi lekke ilindi. Iaǵni táýekel tobyndaǵy 1,5 milliondai adam tolyq ekpe aldy. Ótken senbide men qariialarǵa arnalǵan úilerdiń birinde jumys isteitin 40 adamǵa Moderna ekpesin salyp keldim. Óitkeni Moderna 20 gradýsta saqtalady. Tońazytqyshqa salyp qoiýǵa bolady. Al Pfizer-diki – minýs 70 gradýs. Oǵan bizdiń ambýlatoriialyq jaǵdai kelmeidi. Sondyqtan ol arnaiy ortalyqtarda ǵana salynady. Al endi jeke-jeke ambýlatoriialar boiynsha ekpe naýryzdyń basynda kele me dep oilaǵanbyz. Biraq kelgen joq. Endi Germaniiada sáýirdiń ortasynan bastap búkil ambýlatoriialar elge jappai ekpe jasai bastaidy. Johnson & Johnson men Moderna kóbirek kelip qalsa, bizdiń ambýlatoriiada da salamyz ba degen oi bar», - deidi Serik Tursyn.
Shveitsariialyq maman Qazaqstannyń óz ǵalymdary oilap tapqan vaktsina mýtatsiialarǵa tózimdi bolýy múmkin degen boljam aityp otyr.
«Qazaqstan da vaktsina shyǵardy. Qazir úshinshi klinikalyq tekserýden ótip jatyr. Bul burynnan belgili tásilmen shyǵarylǵan ekpe. Óltirilgen virýsty salyp jatyr. Álemdegi ahýalǵa qarasaq, vaktsinamen birge mýtatsiialar shyqty. Mýtatsiianyń eki jaǵy bolady. Jaqsy jaǵy - ózdiginen neitralizatsiia bolyp, joǵalyp ketýi múmkin. Ekinshi jaǵy virýlentsiiasy kóterilip, adamdy ári qarai aýyrtýy múmkin. Aǵylshyndarda B117 mýtatsiiasy, Ońtústik Afikada B1351, Braziliianyń P1 mýtatsiiasy tarap jatyr. Bir apta buryn bir kúnde 3000 adam qaitys boldy. Oǵan osy mýtatsiialardyń qatysy bolýy múmkin. B117 qazir Eýropada tarap ketti. Germaniiada qazir tirkelgen búkil koronavirýstyń 80 paiyzy sol mýtatsiiasy. Shveitsariiada da kórsetkish 80 paiyzǵa jetip qaldy. Burynǵy koronavirýstan aiyrmashylyǵy, adamdar kóp qaitys bolyp jatyr deýge bolady. 64 paiyzǵa kóbirek. Biraq áli túsiniksiz jaǵdailar bar. Óitkeni alǵashqy 14 kúnde qalypty koronavirýstan aiyrmashylyǵy joq bolyp kóringen. Al 48 kúnnen keiin ólim kórsetkishi 64 paiyzǵa jiilegen. Onyń qazaqstandyq vaktsinaǵa qatysy qansha deýińiz múmkin. Joǵaryda atalǵan ekpe jasaýshylar vaktsinaǵa tek virýstyq aǵzanyń bir bóligin ǵana, spaik-proteindi nemese aqýyzdy ǵana alsa, Qazaqstan virýsty túgel kirgizdi. Bir jaǵynan maǵan jaqsy oi keledi. Múmkin basqa bir proteinge, basqa aqýyzyna antidene paida bolyp, sol mýtatsiialanǵan virýsqa qarsy kómektese me dep oilaimyn. Endi osy oidy tekserý úshin shetelden ekpe satyp alýǵa jumsaityn aqshany qazaqstandyq vaktsinaǵa baǵyttap, jyldamdatyp engizse jaqsy bolady dep oilaimyn. Osylai istegen tiimdi bolady», - deidi Serik Tursyn.
