Foto: Ǵylym jáne bilim ministrligi baspasóz qyzmeti
Nazarbaev Ýniversiteti (NU) stýdentteriniń jobasy iGEM halyqaralyq baiqaýynda «Onkologiia salasyndaǵy úzdik joba» retinde jeńimpaz atandy, dep habarlaidy Ult.kz QR Ǵylym jáne bilim ministrligine silteme jasap.
Parijde ótken baiqaýda NU komandasy álemniń jetekshi ýniversitetteriniń biologtar komandalaryn basyp ozdy. Jas zertteýshiler sút bezi qaterli isiginiń daqtyq terapiiasy úshin arnaiy gel oilap tapty.
iGEM (International Genetically Engineered Machine) halyqaralyq sintetikalyq biologiia baiqaýynda álemniń túkpir-túkpirinen kelgen stýdentter innovatsiialyq jobalardy ázirlep, júzege asyrady. Qatysýshylar qazirgi ǵylymi jáne áleýmettik máselelerdi sheshetin genetikalyq túrlendirilgen aǵzalardy jasaidy.
iGEM NU komandasy 11 ai boiy sút beziniń kartsinomasyna arnalǵan maqsatty bakterioterapiianyń innovatsiialyq ádisi — Sanagel boiynsha jumys istedi.
«Júie qaterli isikke qarsy peptidti jasaý úshin genetikalyq túrlendirilgen ishek taiaqshasy patogendi emes shtammdarynan turady. Ol isik jasýshalarynyń jasýshalyq membranalaryn tańdamaly túrde bailanystyrady jáne teri tesikterin qalyptastyrady. Qaýipsizdikti baqylaýdyń joǵary deńgeiin qamtamasyz etý úshin biz ózin-ózi joiý mehanizmin de engizdik», - dedi biologiia fakýltetiniń úshinshi kýrs stýdenti, iGEM NU komandasynyń múshesi Temirlan Qaratai.
Biyl 24 adamnan turatyn NU komandasy Garvard, Oksford jáne MIT siiaqty 50-den astam elden kelgen oqý oryndarynyń 437 komandasymen chempiondyq úshin jarysty. Aita keteiik, sońǵy 11 jylda iGEM NU komandasy – Qazaqstanda ǵana emes, Ortalyq Aziiada jalǵyz komanda.
Onkologiia salasyndaǵy úzdik joba syilyǵynan bólek, stýdentter «Úzdik qural-jabdyq» júldesin de aldy. Olar NanoX qurylǵysyn oilap taýyp, qolmen qurastyrǵan. Bul qurylǵy gidrogel jáne jasýsha daqyldary siiaqty zerthanalyq eritindilerdi daiyndaýdy avtomattandyrýǵa múmkindik beredi. Komanda NURIS ABC biznes akseleratorynyń inkýbatsiialyq baǵdarlamasyna qatysyp, sońǵy kezeńge shyqqan bolatyn.
«Eń aldymen, 11 jyl boiy qoldaý kórsetkeni úshin NU men Jaratylystaný, áleýmettik jáne gýmanitarlyq ǵylymdar mektebine úlken alǵysymyzdy bildiremiz. Ýniversitette stýdentterdiń ǵylymi áleýetin damytýǵa barlyq jaǵdai jasalǵan. Mundai nátijelerge jetýge ýniversitet pen onyń professor-oqytýshylar quramynyń sózsiz qoldaýy basty ról atqardy. Mundai joǵary deńgeide kómek bolmasa, biz olarǵa qol jetkize almas edik», - dedi Temirlan.
Qurylǵan kúnnen bastap komanda ǵylymdy, ásirese sintetikalyq biologiiany tanymal etýge erekshe kóńil bólip keledi. Olar aýyl mektepteriniń oqýshylary men erekshe qajettilikteri bar balalar úshin ǵylymi jármeńkeler men jazǵy lagerler uiymdastyryp, barlyǵyna ǵylymnyń inkliýzivtiligi men qoljetimdiligin alǵa tartyp keledi.
