Foto: primeminister.kz
Úkimet otyrysynda Sý resýrstaryn basqarý júiesin damytýdyń 2024-2030 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasynyń jobasy qabyldandy, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
Sý resýrstary jáne irrigatsiia ministri Nurjan Nurjigitovtiń aitýynsha, qujat saladaǵy qazirgi ahýaldy jáne úzdik halyqaralyq tájiribeni eskere otyryp ázirlengen. Elimizdiń sý qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin 20 jańa sý qoimasyn salý jáne 15 jumys istep turǵan sý qoimasyn rekonstrýktsiialaý, sondai-aq 14 myń shaqyrymnan astam irrigatsiialyq kanaldar men gidrotehnikalyq qurylystardy jańǵyrtý kózdelip otyr.
Tasymaldaý kezindegi sýdyń ónimsiz shyǵynyn 50-den 25%-ǵa deiin tómendetý, al qolda bar sý resýrstaryn 2,4 tekshe km-ge ulǵaitý josparlanyp otyr. Jalpy josparlanǵan tásilderdi iske asyrý 2030 jylǵa qarai sýarmaly jerlerdiń aýmaǵyn 2,5 mln ga-ǵa deiin jetkizýge múmkindik beredi.
Fermerlerdi sý únemdeý tehnologiialaryn qoldanýǵa yntalandyrý úshin sýarý júielerin qurýǵa, sondai-aq tamshylatyp jáne jańbyrlatyp sýarý jabdyqtaryn satyp alýǵa arnalǵan shyǵyndardy sýbsidiialaý úlesi 50%-dan 80%-ǵa deiin ulǵaitylatyn bolady. Osynyń arqasynda sý únemdeý tehnologiialary qoldanylatyn sýarmaly jerlerdiń aýdany 1,3 mln ga-ǵa deiin ósedi, shamamen 2,1 tekshe km sý únemdeledi, sondai-aq aýyl sharýashylyǵy óniminiń ónimdiligi aitarlyqtai artady dep kútilýde.
Búgingi tańda hydro.gov.kz tsifrlyq platformasyn qurý jumystary aiaqtalýda, onda sý obektileri, gidrotehnikalyq qurylystar, sý sharýashylyǵy basseinderi men ýchaskeleri, gidroposttar jáne t.b. jinaqtalǵan biryńǵai Sý kadastry qalyptastyrylatyn bolady. Ony biylǵy 3-toqsanda ónerkásiptik paidalanýǵa berý josparlanyp otyr.
Sonymen qatar ministr Tujyrymdamada 3,5 myń shaqyrymnan astam sý arnalaryn tsifrlandyrý jáne sýarý júieleriniń esebin avtomattandyrý kózdelgenin aitty.
Jambyl oblysynyń ákimi Erbol Qarashókeev, Túrkistan oblysynyń ákimi Darhan Satybaldy jáne Qyzylorda oblysynyń ákimi Nurlybek Nálibaev óńirlerde jańa sý qoimalaryn salýǵa daiyndyq jáne sý únemdeý tehnologiialaryn engizý týraly baiandama jasady.
Premer-Ministrdiń aitýynsha, sýdy tiimdi paidalaný – asa mańyzdy mindetterdiń biri, sol úshin usynylyp otyrǵan Tujyrymdama osy baǵyttaǵy negizgi baǵdarlamalyq qujat bolady.
«Ony iske asyrý sý resýrstaryna monitoring júrgizý men boljaýdyń naqty júiesin jolǵa qoiýǵa yqpal etedi. Bul júie sý qaýipsizdigin qamtamasyz etý turǵysynan óte qajet. Tujyrymdamanyń mańyzdy baǵyty – sý sharýashylyǵyna qajetti infraqurylymdy salý jáne rekonstrýktsiialaý. Kóp jyldar boiy olardy kútip ustaýǵa tiisti kóńil bólinbei keldi», — dedi Álihan Smaiylov.
