Májiliste «Qazaqstan Respýblikasynyń Qylmystyq kodeksine ólim jazasy máseleleri boiynsha ózgerister men tolyqtyrý engizý týraly» QR Zańy jobasy birinshi oqylymda maquldandy, dep habarlaidy QazAqparat.
«Gýmanizm jasaýdyń mańyzdy bir qadamy – ólim jazasyn joiý bolyp tabylady. BUU ólim jazasyn joiýdy adamnyń ómir súrý quqyǵyn qamtamasyz etý jolyndaǵy progress retinde qaraidy. Ekinshi fakýltativtik hattama ólim jazasyn joiý adamnyń qadir-qasietin nyǵaitýǵa jáne quqyqtaryn damytýǵa yqpal etedi dep esepteidi. Gýmanizm basshylyqqa ala otyryp, Qazaqstan árbir adamnyń ómir súrý quqyǵynyń ajyramas ekendigin bekitti jáne ólim jazasyn satyly túrde joiý baǵytyn qolǵa aldy. 2005 jyly Azamattyq jáne saiasi quqyqtar týraly paktige ratifikatsiia jasady. Osy pakttiń 6-babyna sáikes, ólim jazasy tek qana airyqsha aýyr qylmys jasaǵany úshin zańǵa sáikes taǵaiyndalýy múmkin. Qazaqstan 2006 jyly EO «Ólim jazasyn joiý týraly» úndeýine qosyldy, 2007 jyly BUU Ólim jazasyna moratorii engizý týraly rezoliýtsiiasyn qoldady. Osynyń aiasynda ólim jazasyn qoldaný satylai azaiyp keledi», - dedi QR Bas prokýrorynyń orynbasary Áset Shyndaliev.
Onyń aitýynsha, Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldary ólim jazasy 26 asa aýyr qylmys úshin taǵaiyndalatyn edi. Bul jaza 1997 jylǵy Qylmystyq Kodekstiń 18 babynda ǵana qaldy. Al 2014 jyly Qylmystyq kodekstiń 17 babynda saqtalǵan. Barlyq sanktsiialarǵa balama retinde ómir boiy bas bostandyǵynan aiyrý kózdelgen. Sottar ólim jazasyn nemese balama jazany qylmystyq aýyrlyǵyn, sottalýshynyń jeke basyn jáne onyń qylmys saldarynan qarym-qatynasyn eskerip taǵaiyndaidy.
«2003 jyly Elbasy merzimsiz moratorii engizý týraly jarlyqqa qol qoidy. Bul sheshim ólim jazasyn tolyq joiǵan kezge deiin qoldanylady. Ólim jazasyn joiý baǵyttalǵan mańyzdy aktilerdiń biri – ekinshi fakýltativtik hattama. Ony Qazaqstan biylǵy qańdarda ratifikatsiialady. Hattama ólim jazasyn joiý úshin barlyq sharalardy qabyldaýdy mindetteidi. Alaida bul jazany hattama eskertpesiniń sheńberinde qaldyrý múmkindigi bar, Qazaqstan osy shartty basshylyqqa alyp, hattamany eskertpemen ratifikatsiialady. Eskertpege sáikes, Qazaqstan soǵys ýaqytynda jasalǵan áskeri sipattaǵy asa aýyr qylmystar úshin kináli dep tanylǵannan keiin, soǵys ýaqytynda ólim jazasyn qoldaný quqyǵyn ózine qaldyrdy», - dedi Á. Shyndaliev.
Usynylyp otyrǵan zań jobasy Qylmystyq kodeksti hattama men oǵan jasalǵan eskertpege sáikes keltirýge baǵyttalǵan jáne Qylmystyq kodekske birqatar túzetý engiziledi.
«Birinshi, ólim jazasy Qylmystyq kodekstiń 13 babynan alynyp tastalady. Ekinshi, soǵys ýaqytynda jasalǵan áskeri sipattaǵy asa aýyr qylmystar retinde ólim jazasyn qoldaný shekteri bekitiledi. Qylmystyq kodekstiń 4 babynda osy jaza saqtalady. Atap aitqanda, beibitshilik pen adamzat qaýipsizdigine qarsy asa aýyr qylmystar. Bul qylmystar soǵys áreketterimen bailanysty bolyp, soǵys kezinde jasalýy qajet. Basqynshylyq soǵysty júrgizý, jappai qyryp-joiý qarýyn qoldaný, áskeri tutqyndar men beibit turǵyndardy óltirý arqyly soǵys zańdary men dástúrin buzý jáne soǵys ýaqytynda jasalǵan genotsid. Bul baptar atalǵan qylmystardyń aýyrlyǵyn eskerip, soǵys ýaqytynda kóp adamdy óltirgeni úshin jaýapqa tartýdy kózdeidi.
Osyndai adamgershilikke qarsy áreketter belgilengen halyqaralyq aktiler bizge ólim jazasy qoldanylýy múmkin qylmystardy anyqtaýǵa baǵyt bolyp tabylady. Atap aitsaq, BUU Ekonomikalyq jáne ál keńesiniń rezoliýtsiiasyna sáikes, ólim jazasy kózdelgen áreketter tizimi kóptegen adam ólimine jáne basqa da aýyr zardaptarǵa ákeletin qasaqana qylmystar sheginen shyqpaýy tiis. Zań jobasyn qabyldaý elimizdiń álemdik arenadaǵy bedelin kúsheitedi, halyqaralyq qaýymdastyq addam quqyǵyn qamtamasyz etýge progress jáne izgi qadam retinde qabyldaidy. Sonymen birge, eń joǵary konstitýtsiialyq qundylyq – ómir súrý quqyǵyn kúsheitýdiń kepili bolady», - dep túsindirdi Áset Shyndaliev.
