Biyl Qazaqstan Respýblikasy Táýelsizdik alǵanyna 30 jyl tolyp otyr. Osy ýaqyt aralyǵynda elimizdiń memlekettik basqarý júiesinde az ózgerister bolǵan joq. Máselen, prezident sailaýyn alty ret ótkizdik. Sóitip 30 jylda eki prezident el bolashaǵy úshin ant berdi. Atap aitqanda Táýelsiz Qazaqstannyń tuńǵysh prezidenti Nursultan Nazarbaev bolsa, ekinshńsń eki jyldan beri eldi basqaryp otyrǵan burynǵy senat spikeri Qasym-Jomart Toqaev. Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵyna orai «Ult» portaly elimizdegi partiialyq júieni taldap kórmek.
Partiialyq júie degende, eń aldymen elimizdiń bas partiiasy «Nur Otan» oiǵa oralady. Bul múshelik sany jaǵynan da, biliktik basqarý oryndaryndaǵy ókilderi jaǵynan da birinshi orynda turǵan partiia. Osy oraida jalpy «Qazaqstanda qazir qansha partiia bar? Qazaqstandaǵy partiialyq júie men parlamenttegi kóp partiialylyq júieniń damýy qai deńgeide?» degen suraqtarǵa jaýap izdep kóreiik.
Táýelsiz memlekettiń demokratiialylyǵyn dáleldeitin negizgi elementtiń biri kóp ratiialyq ekeni belgili. Esterińizde bolǵan 2012 jylǵy sailaýdan keiin Qazaqstan Parlamenti kóp partiialy parlamentke ainaldy. Sol jylǵy Májilistiń besinshi shaqyrylymyn anyqtaityn sailaýǵa 7 saiasi partiia qatysqan bolatyn. Atap aitqanda, «Nur Otan» partiiasy, «Aýyl» halyqtyq demokratiialyq patriottyq partiiasy, «Adal» partiiasy, «Aqjol» partiiasy, «Halyq» partiiasy, Jalpyulttyq Sotsial Demokratiialyq partiiasy.
Parlamentke úsh saiasi partiia: «Nur Otan», «Aq jol» jáne «Qazaqstannyń halyq partiiasy» (burynǵy Qazaqstannyń kommýnistik halyq partiiasy) ótti. Sailaýdyń aldyn ala nátijesi boiynsha: «Nur Otan» - 71,09 paiyz, «Aq jol» - 10,95 paiyz, Qazaqstannyń halyq partiiasy - 9,1 paiyz, «Aýyl» - 5,29 paiyz. ADAL - 3,57 paiyz daýys alǵan. Qazaqstanda zań boiynsha, parlamentke jeti paiyz daýys alǵan partiialar ótti.
Mine, osylaisha Qazaqstandaǵy resmi tirkelgen saiasi partiialar joǵaryda atalǵan partiialar ekeninen habardarmyz. Al endi tirkelgen partiialardyń qurylý kezeńine toqtalsaq:
«Nur Otan» partiiasynyń negizi 1999 jyly qalanǵan. Áýelde «Otan» partiiasy bolyp qurylǵan edi. 2006 jyly sez ótip, partiianyń ataýy «Nur Otan» bolyp ózgerdi. Partiianyń tóraǵasy – Nursultan Nazarbaev.
«Aq jol» partiiasy 2002 jyly qurylǵan. 260 myńǵa jýyq, OSK málimetinshe 180 myńǵa jýyq múshesi bar. Májilistegi 107 orynnyń 7-eýi osy partiianyń ókilderine tiesili. Aq jol – liberaldar partiiasy sanalady.
Qazaqstannyń halyq partiiasy alǵashqyda Kommýnister partiiasy ataýymen 2004 jyly qurylǵan. Dálirek aitsaq, sol kezde resmi tirkeýden ótip, saiasi protsessterge aralasa bastady. Kei málimetse súiensek, 100 myńnan astam múshesi bar. Májilistegi 107 orynnyń 7-eýi kommýnisterge tiesili.
Al «Aýyl» partiiasy 2002 jyly tirkeýden ótken. Onyń tóraǵasy Áli Bektaev qazir Senat depýtaty. 2007 jyly Májilis sailaýyna qatysqanymen, 2011 jylǵy prezidenttik sailaýǵa bul partiia úmitker shyǵarǵan joq.
2015 jyly «Aýyl» partiiasy men Qazaqstannyń patriottar partiiasy birikti. Bul sotsial-demokrattyq baǵytty ustynatyn partiia.
«Adal» partiiasy alǵashqyda «Birlik» ataýymen 2013 jyly tirkeýden ótken. 2016 jyly Májilis sailaýyna qatysqan. 0,29 paiyz daýys jinap, Parlamentke ótken joq. Bul ekosotsializm baǵytyn ustanatyn partiia. 2021 jylǵy sailaýda «Adal» atty jańa ataýymen sailaýǵa qatysty.
Elimizdiń kóp partiialy júiesinde resmi tirkelgen bul partiialardan bólek, buryn tirkeýde bolyp, keiin taratlyǵan partiialar da bar. Olar: Qazaqstannyń agrarlyq partiiasy, Qazaqstannyń kommýnistik partiiasy, «Ádilet» Demokratiialyq partiiasy, Qazaqstannyń azamattyq qoǵam partiiasy, «Qazaqstannyń halyq kongressi» partiiasy, Qazaqstannyń patriottar partiiasy, Qazaqstannyń halyqtyq-respýblikalyq partiiasy, «Asar» respýblikalyq partiiasy, Qazaqstannyń respýblikalyq partiiasy, «Rýhaniiat» partiiasy, Qazaqstanynń sotsialistik partiiasy.
Aita keteiik, Qazaqstannyń kóp partiialy Parlamenti qos palatadan turady: tómengi palata – Májilis, joǵarǵy palata – Senat. Búgingi tańda Qazaqstan Parlamenti tek zań shyǵarýshy organ ǵana emes, eldegi kadrlyq saiasatqa tikelei aralasyp otyrǵan saiasi intstitýtqa ainaldy. Prezident premer-ministrdi, Ulttyq bank tóraǵasyn, bas prokýror men ulttyq qaýipsizdik komitetiniń tóraǵasyn parlamenttiń kelisim berýimen taǵaiyndaidy, Joǵarǵy sot tóraǵasy men sýdialary, basqa da laýazymdy tulǵalar depýtattardyń kelisimimen sailanyp, qyzmetterinen bosatylady.
Esterińizge sala keteiik, biyl Qazaqstan Respýblikasy Táýelsizdik alǵanyna 30 jyl tolyp otyr. Osy ýaqyt aralyǵynda elimizdiń memlekettik basqarý júiesinde aza ózgerister bolǵan joq. Máselen, prezident sailaýyn alty ret ótkizdik. Sóitip 30 jylda eki prezident el bolashaǵy úshin ant berdi. Atap aitqanda Táýelsiz Qazaqstannyń tuńǵysh prezidenti Nursultan Nazarbaev bolsa, ekinshńsń eki jyldan beri eldi basqaryp otyrǵan burynǵy senat spikeri Qasym-Jomart Toqaev. Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵyna orai «Ult» portaly elimizdegi partiialyq júieni taldap kórgen bolatyn.
