Foto Roman Vasilenkonyń FB paraqshasynan
Qazaqstan men Eýropalyq Odaq diplomatiialyq qatynastardyń 31 jyldyǵyn atap ótýde, – dep habarlaidy «Ult aqparat».
QR Syrtqy ister ministriniń orynbasary Roman Vasilenko Qazaqstan men Eýropalyq Odaq arasyndaǵy diplomatiialyq qatynastardyń ornaǵanyna 31 jyldyǵy atalyp ótip jatqanyn tilge tiek etti. Sońǵy otyz jylda biz ózara senim, syilastyq jáne ortaq basymdyqtarǵa negizdelgen berik seriktestik qurylǵan. EO-men qarym-qatynas Qazaqstannyń teńgerimdi jáne pragmatikalyq kóp vektorly syrtqy saiasatynyń mańyzdy basymdyqtarynyń biri bolyp tabylady.
«Eýroodaq elimizdiń eń iri saýda jáne investitsiialyq seriktesi bolyp tabylady, onyń úlesine syrtqy saýdanyń 40%-ǵa jýyǵy jáne tartylǵan investitsiialardyń 45%-y tiesili (2005 jyldan bastap).
2023 jylǵy qańtar-qarasha aralyǵynda taýar ainalymy 37,7 mlrd. doll. (+ 3,2%), eksport - 28,1 mlrd. doll. (-6,4%), import - 9,6 mlrd. doll. (+ 32,3%) qurady.
2023 jyldyń úsh toqsannyń qorytyndysy boiynsha EO-dan tikelei sheteldik investitsiialar (TShI) aǵyny 7,8 mlrd. AQSh doll. qurady, bul 2022 jyldyń uqsas kezeńindegi kórsetkishten 9% tómen. 2022 jyly EO-dan Qazaqstanǵa TShI aǵyny 12,5 mlrd. AQSh dollaryn qurady, bul 2021 jylǵy kórsetkishten 23%-ǵa joǵary, EO elderinen TShI-diń negizgi úlesi Niderland, Belgiia, Frantsiia, Germaniia, Italiia, Kipr jáne Liýksembýrgke tiesili.
Eýropalyq kapitaldyń qatysýymen 3000-nan astam kompaniia, sonyń ishinde «Shell», «Eni», «Total», «Amazonen-Werke», «Air Liquide», «Alstom» jáne «Carlsberg» siiaqty álemdik alpaýyttar, bizdiń ekonomikamyzdyń túrli sektorlarynda tabysty jumys isteýde.
Biz 1995 jyly alǵashqy Seriktestik pen yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoiýdan bastap, 2015 jyly jasasqan jáne 2020 jyldyń naýryzynda tolyǵymen kúshine engen «ekinshi býyn» - QR men EO jáne onyń múshe memleketter arasyndaǵy Keńeitilgen seriktestik pen yntymaqtastyq týraly qujatqa deiin ózara qarym-qatynasty transformatsiialaýdyń úlken jolynan óttik. Qazaqstan – EO-men yntymaqtastyqtyń 29 salasyn qamtityn osyndai aýqymdy qujatqa qol qoiyp, ratifikatsiialaǵan Ortalyq Aziiadaǵy alǵashqy jáne búgingi tańda jalǵyz el», – dedi QR Syrtqy ister ministriniń orynbasary Roman Vasilenko.
QR men EO arasyndaǵy áriptestik joǵary jáne asa joǵary deńgeidegi bailanystardyń erekshe serpinimen bekitiledi. Atap aitqanda, 2022 jylǵy qazanda Prezident Qasym-Jomart Toqaev Astanada Eýropalyq Keńestiń Prezidenti Sharl Misheldi qabyldady, sol kezde bizdiń memleket basshysynyń bastamasymen Ortalyq Aziia memleketteri basshylary men EO basshysynyń birinshi kezdesýi ótkizildi. 2023 jylǵy maýsymda Sholpon-Atada «OA-EO» joǵarǵy deńgeidegi ekinshi kezdesýi aiasynda QR Prezidentiniń Sh.Mishelmen jańa mazmundy kezdesýi ótti. 2023 jyly QR Premer-Ministriniń orynbasary - Syrtqy ister ministri Murat Nurtileý nátijeli saparmen Briýsselge baryp, onda Eýropalyq Komissiianyń Vitse-prezidenti jáne EO-nyń syrtqy saiasat jáne qaýipsizdik jónindegi joǵarǵy ókili Jozep Borrelmen jáne basqa da eýropalyq áriptesterimen kezdesip, tyǵyz bailanystar ornatyldy. Sondai-aq Liýksembýrgke Qazaqstan-EO yntymaqtastyq keńesiniń otyrystaryna jáne Ortalyq Aziia-EO ministrlik kezdesýine qatysý úshin bardy.
«Budan basqa, 2023 jylǵy mamyrda Almatyda «Ortalyq Aziia - Eýropalyq Odaq» ekinshi Ekonomikalyq forýmy sátti ótti, onyń jumysyna Eýropalyq Komissiianyń joǵary ókilderi qatysty.
Aǵymdaǵy jyl da ekijaqty saparlar men is-sharalarǵa toly bolady. Mysaly, ú.j. 15 qańtarda Eýropalyq Komissiianyń Vitse-prezidenti Margaritis Shinas Astanaǵa resmi saparmen keldi. Biz sondai-aq Eýropalyq komissiianyń Prezidenti Ýrsýla fon der Liaien men birqatar Eýrokomissarlar biyl elimizge saparmen keledi dep kútemiz.