Mysal retinde Úkimet basshysy Ortalyq Qazaqstan men Astananyń basty sý arnasy – Qanysh Sátbaev atyndaǵy kanalda sorǵy stantsiialary jumysynyń tiimdiligi nebári 30% ekenin aitty. Úlken Almaty kanalyna paidalanýǵa berilgen kezden bastap 40 jyl boiy jóndeý júrgizilmegen.
Odan bólek Túrkistan, Qyzylorda, Jambyl oblystarynda magistraldyq jáne sharýashylyq aralyq arnalardyń kópshiligi tozǵan – nátijesinde 40% sý ysyrap bolýda.
Úkimet basshysynyń sózinshe, tujyrymdamanyń taǵy bir mańyzdy baǵyty – sý únemdeýdi yntalandyrý.
«Sý tapshylyǵynda jáne sýdy tutynýdyń artýy kezinde, eń aldymen, sý shyǵynyn azaitý men ony uqypty paidalaný óte mańyzdy. Biz qazir fermerlerge sý berý qunyn sýbsidiialap otyrmyz. Sondai-aq sý únemdeý tehnologiialaryn satyp alýǵa jumsalǵan shyǵynnyń 50%-yn óteimiz. Biyl bul mejeni 80%-ǵa deiin kóterý josparlanyp otyr», — dedi Álihan Smaiylov.
Sonymen qatar Premer-Ministr elimizde sý únemdeý júielerin engizý qarqyny tómen deńgeide qalyp otyrǵanyn aitty.
«Tehnologiialar quny qymbat. Oǵan diqandardyń kópshiliginiń shamasy jetpeidi. Sondyqtan olardy ózimizde shyǵarýdy qolǵa alý kerek. Mundai jobalar qazirdiń ózinde talqylanýda. Olardy iske asyrýymyz qajet», — dedi Premer-Ministr.
Jalpy Úkimet basshysy sý resýrstaryn paidalaný salasyndaǵy ǵylymi zertteýler júiesin jolǵa qoiý kerektigin aitty. Atap aitqanda, Ertis ózeniniń resýrsyn aýmaqtar arasynda qaita bólýdi qarastyrýdyń mańyzy zor.
Kelesi kezekte – transshekaralyq sýdy paidalaný máselelerin sheshý. Álihan Smaiylov kórshi memlekettermen osyndai kelisimderdi ázirleý aiasynda kelissózder protsesterin kúsheitý úshin mańyzdy argýmentter qalyptastyrý jaǵyna mán berilýi tiis ekenin atap ótti.
«Jalpy Tujyrymdamada josparlanǵan barlyq is-sharany sapaly iske asyryp, oǵan jaýapkershilikpen qaraý elimizdegi sý resýrstaryn basqarýdyń tiimdiligin arttyrýǵa yqpal etedi. Sondyqtan Sý resýrstary jáne irrigatsiia ministrligi múddeli memlekettik organdarmen jáne óńir ákimdikterimen birge ony tiimdi iske asyrýdy qamtamasyz etýi qajet», — dedi Premer-Ministr.
Álihan Smaiylov óńir ákimdikterine 1 ailyq merzimde kommýnaldyq sýarý men jeke sýarý júielerin qalpyna keltirý jáne olardy tsifrlandyrý boiynsha jol kartalaryn qabyldaýdy, sondai-aq kommýnaldyq gidrotehnikalyq qurylystardy jan-jaqty tekserýdi tapsyrdy.
Sonymen qatar Úkimet basshysy Tujyrymdamany tiimdi iske asyrý úshin Sý salasyn damytýdyń keshendi josparyn qabyldaý qarastyrylǵanyn aityp ótti.
«Bul jospar Tujyrymdamany modernizatsiialaý men salýdy qarastyratyn sý infraqurylymy obektileriniń naqty tizbesimen tolyqtyrady. Sý resýrstary jáne irrigatsiia ministrligi 2 aptalyq merzimde Keshendi jospardyń jobasyn Úkimet Apparatyna engizýdi qamtamasyz etsin», — dedi Álihan Smaiylov.
Qorytyndylai kele, Premer-Ministr 1 ai merzimde otandyq sý únemdeý jabdyqtarynyń óndirisin uiymdastyrý jóninde naqty usynystar engizýdi tapsyrdy.
