مەجٸلٸستە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قىلمىستىق كودەكسٸنە ٶلٸم جازاسى مەسەلەلەرٸ بويىنشا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋ ەنگٸزۋ تۋرالى» قر زاڭى جوباسى بٸرٸنشٸ وقىلىمدا ماقۇلداندى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«گۋمانيزم جاساۋدىڭ ماڭىزدى بٸر قادامى – ٶلٸم جازاسىن جويۋ بولىپ تابىلادى. بۇۇ ٶلٸم جازاسىن جويۋدى ادامنىڭ ٶمٸر سٷرۋ قۇقىعىن قامتاماسىز ەتۋ جولىنداعى پروگرەسس رەتٸندە قارايدى. ەكٸنشٸ فاكۋلتاتيۆتٸك حاتتاما ٶلٸم جازاسىن جويۋ ادامنىڭ قادٸر-قاسيەتٸن نىعايتۋعا جەنە قۇقىقتارىن دامىتۋعا ىقپال ەتەدٸ دەپ ەسەپتەيدٸ. گۋمانيزم باسشىلىققا الا وتىرىپ, قازاقستان ەربٸر ادامنىڭ ٶمٸر سٷرۋ قۇقىعىنىڭ اجىراماس ەكەندٸگٸن بەكٸتتٸ جەنە ٶلٸم جازاسىن ساتىلى تٷردە جويۋ باعىتىن قولعا الدى. 2005 جىلى ازاماتتىق جەنە ساياسي قۇقىقتار تۋرالى پاكتٸگە راتيفيكاتسييا جاسادى. وسى پاكتتٸڭ 6-بابىنا سەيكەس, ٶلٸم جازاسى تەك قانا ايرىقشا اۋىر قىلمىس جاساعانى ٷشٸن زاڭعا سەيكەس تاعايىندالۋى مٷمكٸن. قازاقستان 2006 جىلى ەو «ٶلٸم جازاسىن جويۋ تۋرالى» ٷندەۋٸنە قوسىلدى, 2007 جىلى بۇۇ ٶلٸم جازاسىنا موراتوريي ەنگٸزۋ تۋرالى رەزوليۋتسيياسىن قولدادى. وسىنىڭ اياسىندا ٶلٸم جازاسىن قولدانۋ ساتىلاي ازايىپ كەلەدٸ», - دەدٸ قر باس پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى ەسەت شىنداليەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ العاشقى جىلدارى ٶلٸم جازاسى 26 اسا اۋىر قىلمىس ٷشٸن تاعايىندالاتىن ەدٸ. بۇل جازا 1997 جىلعى قىلمىستىق كودەكستٸڭ 18 بابىندا عانا قالدى. ال 2014 جىلى قىلمىستىق كودەكستٸڭ 17 بابىندا ساقتالعان. بارلىق سانكتسييالارعا بالاما رەتٸندە ٶمٸر بويى باس بوستاندىعىنان ايىرۋ كٶزدەلگەن. سوتتار ٶلٸم جازاسىن نەمەسە بالاما جازانى قىلمىستىق اۋىرلىعىن, سوتتالۋشىنىڭ جەكە باسىن جەنە ونىڭ قىلمىس سالدارىنان قارىم-قاتىناسىن ەسكەرٸپ تاعايىندايدى.
«2003 جىلى ەلباسى مەرزٸمسٸز موراتوريي ەنگٸزۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدى. بۇل شەشٸم ٶلٸم جازاسىن تولىق جويعان كەزگە دەيٸن قولدانىلادى. ٶلٸم جازاسىن جويۋ باعىتتالعان ماڭىزدى اكتٸلەردٸڭ بٸرٸ – ەكٸنشٸ فاكۋلتاتيۆتٸك حاتتاما. ونى قازاقستان بيىلعى قاڭداردا راتيفيكاتسييالادى. حاتتاما ٶلٸم جازاسىن جويۋ ٷشٸن بارلىق شارالاردى قابىلداۋدى مٸندەتتەيدٸ. الايدا بۇل جازانى حاتتاما ەسكەرتپەسٸنٸڭ شەڭبەرٸندە قالدىرۋ مٷمكٸندٸگٸ بار, قازاقستان وسى شارتتى باسشىلىققا الىپ, حاتتامانى ەسكەرتپەمەن راتيفيكاتسييالادى. ەسكەرتپەگە سەيكەس, قازاقستان سوعىس ۋاقىتىندا جاسالعان ەسكەري سيپاتتاعى اسا اۋىر قىلمىستار ٷشٸن كٸنەلٸ دەپ تانىلعاننان كەيٸن, سوعىس ۋاقىتىندا ٶلٸم جازاسىن قولدانۋ قۇقىعىن ٶزٸنە قالدىردى», - دەدٸ ە. شىنداليەۆ.
