فوتو رومان ۆاسيلەنكونىڭ فب پاراقشاسىنان
قازاقستان مەن ەۋروپالىق وداق ديپلوماتييالىق قاتىناستاردىڭ 31 جىلدىعىن اتاپ ٶتۋدە, – دەپ حابارلايدى «ۇلت اقپارات».
قر سىرتقى ٸستەر مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى رومان ۆاسيلەنكو قازاقستان مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى ديپلوماتييالىق قاتىناستاردىڭ ورناعانىنا 31 جىلدىعى اتالىپ ٶتٸپ جاتقانىن تٸلگە تيەك ەتتٸ. سوڭعى وتىز جىلدا بٸز ٶزارا سەنٸم, سىيلاستىق جەنە ورتاق باسىمدىقتارعا نەگٸزدەلگەن بەرٸك سەرٸكتەستٸك قۇرىلعان. ەو-مەن قارىم-قاتىناس قازاقستاننىڭ تەڭگەرٸمدٸ جەنە پراگماتيكالىق كٶپ ۆەكتورلى سىرتقى ساياساتىنىڭ ماڭىزدى باسىمدىقتارىنىڭ بٸرٸ بولىپ تابىلادى.
«ەۋرووداق ەلٸمٸزدٸڭ ەڭ ٸرٸ ساۋدا جەنە ينۆەستيتسييالىق سەرٸكتەسٸ بولىپ تابىلادى, ونىڭ ٷلەسٸنە سىرتقى ساۋدانىڭ 40%-عا جۋىعى جەنە تارتىلعان ينۆەستيتسييالاردىڭ 45%-ى تيەسٸلٸ (2005 جىلدان باستاپ).
2023 جىلعى قاڭتار-قاراشا ارالىعىندا تاۋار اينالىمى 37,7 ملرد. دولل. (+ 3,2%), ەكسپورت - 28,1 ملرد. دولل. (-6,4%), يمپورت - 9,6 ملرد. دولل. (+ 32,3%) قۇرادى.
2023 جىلدىڭ ٷش توقساننىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەو-دان تٸكەلەي شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالار (تشي) اعىنى 7,8 ملرد. اقش دولل. قۇرادى, بۇل 2022 جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭٸندەگٸ كٶرسەتكٸشتەن 9% تٶمەن. 2022 جىلى ەو-دان قازاقستانعا تشي اعىنى 12,5 ملرد. اقش دوللارىن قۇرادى, بۇل 2021 جىلعى كٶرسەتكٸشتەن 23%-عا جوعارى, ەو ەلدەرٸنەن تشي-دٸڭ نەگٸزگٸ ٷلەسٸ نيدەرلاند, بەلگييا, فرانتسييا, گەرمانييا, يتالييا, كيپر جەنە ليۋكسەمبۋرگكە تيەسٸلٸ.
ەۋروپالىق كاپيتالدىڭ قاتىسۋىمەن 3000-نان استام كومپانييا, سونىڭ ٸشٸندە «Shell», «Eni», «Total», «Amazonen-Werke», «Air Liquide», «Alstom» جەنە «Carlsberg» سيياقتى ەلەمدٸك الپاۋىتتار, بٸزدٸڭ ەكونوميكامىزدىڭ تٷرلٸ سەكتورلارىندا تابىستى جۇمىس ٸستەۋدە.
بٸز 1995 جىلى العاشقى سەرٸكتەستٸك پەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلٸسٸمگە قول قويۋدان باستاپ, 2015 جىلى جاساسقان جەنە 2020 جىلدىڭ ناۋرىزىندا تولىعىمەن كٷشٸنە ەنگەن «ەكٸنشٸ بۋىن» - قر مەن ەو جەنە ونىڭ مٷشە مەملەكەتتەر اراسىنداعى كەڭەيتٸلگەن سەرٸكتەستٸك پەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى قۇجاتقا دەيٸن ٶزارا قارىم-قاتىناستى ترانسفورماتسييالاۋدىڭ ٷلكەن جولىنان ٶتتٸك. قازاقستان – ەو-مەن ىنتىماقتاستىقتىڭ 29 سالاسىن قامتيتىن وسىنداي اۋقىمدى قۇجاتقا قول قويىپ, راتيفيكاتسييالاعان ورتالىق ازيياداعى العاشقى جەنە بٷگٸنگٸ تاڭدا جالعىز ەل», – دەدٸ قر سىرتقى ٸستەر مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى رومان ۆاسيلەنكو.
