Foto: orda.kz
Tsifrlyq damý ministrligi negizgi derekter qoryn biriktirip, olardy ǵalymdarǵa, ýniversitetterge jáne IT-kompaniialarǵa berýdi josparlap otyr. Tsifrlyq damý, innovatsiialar jáne aeroǵarysh ónerkásibi (TsRRAP) ministri Baǵdat Mýsin Qazaqstanda IT-indýstriia qalai damytylatynyn aityp berdi, – dep habarlaidy «Ult aqparat».
«Ministrlik tehnologiialyq habtardy ashý jáne qoldaý arqyly óńirlerde Astana Hub brendin taratýdy bastady. Búgin biz toǵyz IT hab ashtyq, biyl taǵy tórteýi ashylady. Ákimdikterden aimaqtyq habtardy qarjylyq jáne infraqurylymdyq qoldaýǵa qoiylatyn talaptardy bekitý zańdy túrde suralady», – dedi vedomstvo basshysy.
Ol búginde memlekettik saiasat IT salasynyń negizin qalaýǵa baǵyttalǵanyn atap ótti.
«IT-ekojúieni damytýdyń negizgi institýtyna ainalǵan Astana Hub turǵyndarynyń sany 1200-den asty, sheteldik kompaniialardyń sany 319-ǵa jetti. 2023 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda Astana Hub qatysýshylarynyń tabysy 161,5 mlrd. teńgeni (2022 jyly – 232,9 mlrd., 2021 jyly – 163,8 mlrd.
Qurylǵan jyldary turǵyndardyń jalpy tabysy 625,4 mlrd teńgeni qurady. Barlyq jyldardaǵy tartylǵan investitsiia kólemi 198,6 mlrd. «Búginde IT-startap indýstriiasy qarjylyq suranysty qanaǵattandyrý úshin venchýrlyq qorlardy tartýmen ainalysýda. Naryqta 24 venchýrlyq qor bar, investitsiia kólemi 145 mln dollardy qurady. Degenmen, naryqtaǵy venchýrlyq kelisimderdiń ósýine qaramastan, qarjylandyrýdaǵy aiyrmashylyq shamamen 100 million dollardy quraidy», – dep túsindirdi Baǵdat Mýsin.
Onyń aitýynsha, ministrlik naryq ókilderimen birlesip venchýrlyq indýstriiadaǵy shekteýlerdi alyp tastaityn zańnamalyq bastamalardy ázirleitin bolady. «Prezident óz joldaýynda jasandy intellektti damytýǵa erekshe kóńil bólý qajettigin atap ótti. Ol úshin biz eki negizgi suraqty sheshemiz. Birinshiden, úkimettiń «Smart Data» jobasynyń bir bóligi retinde biz negizgi derekter qoryn biriktirip, olardy memlekettik organdar men ǵalymdarǵa, ýniversitetter men IT-kompaniialarǵa osy derekter negizinde ózderiniń qajettilikterine sáikes modelder jasai alatyndai etip beremiz. Iaǵni, úlken derektermen qamtamasyz etý», – dep atap ótti ministr.
Ekinshiden, jasandy intellektti modeldeý úshin otandyq kompaniialarǵa usynylatyn derekter «anonimdi» erekshelikte, iaǵni tulǵalyq emes nysanda qoljetimdi bolady.
«Iaǵni, naryqty derektermen jáne esepteý qýatymen qamtamasyz etý qajet. Degenmen, bul múmkindik tiisti jaýapkershilik pen mindettemelerdi moinyna alǵan otandyq IT-kompaniialarǵa beriledi. Nátijesinde jasandy intellekt salasyndaǵy otandyq startaptar kóbeiip, naryqtyq básekelestik týyndaidy», – dep atap ótti Baǵdat Mýsin.
Ol ozyq álemdik tájiribege sáikes IT sektory kelesi negizgi bólimderden turatynyn atap ótti: adami kapitaldy damytý; biryńǵai innovatsiialyq ekojúieni qurý (óńirlerde Astana Hub tájiribesin taratý arqyly) jáne venchýrlyq qorlardy qoldaý.
Qazaqstanda birneshe jyl boiy elektrondy úkimet. «Kúshti el basshylyǵy, strategiialyq josparlar, infraqurylymdyq investitsiialar, adami kapitaldy damytý jáne tsifrlyq transformatsiianyń adaptivti mádenieti – tsifrlyq damýdyń negizgi faktorlary Qazaqstandaǵy salalar», – deidi BUU Ekonomikalyq jáne áleýmettik máseleler departamentiniń memlekettik mekemeler jáne tsifrlyq úkimet departamentiniń tsifrlyq úkimet bóliminiń basshysy.
Tsifrlyq damý, innovatsiialar jáne aeroǵarysh ónerkásibi ministri Qazaqstan ónerkásibinde Baǵdat Mýsin elektrondy úkimet pen eGov mobildi qosymshasyn odan ári damytý josparlarymen tanystyrdy.
«Bizdiń qyzmetimiz arqyly siz qazirdiń ózinde múmkin kóptegen memlekettik qyzmetterdi alasyz. Biz basqalardy jasaýmen ainalysamyz yńǵaily qyzmetter azamattarymyz ony belsendi paidalanady», – dedi ministr.
Sonyń biri – kelgen medbikege onyń kelý ýaqyty, aty-jóni jáne telefon nómiri týraly habarlamamen qońyraý shalý.
«Adamdar endi sertifikat alýǵa qyzyǵýshylyq tanytpaidy týý jáne bosaný boiynsha járdemaqylar jáne bala kútimine arnalǵan naqty nárseler týraly. Biz qazir jai ǵana qyzmetterdi nemese qaǵaz bólikterin tsifrlandyrýdan kóshemiz. Bizdiń tsifrlyq protsesterimiz ómirdiń barlyq jaǵdailaryna shynymen enip ketti», – dedi ministr.
