Foto: forbes.kz
«Biz aqparattandyrý ózgeristerge alǵashqy qadam dep sanaimyz. Bul apta balalar obyrymen kúrestiń mańyzdylyǵyn eske salyp qana qoimai, qoǵamnyń, dárigerler men memlekettik qurylymdardyń kúsh — jigerin bizdiń qoldaýymyzǵa muqtaj balalarǵa kómektesý úshin biriktirý múmkindigi bolyp tabylady», - dep atap ótti aktsiiany uiymdastyrýshylar.
Foto: Pediatriia ortalyǵy
Osy shara aiasynda Pediatriia ortalyǵy «Help Today» men Ásel Baiseiitova atyndaǵy qaiyrymdylyq qorlarynyń qoldaýymen «Qaterli isikke qarsy birge kúreseiik!» uranymen aptalyq ótkizedi.
Aptalyq aiasynda birqatar sharalar ótedi. Atap aitqanda, «Donorlyqtyń, súiek kemigin transplantatsiialaýdyń jáne onkologiialyq naýqastardy ońaltýdyń ózekti máseleleri» taqyrybynda dóńgelek ústeli, merekelik is-sharalar, fleshmob, art-terapiia, qolóner boiynsha sheberlik saǵaty, animatorlarmen oiyn-saýyq keshteri, mobildi planetariige saiahat jáne t.b. sharalar. Aptalyq 15 aqpan kúni Almatydaǵy Forým saýda ortalyǵynda belgili ártister men shyǵarmashylyq ujymdardyń qatysýymen ótetin kontsertpen aiaqtalady. Oǵan Úrker toby, Kenjebek Nurdoldai, Samat Janǵazin, «MMDANCE» balalar shyǵarmashylyq ortalyǵy, Ulttyq-patriottyq ortalyǵy Almaty qalasy filialynyń áskeri orkestri jáne basqa da óner juldyzdary qatysyp, qoldaý kórsetedi.
Búkil álemde 15 aqpan kúni Halyqaralyq balalardaǵy qaterli isik aýrýyna qarsy kúres kúni atap ótiledi. Bul kún Liýksembýrgte 2001 jyldyń qyrkúieginde qaterli isikke shaldyqqan balalardyń ata-analary uiymdarynyń halyqaralyq konfederatsiiasynyń (International Confederation of Childhood Cancer Parent Organisations) jyl saiynǵy kezdesýi kezinde jariialandy.
Qaterli isikke shaldyqqan balalardyń halyqaralyq kúni alǵash ret 2002 jyly ótti. Halyqaralyq qaterli isikke shaldyqqan balalar kúniniń basty maqsaty – pediatrlardyń, búkil kásibi meditsinalyq qaýymdastyqtyń jáne barlyq mamandyqtaǵy áleýmettik jaýapty azamattardyń balalar onkologiiasynyń jetistikteri men problemalary týraly aqparattandyrý, qoǵamnyń nazaryn qaterli isikpen kúreske aýdarý, aldyn ala tekserilýge shaqyrý.
Qazaqstanda dástúrli túrde bul kúni patsientterdiń ózderi men olardyń ata-analarynyń, meditsina qyzmetkerleriniń jáne qoǵamdyq uiymdardyń qatysýymen túrli is-sharalar uiymdastyrylady.
Halyqaralyq qaterli isikke shaldyqqan balalar kúni qarsańynda Pediatriia jáne balalar hirýrgiiasy ǵylymi ortalyǵy men Ásel Baiseiitova atyndaǵy qaiyrymdylyq qorynyń qoldaýymen 12 aqpan kúni «Donorlyqtyń, súiek kemigin transplantatsiialaýdyń jáne onkologiialyq naýqastardy ońaltýdyń ózekti máseleleri» taqyrybynda dóńgelek ústelin ótkizýdi josparlap otyr. «Qaterli isikke qarsy birge kúreseiik!» uranymen ótetin basqosý saǵat 14 00-de bastalady. Oǵan Ortalyq dárigerleri, onkogematologtar, rezidentter, ÚEU ókilderi jáne Pediatriia ortalyǵynda emdelip jatqan naýqas balalardyń ata-analary qatysady. Is-sharanyń negizgi maqsaty: gemopoezdik diń jasýshalary donorlyǵynyń kórsetkishterin, sharttaryn, táýekelderin túsindirý. Dóńgelek ústelde Qazaqstanda osy qyzmetti uiymdastyrýdyń aǵymdaǵy jaǵdaiy, damý máseleleri men perspektivalary talqylanady.
2025 jylǵy 13 aqpanda balalarǵa arnalǵan merekelik is-sharalar ótedi:
- dárigerlerdiń, Ortalyq rezidentteriniń qatysýymen balalarǵa arnalǵan fleshmob jáne kontsert;
- «Zazerkale» teatrynyń ertegilik mýzykalyq qoiylymy;
- qysh-qumyra óneri, 3D modeldeý boiynsha sheberlik saǵaty;
- art-terapiia, qolóner boiynsha sheberlik saǵaty;
- mobildi planetariige barý;
- animatorlarmen oiyn-saýyq is-sharalary.