قر مەن ەو اراسىنداعى ەرٸپتەستٸك جوعارى جەنە اسا جوعارى دەڭگەيدەگٸ بايلانىستاردىڭ ەرەكشە سەرپٸنٸمەن بەكٸتٸلەدٸ. اتاپ ايتقاندا, 2022 جىلعى قازاندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ استانادا ەۋروپالىق كەڭەستٸڭ پرەزيدەنتٸ شارل ميشەلدٸ قابىلدادى, سول كەزدە بٸزدٸڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن ورتالىق ازييا مەملەكەتتەرٸ باسشىلارى مەن ەو باسشىسىنىڭ بٸرٸنشٸ كەزدەسۋٸ ٶتكٸزٸلدٸ. 2023 جىلعى ماۋسىمدا شولپون-اتادا «وا-ەو» جوعارعى دەڭگەيدەگٸ ەكٸنشٸ كەزدەسۋٸ اياسىندا قر پرەزيدەنتٸنٸڭ ش.ميشەلمەن جاڭا مازمۇندى كەزدەسۋٸ ٶتتٸ. 2023 جىلى قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى - سىرتقى ٸستەر مينيسترٸ مۇرات نۇرتٸلەۋ نەتيجەلٸ ساپارمەن بريۋسسەلگە بارىپ, وندا ەۋروپالىق كوميسسييانىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ جەنە ەو-نىڭ سىرتقى ساياسات جەنە قاۋٸپسٸزدٸك جٶنٸندەگٸ جوعارعى ٶكٸلٸ جوزەپ بوررەلمەن جەنە باسقا دا ەۋروپالىق ەرٸپتەستەرٸمەن كەزدەسٸپ, تىعىز بايلانىستار ورناتىلدى. سونداي-اق ليۋكسەمبۋرگكە قازاقستان-ەو ىنتىماقتاستىق كەڭەسٸنٸڭ وتىرىستارىنا جەنە ورتالىق ازييا-ەو مينيسترلٸك كەزدەسۋٸنە قاتىسۋ ٷشٸن باردى.
«بۇدان باسقا, 2023 جىلعى مامىردا الماتىدا «ورتالىق ازييا - ەۋروپالىق وداق» ەكٸنشٸ ەكونوميكالىق فورۋمى سەتتٸ ٶتتٸ, ونىڭ جۇمىسىنا ەۋروپالىق كوميسسييانىڭ جوعارى ٶكٸلدەرٸ قاتىستى.
اعىمداعى جىل دا ەكٸجاقتى ساپارلار مەن ٸس-شارالارعا تولى بولادى. مىسالى, ٷ.ج. 15 قاڭتاردا ەۋروپالىق كوميسسييانىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ مارگاريتيس سحيناس استاناعا رەسمي ساپارمەن كەلدٸ. بٸز سونداي-اق ەۋروپالىق كوميسسييانىڭ پرەزيدەنتٸ ۋرسۋلا فون دەر ليايەن مەن بٸرقاتار ەۋروكوميسسارلار بيىل ەلٸمٸزگە ساپارمەن كەلەدٸ دەپ كٷتەمٸز.
بٸزدٸڭ ٶزارا تيٸمدٸ سەرٸكتەستٸگٸمٸز جىلدان جىلعا نىعايا تٷسەدٸ دەپ سەنٸممەن ايتۋعا بولادى. وسى ماقساتتا بٸز ەكونوميكاعا, ساۋدا مەن ينۆەستيتسييالارعا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, قر مەن ەو اراسىنداعى كەڭەيتٸلگەن سەرٸكتەستٸك پەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلٸسٸمدٸ تولىق جەنە تيٸمدٸ ٸسكە اسىرۋعا نازار اۋداردىق. بٸزدٸڭ ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ پەرسپەكتيۆالى باعىتتارى كٶلٸك جەنە لوگيستيكا, سىندارلى شيكٸزات ماتەريالدارى, «جاسىل» ەكونوميكا مەن تسيفرلاندىرۋعا كٶشۋ, ەنەرگەتيكا, قورشاعان ورتانى قورعاۋ, كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸمەن كٷرەس, سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى جەنە ت.ب. سالالارداعى ٶزارا ٸس-قيمىل بولىپ تابىلادى.
ەلٸمٸزدٸڭ ازاماتتارى ٷشٸن ەو ۆيزالىق رەجيمٸن جەڭٸلدەتۋ مەسەلەسٸنە ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنەدٸ. ٶتكەن جىلى مينيستر م.نۇرتٸلەۋدٸڭ بريۋسسەلگە ساپارى نەتيجەسٸندە بٸز ەو-مەن وسى مەسەلە بويىنشا رەسمي تٷردە كونسۋلتاتسييالاردى ٸسكە قوستىق جەنە قازٸرگٸ ۋاقىتتا ودان ەرٸ تالقىلاۋ ٷشٸن ەۋروپالىق ساراپشىلاردىڭ قازاقستانعا ساپارىن كٷتۋدەمٸز. بٸز بۇل كەلٸسسٶزدەردٸ قازاقستاندىقتار شەنگەن ۆيزاسىن جەدەل, ارزانىراق جەنە ۇزاق مەرزٸمگە الۋ ٷشٸن مٷمكٸندٸگٸنشە تەزٸرەك اياقتايمىز دەپ ٷمٸتتەنەمٸز. بۇل وڭاي پروتسەسس ەمەس, بٸراق بٸز وسى جولدا العا قاراي نىق قادام باسىپ كەلەمٸز, بۇل جەردە تەك ەۋروپالىقتاردىڭ عانا ەمەس, قازاقستاندىقتاردىڭ دا قولداۋى ماڭىزدى بولادى», – دەدٸ ر.ۆاسيلەنكو.
