Ulystyń uly kúni Naýryz meiramy qazaq halqy úshin emes, túrki ulttary úshin de óte mańyzdy meiram. Jyl basy, jańa jyldyń bastalýy. Qazaqstan kópultty memleket bolǵandyqtan elimizde Naýryz meiramy erekshe atalyp ótiledi. Ásirese túrli etnostar arasyndaǵy meiramnyń túrlishe jańaryp, jańǵyryp toilanýy erekshe. Osy oraida «Ult» portaly birneshe ult ókilderimen tildesip, Naýryz meiramyn qalai toilaityny týraly áńgimege tartyp kórdi.
Ýkrain ultynyń meiramdy qarsy alýy
Ýkarindyqtar Naýryzdy tabiǵattyń jańarýyn beineleitin meiram dep baǵalaidy. Kún men túnniń teńelýi jer betin mekendegen barlyq halyq úshin mańyzdy bolsa, Naýryz qazaqstandyqtar úshin ortaq meiram. Bul týraly Ýkrain mádeni ortalyǵynyń múshesi Irina Jilik áńgimelep berdi.
-Qazaqstan kópultty memleket ekenin barshańyz bilesizder. Biz qazaq halqynyń keń qushaǵy men mol meirimin kórgen etnostarmyz. Bul jaqsylyqty ata-babamyzdan bastap, keleshek urpaǵymyzǵa deiin umytpaitynymyz sózsiz. Men Qazaqstanda týyldym, es bilgeli Naýryz meiramyn toilaimyz. Bul birlik pen dostyqtyń simvoly ispettes. Naýryz meiramynan qonaqjailylyqty, mol dastarhandy, ózgege qýanysh syilaýdy uǵynamyz. Al bul qasietter qazaqtyń qanynda burynnan bar ekeni sózsiz. Dostyq úiinde barlyq merekelerdi birge toilaý dástúrge ainalǵan. Naýryzdy da osylai qarsy alyp, jyl saiyn umytylmas áser alyp kelemiz. Biraq qazirgi pandemiia kezinde karantin shekteýlerin qatań saqtaýymyz qajet. Ár otbasy óz shańyraǵynda otyryp, týǵan-týys, jora-joldastaryn telefon arqyly quttyqtaǵany abzal, - dedi Irina.
Irina naýryz kójeni óte jaqsy kóredi jáne ájesinen úirengen naýryz kójeni jyl saiyn jeti dám qosyp jasaýdy da dástúrge ainaldyrǵan. Bul týraly ózi bylai deidi:
-Meniń ájem Qazaqstanǵa kelgen kezde qazaqtyń eki aýyz úiin bólisip, qara bidaiyn teń jegenin únemi aityp otyratyn. Sol qazaq azamattarmen hmir boiy kórshi bolypty. Solardan nan jabýdy, maqta terýdi, naýryz kje daiyndap, baýyrsaq pisirýdi úirengen. Biz keide qazaqtyń etin de asyp jep, qymyzyn da qumarlana ishemiz. Al Naýryzda ádettegidei mindetti túrde naýryz kóje daiyndaimyz.men ájemnen úirengen kójeni jasai alamyn. Jeti túrli dám, dándi-daqyldar qosamyn. Súrlengen et, qazyny arnaiy kójege saqtaimyn. Qoldan kespe kesip, qosymany. Óte dámdi bolyp shyǵady. Úi-ishimizben, kórshi-qolańymyzben bas qosyp, tilek aityp, Naýryz kójeden dám tatamyz, - deidi ýkarin qyzy Irina.
