فوتو: عىلىم جەنە بٸلٸم مينيسترلٸگٸ باسپاسٶز قىزمەتٸ
نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸ (NU) ستۋدەنتتەرٸنٸڭ جوباسى iGEM حالىقارالىق بايقاۋىندا «ونكولوگييا سالاسىنداعى ٷزدٸك جوبا» رەتٸندە جەڭٸمپاز اتاندى, دەپ حابارلايدى Ult.kz قر عىلىم جەنە بٸلٸم مينيسترلٸگٸنە سٸلتەمە جاساپ.
پاريجدە ٶتكەن بايقاۋدا NU كومانداسى ەلەمنٸڭ جەتەكشٸ ۋنيۆەرسيتەتتەرٸنٸڭ بيولوگتار كوماندالارىن باسىپ وزدى. جاس زەرتتەۋشٸلەر سٷت بەزٸ قاتەرلٸ ٸسٸگٸنٸڭ داقتىق تەراپيياسى ٷشٸن ارنايى گەل ويلاپ تاپتى.
iGEM (International Genetically Engineered Machine) حالىقارالىق سينتەتيكالىق بيولوگييا بايقاۋىندا ەلەمنٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن كەلگەن ستۋدەنتتەر يننوۆاتسييالىق جوبالاردى ەزٸرلەپ, جٷزەگە اسىرادى. قاتىسۋشىلار قازٸرگٸ عىلىمي جەنە ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەردٸ شەشەتٸن گەنەتيكالىق تٷرلەندٸرٸلگەن اعزالاردى جاسايدى.
iGEM NU كومانداسى 11 اي بويى سٷت بەزٸنٸڭ كارتسينوماسىنا ارنالعان ماقساتتى باكتەريوتەراپييانىڭ يننوۆاتسييالىق ەدٸسٸ — Sanagel بويىنشا جۇمىس ٸستەدٸ.
«جٷيە قاتەرلٸ ٸسٸككە قارسى پەپتيدتٸ جاساۋ ٷشٸن گەنەتيكالىق تٷرلەندٸرٸلگەن ٸشەك تاياقشاسى پاتوگەندٸ ەمەس شتاممدارىنان تۇرادى. ول ٸسٸك جاسۋشالارىنىڭ جاسۋشالىق مەمبرانالارىن تاڭدامالى تٷردە بايلانىستىرادى جەنە تەرٸ تەسٸكتەرٸن قالىپتاستىرادى. قاۋٸپسٸزدٸكتٸ باقىلاۋدىڭ جوعارى دەڭگەيٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن بٸز ٶزٸن-ٶزٸ جويۋ مەحانيزمٸن دە ەنگٸزدٸك», - دەدٸ بيولوگييا فاكۋلتەتٸنٸڭ ٷشٸنشٸ كۋرس ستۋدەنتٸ, iGEM NU كومانداسىنىڭ مٷشەسٸ تەمٸرلان قاراتاي.
بيىل 24 ادامنان تۇراتىن NU كومانداسى گارۆارد, وكسفورد جەنە MIT سيياقتى 50-دەن استام ەلدەن كەلگەن وقۋ ورىندارىنىڭ 437 كومانداسىمەن چەمپيوندىق ٷشٸن جارىستى. ايتا كەتەيٸك, سوڭعى 11 جىلدا iGEM NU كومانداسى – قازاقستاندا عانا ەمەس, ورتالىق ازييادا جالعىز كوماندا.
ونكولوگييا سالاسىنداعى ٷزدٸك جوبا سىيلىعىنان بٶلەك, ستۋدەنتتەر «ٷزدٸك قۇرال-جابدىق» جٷلدەسٸن دە الدى. ولار NanoX قۇرىلعىسىن ويلاپ تاۋىپ, قولمەن قۇراستىرعان. بۇل قۇرىلعى گيدروگەل جەنە جاسۋشا داقىلدارى سيياقتى زەرتحانالىق ەرٸتٸندٸلەردٸ دايىنداۋدى اۆتوماتتاندىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. كوماندا NURIS ABC بيزنەس اكسەلەراتورىنىڭ ينكۋباتسييالىق باعدارلاماسىنا قاتىسىپ, سوڭعى كەزەڭگە شىققان بولاتىن.
«ەڭ الدىمەن, 11 جىل بويى قولداۋ كٶرسەتكەنٸ ٷشٸن NU مەن جاراتىلىستانۋ, ەلەۋمەتتٸك جەنە گۋمانيتارلىق عىلىمدار مەكتەبٸنە ٷلكەن العىسىمىزدى بٸلدٸرەمٸز. ۋنيۆەرسيتەتتە ستۋدەنتتەردٸڭ عىلىمي ەلەۋەتٸن دامىتۋعا بارلىق جاعداي جاسالعان. مۇنداي نەتيجەلەرگە جەتۋگە ۋنيۆەرسيتەت پەن ونىڭ پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامىنىڭ سٶزسٸز قولداۋى باستى رٶل اتقاردى. مۇنداي جوعارى دەڭگەيدە كٶمەك بولماسا, بٸز ولارعا قول جەتكٸزە الماس ەدٸك», - دەدٸ تەمٸرلان.
قۇرىلعان كٷننەن باستاپ كوماندا عىلىمدى, ەسٸرەسە سينتەتيكالىق بيولوگييانى تانىمال ەتۋگە ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸپ كەلەدٸ. ولار اۋىل مەكتەپتەرٸنٸڭ وقۋشىلارى مەن ەرەكشە قاجەتتٸلٸكتەرٸ بار بالالار ٷشٸن عىلىمي جەرمەڭكەلەر مەن جازعى لاگەرلەر ۇيىمداستىرىپ, بارلىعىنا عىلىمنىڭ ينكليۋزيۆتٸلٸگٸ مەن قولجەتٸمدٸلٸگٸن العا تارتىپ كەلەدٸ.