Bizdiń ózara tiimdi seriktestigimiz jyldan jylǵa nyǵaia túsedi dep senimmen aitýǵa bolady. Osy maqsatta biz ekonomikaǵa, saýda men investitsiialarǵa basa nazar aýdara otyryp, QR men EO arasyndaǵy keńeitilgen seriktestik pen yntymaqtastyq týraly Kelisimdi tolyq jáne tiimdi iske asyrýǵa nazar aýdardyq. Bizdiń yntymaqtastyǵymyzdyń perspektivaly baǵyttary kólik jáne logistika, syndarly shikizat materialdary, «jasyl» ekonomika men tsifrlandyrýǵa kóshý, energetika, qorshaǵan ortany qorǵaý, klimattyń ózgerýimen kúres, sondai-aq aýyl sharýashylyǵy jáne t.b. salalardaǵy ózara is-qimyl bolyp tabylady.
Elimizdiń azamattary úshin EO vizalyq rejimin jeńildetý máselesine erekshe kóńil bólinedi. Ótken jyly ministr M.Nurtileýdiń Briýsselge sapary nátijesinde biz EO-men osy másele boiynsha resmi túrde konsýltatsiialardy iske qostyq jáne qazirgi ýaqytta odan ári talqylaý úshin eýropalyq sarapshylardyń Qazaqstanǵa saparyn kútýdemiz. Biz bul kelissózderdi qazaqstandyqtar shengen vizasyn jedel, arzanyraq jáne uzaq merzimge alý úshin múmkindiginshe tezirek aiaqtaimyz dep úmittenemiz. Bul ońai protsess emes, biraq biz osy jolda alǵa qarai nyq qadam basyp kelemiz, bul jerde tek eýropalyqtardyń ǵana emes, qazaqstandyqtardyń da qoldaýy mańyzdy bolady», – dedi R.Vasilenko.
Kólik jáne logistika salasyndaǵy ózara tiimdi yntymaqtastyqtyń áleýetine jeke toqtalǵym keledi. Osy baǵyttaǵy dialogty damytý vektoryn aiqyndaityn mańyzdy qujattar EO-nyń Ortalyq Aziia jónindegi strategiiasy jáne Aziia men Eýropa arasyndaǵy ózara bailanys, sondai-aq EO-nyń «Jahandyq qaqpa» bastamasy bolyp tabylady. Aǵymdaǵy jyly 29-30 qańtarda Briýsselde óńirler arasyndaǵy kóliktik ózara bailanysqa, atap aitqanda, «Orta dálizdi» damytýǵa járdemdesýge arnalǵan OA-EO Investitsiialyq forýmy ótti. Forým aiasynda Qazaqstan Eýropalyq investitsiialyq bankpen jáne Eýropalyq qaita qurý jáne damý bankimen 2,3 mlrd. eýrodan astam somaǵa qujattarǵa qol qoidy. Forýmǵa qatysý aiasynda QR Kólik ministri Marat Qarabaev eýropalyq uiymdardy maýsym aiynda Astanada ótetin «New Silkway» forýmyna qatysýǵa shaqyrdy. Qazaqstan Transkaspii halyqaralyq kólik baǵdaryn damytýǵa erekshe kóńil bóle otyryp, kólik salasyndaǵy EO-men áriptestik boiynsha investitsiialyq forým uiymdastyrýdy josparlaýda.
«Osy turǵyda, jaqyn arada Qazaqstan-Eýropa seriktestigin nyǵaitýǵa qosymsha serpin beretin jáne bizdiń azamattarymyz arasyndaǵy tyǵyz jáne jeńildetilgen bailanystar úshin múmkindikter ashatyn Gorizontaldy aviatsiialyq kelisimge qol qoiý boiynsha josparlar bar.
Asa mańyzdy shikizat materialdary salasyndaǵy yntymaqtastyq burynǵysynsha basym baǵyttardyń biri bolyp tabylady. 2022 jylǵy qarashada qol qoiylǵan QR men EO arasyndaǵy ornyqty shikizat, batareialar jáne «jasyl» sýtek qunyn qurý tizbekteri salasyndaǵy ózara túsinistik týraly memorandýmdy, sondai-aq tiisti Jol kartasyn iske asyrý boiynsha tiimdi ózara is-qimyldy qanaǵattanýshylyqpen atap ótemiz.
Bizdiń ózara is-qimylymyzdy odan ári nyǵaita túsetin osy mańyzdy saladaǵy ýaǵdalastyqtardy iske asyrý boiynsha taraptar aldynda úlken jumystar tur.
Qazaqstan men EO arasyndaǵy jemisti ózara is-qimyldyń úsh on jyldyǵy senimdi seriktestik jáne dostyq qarym-qatynastardyń jarqyn aiǵaǵy boldy. Qazaqstandyq tarap aldaǵy ýaqytta da Eýroodaqpen kópjosparly yntymaqtastyq joǵary deńgeide dami beretinine senimdi.
Bizdiń qarym-qatynasymyz úshin aitýly kúnde EO barlyq elderi men Qazaqstanǵa órkendeý, al bizdiń halyqtarymyzǵa beibitshilik pen baq-bereke tileimin», – dedi vitse-ministr.