Orys ultynyń Naýryzdy toilaýy
Al kópultty Qazaqstandaǵy túrli etnos ókilderiniń basym bóligin orys ulty quraityny belgili. Degenmen bul halyq ta Naýryz meiramyn ataýsyz qaldyrmaidy. Máselen, Tatiana Tarasova ulystyń uly kúnine orai ótkiziletin kontsertterdiń birin qaldyrmaidy. Oraiy kelse, ózi de án aityp, bi bilegendi jaqsy kóredi. Ol tek sońǵy eki jylda pandemiiaǵa bailanysty Naýryzdyń óz deńgeiinde toilanbai júrgeninen qynjylatynyn jetkizdi.
-Biz ultymyz ártúrli bolǵanymen, bárimiz bir shańyraq astynda tatý-tátti ómir súrip otyrǵan halyqtarmyz. Naýryz – Qazaqstan atty shańyraqtyń astyna jiylǵan barlyq etnostardyń ortaq meiramy. Bul kúndi biz de erekshe qadirleimiz jáne asyǵa kútemiz. Ystyq baýyrsaq pen Naýryz kójeniń dámin jaqsy kórmeitin adam joq shyǵar. Kóktem meiramy bolǵandyqtan, bárimiz jańa ári jaqsy ómir bastalatyndai asyǵa kútetinimiz ras, - deidi Tatiana.
Tatiana Tarasova Qazaqstanda týylyp, qazaq aýylynda ósken boijetken. Sondyqtan da qazaq halqynyń salt-dástúrlerin, ulttyq oiyndaryn jaqsy biledi. Óitkeni kishkentaiynan qazaq balalarymen birge oinap, kelin túsirý, besik toilardy kórip, kókparda dostary úshin taqyp qysyp úirengen.
-Osy jerde týyp-óskendikten qazaqtyń salt-dástúrin, mádenietin qurmetteimiz. Basqa jaqqa qonys aýdarý jaily oi múlde kelgen emes. Sebebi osy qasietti topyraqqa shyn baýyr bastyq. Kontsertterde qazaqsha ánderdi de oryndaimyz. Meniń qazaq dostarym óte kóp. Jáne biz ultqa bólinbei tatý-táttimiz, - deidi ol.
Qazaqstandyq belarýstardyń Naýryz toilaýy
Elimizde Qazaqstan halyqtary Assambleiasy jumys isteitini belgili. Bul uiym osy eldi mekendep otyrǵan túrli halyqtardyń birligi úshin jumys isteidi. Onyń quramynda Belarýs etnomádeni birlestigi de bar. bul birlestik jyl saiyn Naýryz meiramyn erekshe atap ótedi. Qazaqtyń halyq ánderimen qatar ulttyq ánderin, bilerin bilep, eki uqlttyń ulttyq taǵamdaryn ázirlep, mol dastarhan basynda bas qosady. Bul týraly bizge Belarýs etnomádeni birlestiginiń múshesi Galina avgýstina áńgimelep berdi.
-Men Qazaqstanǵa 1960 jyly kóship kelgenmin. Sodan beri qazaq halqynyń bar jaqsylyǵyn kórip kelemin. Budan keiin basqa jaqqa qonys aýdarý, basqa eldi kórý siiaqty oi da bolǵan emes. Óitkeni qazaqtyń jeri keń, qushaǵy ashyq, dastarhany mol. Halyqtardy bólip-jarmaidy. Osy qazaq ishinde otyryp ulttyq ánderi men ulttyq taǵamdaryn úirenip alǵanmyn. Ózime qatty unaidy. Naýryz kójeden bólek, et asyp, baýyrsaq pisire alamyn. Onyń dámi til úiredi ǵoi, - deidi Galina.
Onyń aitýynsha, qazaqtyń tamyry tereńde jatqan salt-dástúrleri, bala tárbieleý úlgisi keremet. Jastary úlkendi syilap, kómektesýge árkez daiyn turatynyn jaqsy biledi.
Naýryz meiramy qarsańynda elimizdegi túrli ult ókilderiniń pikiri osyndai boldy. Kóktemmen jarysa kelip, jer-júziniń jańarýyna sebep bolatyn Ulystyń uly kúni qutty bolsyn!