«Help Today» QQ jáne «Pediatrlar Odaǵy» QB birlesip 15 aqpan kúni Almatydaǵy Forým saýda ortalyǵynda belgili ártister men shyǵarmashylyq ujymdardyń qatysýymen kontsert (nonstop rejiminde) uiymdastyrady. Oǵan Úrker toby, Kenjebek Nurdoldai, Samat Janǵazin, «MMDANCE» balalar shyǵarmashylyq ortalyǵy, Ulttyq-patriottyq ortalyǵy Almaty qalasy filialynyń áskeri orkestri jáne basqa da óner juldyzdary qatysyp, qoldaý kórsetedi.
Sonymen qatar, dál osy kúni «Help Today» QQ halyq tutynatyn taýarlardyń Qaiyrymdylyq jármeńkesin, kartinalar aýktsionyn, «QazORǴZI» AQ jáne «PBHǴO» AQ-da emdelip jatqan patsientterdiń sýretteriniń kórmesin uiymdastyrady. Bul aktsiianyń negizgi maqsaty – jalpy somasy 7 000 000 teńgeden asatyn mobildi dárilik stantsiialarmen PBHǴO-nyń onkologiia jáne gematologiia bólimshelerin qosymsha jaraqtandyrý.
Is-shara aiasynda erte jastan qaterli isik aýrýyn jeńgen Ortalyq patsientteri - «Batyr balalar» qyzyl kilemmen júrip ótý saltanatty rásimi ótedi. Jeńimpaz balalarǵa estelik syilyqtar tabystalatyn bolady. Is-sharaǵa balalar men olardyń ata-analaryn, eriktilerdi, dárigerlerdi, sondai-aq BAQ ókilderin qosqanda 500-ge jýyq adam qatysady dep josparlanýda.
Sondai-aq, qoǵamnyń balalar qaterli isigi týraly habardarlyǵyn arttyrý, kúrdeli aýrýmen arpalysqan patsientter men olardyń otbasylaryn qoldaý, qaterli isikti erte diagnostikalaý qajettiligi maqsatynda respýblikalyq jáne oblystyq mańyzy bar 7 qalada mediabordtar men LED ekrandarda qysqa beinerolikter kórsetiletin bolady. Sonymen qatar, Halyqaralyq qaterli isikpen aýyratyn balalar kúniniń simvolikasy bar bilbordtar qoiylatyn bolady.
Pediatriia ortalyǵynyń resmi saitynda jáne Ortalyqtyń áleýmettik jelilerinde Balalar qaterli isiginiń belgileri, aldyn-alý, balalar qaterli isiginen aiyqqan naýqastar týraly aqparattary bar beinerolikter men posttar jariialanatyn bolady.
Osyǵan uqsas is-sharalar elimizdiń ártúrli óńirlerinde ótedi. Mamandar, qaterli dertke shaldyqqan balalar ainalasyndaǵy jandardyń qoldaýyn sezinse, myqty bola túspek, deidi. Endeshe, balalarymyzǵa únemi qoldaý kórsetip júreiik!
Aktsiianyń basty maqsaty – erte diagnostikanyń mańyzdylyǵy jetkizý, balalar onkologiiasy máselesine qoǵamnyń nazaryn aýdarý.
Qazaqstanda jyl saiyn balalardaǵy onkologiialyq aýrýlardyń 600-ge jýyq jańa jaǵdaiy anyqtalady. 2024 jyly onkologiialyq aýrý diagnozy elimizdiń 638 balasyna alǵash ret qoiyldy. Respýblikalyq ortalyqtarda isikke qarsy qarqyndy emdeý aiaqtalǵannan keiin balalar turǵylyqty jeri boiynsha óńirlik balalar onkologtary men gematologtarynyń baqylaýynda bolady. Qazirgi ýaqytta elimizde qaterli isikterdi emdegennen keiin remissiiada júrgen 4 987-ge jýyq bala dispanserlik baqylaýda tur. Balalyq shaqtaǵy onkologiialyq aýrýlardyń shamamen 70%-y sátti emdeledi, bul diagnostikanyń jaqsarýymen jáne zamanaýi terapevtik ádisterdi qoldanýmen bailanysty.
Ókinishke orai, balalar qaterli isiginiń aldyn alý jáne skriningtik baǵdarlamalary búginde búkil álemde joq. Alaida, tyǵyz isikterde erte diagnostikalaý qaterli isikti emdeý múmkindigin arttyratyny dáleldendi. Sondyqtan meditsinalyq qoǵamdastyqtyń jáne búkil halyqtyń qaterli isiktiń alǵashqy belgileri týraly habardarlyǵyn arttyrý mańyzdy ról atqarady. Óńirlerdegi dárigerlerdi onkologiialyq saqtyq máseleleri boiynsha úzdiksiz oqytýdyń arqasynda 1-2 satydaǵy qaterli isik diagnostikasy 2015 jylǵy 29%-dan 2024 jyly 46%-ǵa deiin ósti.
