Qazaqstan Iadrolyq synaqtarǵa jan-jaqty tyiym salý týraly shart uiymynyń Daiyndyq komissiiasynyń jumys tobyn basqardy, dep habarlaidy "Ult aqparat" Energetika ministrligine silteme jasap.
Halyqaralyq qoǵamdastyq Qazaqstannyń jappai qyryp-joiý qarýyn taratpaý rejimin nyǵaitýǵa qosqan úlesin moiyndai otyryp, Qazaqstan Respýblikasy Ulttyq iadrolyq ortalyǵynyń bas direktory Erlan Batyrbekovti Iadrolyq synaqtarǵa jan-jaqty tyiym salý týraly shart uiymynyń (IaSJTShU) Daiyndyq komissiiasy jumys tobynyń tóraǵasy etip sailady. Taǵaiyndaý rásimi álemniń 150-den astam eliniń ókilderiniń qatysýymen onlain rejimde ótkizildi.
Esterińizge sala keteiik, IaSJTShU Iadrolyq synaqtarǵa jan-jaqty tyiym salý týraly sharttyń saqtalýyn baqylaýdy júzege asyratyn halyqaralyq uiym.
«IaSJTShU-nyń jumys tobyna tóraǵalyq etý elimizdiń jappai qyryp-joiý qarýyn taratpaý rejimin nyǵaitýǵa bet alǵan baǵytyna berilgen joǵary baǵa ekeni sózsiz», – dedi Erlan Batyrbekov.
Táýelsizdik jyldarynda Qazaqstan álemdegi qýaty jaǵynan tórtinshi oryndaǵy iadrolyq arsenaldan bas tartyp, iadrolyq qarý synaqtarynyń infraqurylymy men saldaryn joiý boiynsha keń aýqymdy qyzmet júrgizdi, jahandyq qaýip-qaterdi azaitý, jappai qyryp-joiý qarýyn taratpaý rejimin nyǵaitý jumystaryn júrgizýde biregei tájiribe jinaqtady.
Qazaqstan IaSJTShU-ǵa eleýli qoldaý kórsetip, onyń maqsattaryna qol jetkizýde tabandylyq tanytty. Máselen, Ulttyq iadrolyq ortalyq pen IaSJTShU-nyń halyqaralyq monitoring júiesin – HMJ qurý turǵysyndaǵy belsendi yntymaqtastyǵy baiqalady. Atap aitqanda, QR Ulttyq iadrolyq ortalyǵynyń jedel basqarýymen tórt seismikalyq jáne bir infradybystyq HMJ stanmasy, sondai-aq Qazaqstan ulttyq derekter ortalyǵy – KNDC jumys isteidi. Qazirgi ýaqytta Ortalyq Aziiada alǵashqy asyl gazdardy radionýklidtik monitoringileý stansasy qurylyp jatyr.
Qazaqstannyń IaSJTShU Daiyndyq komissiiasynyń jumysyna top tóraǵasy retinde qatysýy Qazaqstannyń biregei tájiribesin, jinaqtalǵan jáne ýaqytpen tekserilgen jahandyq qaýip-qaterdi tómendetý ádisterin taratýǵa jaqsy múmkindik. Bul elimizdiń iadrolyq synaqtarǵa jalpyǵa birdei tyiym salý protsesine qosqan kezekti mańyzdy úlesi bolmaq.
Aita keterligi, biyl Semei iadrolyq synaq poligonynyń jabylýyna 30 jyl tolady. Osydan týra 30 jyl buryn QR Tuńǵysh Prezidenti – Elbasy Nursultan Nazarbaev óte mańyzdy tarihi qujatqa – Semei iadrolyq synaq poligonyn jabý týraly Jarlyqqa qol qoidy.
Bizdiń elimiz TMD elderi arasynda alǵashqylardyń biri bolyp 1996 jyly halyqaralyq qaýipsizdik pen iadrolyq qarýdy taratpaý júiesindegi irgetasynyń biri bolyp tabylatyn Iadrolyq synaqtarǵa jan-jaqty tyiym salý týraly shartqa qosyldy.