Máselen, 2023 jyly departament ýaqytty qysqartýdy josparlap otyr prenataldy járdemaqy alý (birjolǵy júktilikke bailanysty tabysynan aiyrylǵan jaǵdaida tólenetin áleýmettik járdemaqy jáne bosaný - Red.) birge 15 kúnnen 1 saǵatqa deiin. Baǵdat Mýsinniń aitýynsha, bul qyzmetti kem degende jylyna 400 myń otbasy paidalanylady.
Jasandy intellekt – matematikanyń, logikanyń jáne evoliýtsiianyń irgeli zańdaryna negizdelgen tehnologiialyq sheshim.
Tsifrly kópirde Qazaqstan Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstanda jasandy intellektti damytýdyń basymdyǵyn atap ótti jáne jalpy osy taqyrypta kóp aitty.
Sonymen, Memleket basshysy birneshe mańyzdy jaitty atap ótti:
– AI damytýdyń kólemin, mindetteri men quraldaryn anyqtaityn strategiialyq qujatty qabyldaý qajet;
– AI retteýin qamtamasyz etý qajet. Qazirdiń ózinde 120-dan astam el bul máseleni sheshý úshin túrli zańnamalyq aktilerdi qabyldady. Qazaqstan jedeldetý kerek;
– Qiyndyq – AI quraldaryn adamdardyń quqyqtary men bostandyqtaryn buzbai, olardyń kúndelikti ómirine engizý;
– Jahandyq oiynshylardy tarta otyryp, tsifrlyq infraqurylymdy, onyń ishinde AI-ǵa mamandandyrylǵan derekter ortalyqtaryn salýdy nyǵaitý mańyzdy;
– Jasandy intellektti engizý adamnyń eńbek naryǵyndaǵy rólin joqqa shyǵarmaidy; jańa daǵdylardy qalyptastyrý mektep jasynan bastap talap etiledi;
– Bolashaq muǵalimder, dárigerler, agronomdar, zańgerler jáne sala mamandary AI boiynsha qarapaiym bilimge ie bolýy kerek.
Jasandy intellektti damytý Qazaqstan úshin mańyzdy aspekt ekeni sózsiz, oǵan memleket basshysynyń sóilegen sózi dálel. Endi sarapshylar qaýymynyń pikirine nazar aýdaraiyq.
Saiasattanýshy Ǵaziz Ábishevtiń pikirinshe, kelesi tezis erekshe qyzyǵýshylyq týdyrady: «Jasandy intellekt – matematikanyń, logikanyń jáne evoliýtsiianyń irgeli zańdaryna negizdelgen tehnologiialyq sheshim. Jasandy intellekt ásirese birtutas jahandyq ǵylymi jelide damyǵan bolsa, ámbebap bolyp tabylady. Onyń tolyq bolýy jáne keń kólemde júzege asyrylýy ulttyq oilaýdyń biregeiligi týraly jergilikti pikirlerdi joiyp, ulttardyń mádeni kodtaryn buldyratýy múmkin».
Óitkeni, kútiletin damý joldarynyń biri chipterdi Búkilálemdik jelige qosý arqyly adamdardy ámbebap biochipizatsiialaý jáne chip arqyly jeke AI kómekshisin alý múmkindigi bolmaq, dep atap ótti sarapshy. Bul jaǵdaida árbir adam qarapaiym oimen ǵalamshardaǵy barlyq aqparatqa lezde qol jetkize alady. Al mundai aqparat aǵyny, árine, ulttyq psihikalyq shekaranyń kóbin shaiyp jiberedi.
«Memleket basshysy sondai-aq AI tónýi múmkin qaýipti atap ótti. Bul jerde Qazaqstan bul qaýipke bailanysty tsýnamidiń aldynda jaǵadaǵy bala ispetti ekenin atap ótý kerek. Bizdiń qolymyzdan keler mańyzdy nárse bolýy ekitalai. Kremnii alqaby, Boston, London metropoliteni, Qytai ǵylymi-zertteý institýttary jáne planetanyń basqa da birqatar aimaqtary - dál osy jerde AI irgeli deńgeide jasalady, bizde ony túsinetin mamandar bolmaýy múmkin. Isaak Azimovtyń robottar týraly seriiasynda pozitrondyq mi 10 otyrysta qurastyrylǵany siiaqty, árqaisysy kúrdelirek, munda da uqsas nárse bolýy múmkin», – dep túsindirdi maman.
Tsifrlyq damý ministrligi negizgi derekter qoryn biriktirip, olardy ǵalymdarǵa, ýniversitetterge jáne IT-kompaniialarǵa berýdi josparlap otyr. Tsifrlyq damý, innovatsiialar jáne aeroǵarysh ónerkásibi (TsRRAP) ministri Baǵdat Mýsin Qazaqstanda IT-indýstriia qalai damytylatynyn aityp berdi.
Ministrlik tehnologiialyq habtardy ashý jáne qoldaý arqyly óńirlerde Astana Hub brendin taratýdy bastady. Búgin biz toǵyz IT hab ashtyq, biyl taǵy tórteýi ashylady. Ákimdikterden aimaqtyq habtardy qarjylyq jáne infraqurylymdyq qoldaýǵa qoiylatyn talaptardy bekitý zańdy túrde suralady. IT-ekojúieni damytýdyń negizgi institýtyna ainalǵan Astana Hub turǵyndarynyń sany 1200-den asty, sheteldik kompaniialardyń sany 319-ǵa jetti. 2023 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda Astana Hub qatysýshylarynyń tabysy 161,5 mlrd. teńgeni (2022 jyly – 232,9 mlrd., 2021 jyly – 163,8 mlrd.
