Foto: ashyq derekkózden
Qazirgi ýaqytta elimizde ulttyq sporttyń 11 túri resmi tirkelipti. Olar - asyq atý, aýdaryspaq, báige túrleri, dástúrli sadaq atý, jamby atý, jekpe-jek, kókpar, qazaq kúresi, qusbegilik, teńge ilý, toǵyzqumalaq. Al ulttyq sport túrleri qalai damyp jatyr? Bul týraly QR Týrizm jáne sport ministriniń orynbasary S.M. Jarasbaev Áleýmettik-mádeni damý komitetinde ótken «Ulttyq sport túrlerin damytý týraly» otyrysta aitty, dep habarlaidy Ult.kz."2024 jyly «jappai kókpar» oiynyn uiymdastyrý men ótkizýdi baqylaý maqsatynda Ministrlik respýblikalyq sport federatsiiasynyń akkreditatsiiasyn alý boiynsha jumysyn aiaqtady. Sondai-aq, «jappai kókpar» oiyny Qazaqstan Respýblikasynyń aýmaǵynda sport túri retinde tanylyp resmi túrde sport túrleriniń tizilimine kirdi. Oiyn barysynda qatysýshylardyń qaýipsizdik sharalaryn qamtamasyz etý jáne týyndaityn qaýp-qaterdi azaitý maqsatynda «jappai kókpar» ulttyq sport túriniń Erejesi bekitilip, jergilikti atqarýshy organdarǵa jiberildi", - dedi ol.
Statistikalyq derekterge sáikes, Ulttyq sport túrlerimen júieli túrde ainalysatyndardyń sany 2024 jyly 700 myńǵa deiin ósip, sektsiialarda dene shynyqtyrý jáne sportpen ainalysatyndardyń jalpy sanynyń 9,6% qurady (2023 jyly – 619,2 myń adam nemese 8,7%). Olarmen 1700 shtattyq jattyqtyrýshy jumys isteidi, onyń ishinde – 1000-y aýylda.
Ulttyq sport túrlerinen ulttyq qurama komandalardy daiyndaý úshin respýblikalyq deńgeide úilestirý jumystaryn Ulttyq jáne at sporty túrleri ortalyǵy júzege asyrady.
Sonymen qatar respýblikamyzda ulttyq sport túrlerinen 17 mamandandyrylǵan sport klýby (Astana, Almaty, Shymkent qalalary, Atyraý (2), Aqtóbe, Abai, Jambyl, Qaraǵandy, Qyzylorda, Qostanai, Mańǵystaý, Pavlodar, Soltústik Qazaqstan, Túrkistan (3) oblysystary) jáne 15 mamandandyrylǵan sport mektebi (Astana qalasy, Aqtóbe, Aqmola, Almaty, Batys Qazaqstan, Jetisý, Qaraǵandy, Qostanai, Ulytaý, Túrkistan, Soltústik Qazaqstan (2), Shyǵys Qazaqstan (3) oblystary jáne 1 ulttyq sport direktsiiasy (Almaty oblysy) jumys isteidi.
2024 jyly elimizde halyqaralyq deńgeiden aýyldyq deńgeige deiin myńnan astam jarystar ótkizilipti. 5-shi Dúniejúzilik kóshpendiler oiyndary, sonymen qatar, dástúrli túrde qazaq kúresinen "Qazaqstan barysy" respýblikalyq týrniri, "Uly dala" joryǵy marafon-báigesi men «Aq bidai» aýyl oiyndary ótkizilgen.
"2024 jyly Ministrlik Qazaqstannyń IýNESKO jáne ISESKO isteri jónindegi Ulttyq komissiiasymen birlesip, IýNESKO-nyń materialdyq emes mádeni mura tizimine engizilgen ulttyq sport túrlerin saqtaý týraly esep jasaǵanyn atap ótkim keledi. Bul – qusbegilik, toǵyzqumalaq, qazaq kúresi jáne asyq atý. Sonymen qatar, bul tizimdi salburyn, tazy baýlý siiaqty jańa elementtermen tolyqtyrý jumystary júrgizilýde. Elimizde ulttyq sport túrleriniń damýyna jańa serpin berý maqsatynda Ministrlik ulttyq sport túrlerin sporttyń basym túrlerine kirgizýge jáne olardy qarjylandyrýǵa baǵyttalǵan zań jobasy qabyldanýda. Zań jobasy aiasynda Ulttyq sport túri olimpiadalyq, paraolimpiadalyq sport túrleriniń qataryna kirip joǵary jetistikter sporty bolyp sanalady". -dedi ministr orynbasary.
Ulttyq jáne at sporty túrleri ortalyǵynyń biýdjeti 2025 jyly 1,2 mlrd teńgeni, al 2024 jyly 1,6 mlrd teńgeni qurady, 2023 jyly 780,0 myń teńge bolypty.
"Aita keterligi, ulttyq sport túrlerin damytýdy qoldaýdy oblystardyń, Astana, Almaty jáne Shymkent qalalarynyń ákimdikteri de júzege asyrýda. Jalpy, 2024 jyly jergilikti biýdjetten 3,1 mlrd teńge, al 2025 jyly 4,8 mlrd teńgege ulǵaidy. 2023 jyly - 1,5 mlrd teńge", -deidi ol S. Jarasbaev.