ۇسىنىلىپ وتىرعان زاڭ جوباسى قىلمىستىق كودەكستٸ حاتتاما مەن وعان جاسالعان ەسكەرتپەگە سەيكەس كەلتٸرۋگە باعىتتالعان جەنە قىلمىستىق كودەكسكە بٸرقاتار تٷزەتۋ ەنگٸزٸلەدٸ.
«بٸرٸنشٸ, ٶلٸم جازاسى قىلمىستىق كودەكستٸڭ 13 بابىنان الىنىپ تاستالادى. ەكٸنشٸ, سوعىس ۋاقىتىندا جاسالعان ەسكەري سيپاتتاعى اسا اۋىر قىلمىستار رەتٸندە ٶلٸم جازاسىن قولدانۋ شەكتەرٸ بەكٸتٸلەدٸ. قىلمىستىق كودەكستٸڭ 4 بابىندا وسى جازا ساقتالادى. اتاپ ايتقاندا, بەيبٸتشٸلٸك پەن ادامزات قاۋٸپسٸزدٸگٸنە قارسى اسا اۋىر قىلمىستار. بۇل قىلمىستار سوعىس ەرەكەتتەرٸمەن بايلانىستى بولىپ, سوعىس كەزٸندە جاسالۋى قاجەت. باسقىنشىلىق سوعىستى جٷرگٸزۋ, جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋىن قولدانۋ, ەسكەري تۇتقىندار مەن بەيبٸت تۇرعىنداردى ٶلتٸرۋ ارقىلى سوعىس زاڭدارى مەن دەستٷرٸن بۇزۋ جەنە سوعىس ۋاقىتىندا جاسالعان گەنوتسيد. بۇل باپتار اتالعان قىلمىستاردىڭ اۋىرلىعىن ەسكەرٸپ, سوعىس ۋاقىتىندا كٶپ ادامدى ٶلتٸرگەنٸ ٷشٸن جاۋاپقا تارتۋدى كٶزدەيدٸ.
وسىنداي ادامگەرشٸلٸككە قارسى ەرەكەتتەر بەلگٸلەنگەن حالىقارالىق اكتٸلەر بٸزگە ٶلٸم جازاسى قولدانىلۋى مٷمكٸن قىلمىستاردى انىقتاۋعا باعىت بولىپ تابىلادى. اتاپ ايتساق, بۇۇ ەكونوميكالىق جەنە ەل كەڭەسٸنٸڭ رەزوليۋتسيياسىنا سەيكەس, ٶلٸم جازاسى كٶزدەلگەن ەرەكەتتەر تٸزٸمٸ كٶپتەگەن ادام ٶلٸمٸنە جەنە باسقا دا اۋىر زارداپتارعا ەكەلەتٸن قاساقانا قىلمىستار شەگٸنەن شىقپاۋى تيٸس. زاڭ جوباسىن قابىلداۋ ەلٸمٸزدٸڭ ەلەمدٸك ارەناداعى بەدەلٸن كٷشەيتەدٸ, حالىقارالىق قاۋىمداستىق اددام قۇقىعىن قامتاماسىز ەتۋگە پروگرەسس جەنە ٸزگٸ قادام رەتٸندە قابىلدايدى. سونىمەن بٸرگە, ەڭ جوعارى كونستيتۋتسييالىق قۇندىلىق – ٶمٸر سٷرۋ قۇقىعىن كٷشەيتۋدٸڭ كەپٸلٸ بولادى», - دەپ تٷسٸندٸردٸ ەسەت شىنداليەۆ.