كٶلٸك جەنە لوگيستيكا سالاسىنداعى ٶزارا تيٸمدٸ ىنتىماقتاستىقتىڭ ەلەۋەتٸنە جەكە توقتالعىم كەلەدٸ. وسى باعىتتاعى ديالوگتى دامىتۋ ۆەكتورىن ايقىندايتىن ماڭىزدى قۇجاتتار ەو-نىڭ ورتالىق ازييا جٶنٸندەگٸ ستراتەگيياسى جەنە ازييا مەن ەۋروپا اراسىنداعى ٶزارا بايلانىس, سونداي-اق ەو-نىڭ «جاھاندىق قاقپا» باستاماسى بولىپ تابىلادى. اعىمداعى جىلى 29-30 قاڭتاردا بريۋسسەلدە ٶڭٸرلەر اراسىنداعى كٶلٸكتٸك ٶزارا بايلانىسقا, اتاپ ايتقاندا, «ورتا دەلٸزدٸ» دامىتۋعا جەردەمدەسۋگە ارنالعان وا-ەو ينۆەستيتسييالىق فورۋمى ٶتتٸ. فورۋم اياسىندا قازاقستان ەۋروپالىق ينۆەستيتسييالىق بانكپەن جەنە ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جەنە دامۋ بانكٸمەن 2,3 ملرد. ەۋرودان استام سوماعا قۇجاتتارعا قول قويدى. فورۋمعا قاتىسۋ اياسىندا قر كٶلٸك مينيسترٸ مارات قاراباەۆ ەۋروپالىق ۇيىمداردى ماۋسىم ايىندا استانادا ٶتەتٸن «New Silkway» فورۋمىنا قاتىسۋعا شاقىردى. قازاقستان ترانسكاسپيي حالىقارالىق كٶلٸك باعدارىن دامىتۋعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلە وتىرىپ, كٶلٸك سالاسىنداعى ەو-مەن ەرٸپتەستٸك بويىنشا ينۆەستيتسييالىق فورۋم ۇيىمداستىرۋدى جوسپارلاۋدا.
«وسى تۇرعىدا, جاقىن ارادا قازاقستان-ەۋروپا سەرٸكتەستٸگٸن نىعايتۋعا قوسىمشا سەرپٸن بەرەتٸن جەنە بٸزدٸڭ ازاماتتارىمىز اراسىنداعى تىعىز جەنە جەڭٸلدەتٸلگەن بايلانىستار ٷشٸن مٷمكٸندٸكتەر اشاتىن گوريزونتالدى اۆياتسييالىق كەلٸسٸمگە قول قويۋ بويىنشا جوسپارلار بار.
اسا ماڭىزدى شيكٸزات ماتەريالدارى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق بۇرىنعىسىنشا باسىم باعىتتاردىڭ بٸرٸ بولىپ تابىلادى. 2022 جىلعى قاراشادا قول قويىلعان قر مەن ەو اراسىنداعى ورنىقتى شيكٸزات, باتارەيالار جەنە «جاسىل» سۋتەك قۇنىن قۇرۋ تٸزبەكتەرٸ سالاسىنداعى ٶزارا تٷسٸنٸستٸك تۋرالى مەموراندۋمدى, سونداي-اق تيٸستٸ جول كارتاسىن ٸسكە اسىرۋ بويىنشا تيٸمدٸ ٶزارا ٸس-قيمىلدى قاناعاتتانۋشىلىقپەن اتاپ ٶتەمٸز.
بٸزدٸڭ ٶزارا ٸس-قيمىلىمىزدى ودان ەرٸ نىعايتا تٷسەتٸن وسى ماڭىزدى سالاداعى ۋاعدالاستىقتاردى ٸسكە اسىرۋ بويىنشا تاراپتار الدىندا ٷلكەن جۇمىستار تۇر.
قازاقستان مەن ەو اراسىنداعى جەمٸستٸ ٶزارا ٸس-قيمىلدىڭ ٷش ون جىلدىعى سەنٸمدٸ سەرٸكتەستٸك جەنە دوستىق قارىم-قاتىناستاردىڭ جارقىن ايعاعى بولدى. قازاقستاندىق تاراپ الداعى ۋاقىتتا دا ەۋرووداقپەن كٶپجوسپارلى ىنتىماقتاستىق جوعارى دەڭگەيدە دامي بەرەتٸنٸنە سەنٸمدٸ.
بٸزدٸڭ قارىم-قاتىناسىمىز ٷشٸن ايتۋلى كٷندە ەو بارلىق ەلدەرٸ مەن قازاقستانعا ٶركەندەۋ, ال بٸزدٸڭ حالىقتارىمىزعا بەيبٸتشٸلٸك پەن باق-بەرەكە تٸلەيمٸن», – دەدٸ ۆيتسە-مينيستر.
