Foto: Akorda.kz
Shaǵyn jáne keńeitilgen quramda ótken ekijaqty kelissózder qorytyndysy boiynsha Qasym-Jomart Toqaev pen Ilham Áliev buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi úshin birlesken málimdeme jasady, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordaǵa silteme jasap.
Memleket basshysy óz sózinde shaqyrýyn qabyl alyp, Astanaǵa resmi saparmen kelgeni úshin Ázerbaijan Prezidentine rizashylyǵyn bildirdi.
– Búgingi sapardyń mańyzy erekshe. Eki el arasyndaǵy bailanystar ózara senimge jáne qoldaýǵa negizdelgen. Iaǵni, ekijaqty yqpaldastyqty odan ári nyǵaitýǵa mol múmkindik bar. Biz búgin shaǵyn jáne keńeitilgen quramda mazmundy kelissózder ótkizdik. Saýda-ekonomika, kólik-tranzit, energetika salalaryndaǵy qarym-qatynasty damytý máselesin talqyladyq. Sondai-aq, mádeni-gýmanitarlyq bailanysty tereńdetýge qatysty birqatar ýaǵdalastyqqa qol jetkizdik. Osy sapardyń nátijeleri Qazaqstan men Ázerbaijannyń qarym-qatynasyn jańa deńgeige kóteredi dep senemin, – dedi Prezident.
Qasym-Jomart Toqaev tolyq formatta ótken kelissózderdiń nátijesin joǵary baǵalady. Bul sharalar eki el basshylarynyń ekijaqty bailanystardy jan-jaqty nyǵaitýǵa ózara nietti ekenin taǵy da rastady. Prezidentter yntymaqtastyqtyń barlyq baǵyty boiynsha pikir almasyp, óńirlik jáne halyqaralyq máseleler jónindegi oilaryn ortaǵa saldy. Sondai-aq eki eldiń ózara qarym-qatynasyn odan ári tereńdetýdiń perspektivalary men baǵyttaryn talqylady.
– Ortaq kúsh-jigerimizdiń arqasynda Qazaqstan men Ázerbaijan arasyndaǵy qarym-qatynas sońǵy jyldary burynǵydan da ashyq ári jan-jaqty sipatqa ie boldy. Saiasi, saýda-ekonomikalyq jáne mádeni-gýmanitarlyq yntymaqtastyq jandandy. Alty aidan astam ýaqyt buryn biz Strategiialyq seriktestikti tereńdetý jáne odaqtastyq qatynastardy keńeitý jónindegi deklaratsiiaǵa, Yntymaqtastyqty damytýdyń 2022-2026 jyldarǵa arnalǵan keshendi baǵdarlamasyna, sondai-aq basqa da birqatar qujatqa qol qoidyq. Qazir bul kelisimderdiń barlyǵy dáiekti túrde júzege asyrylyp jatyr. Joǵary Memleketaralyq keńes qurý mańyzdy sheshim boldy. Atalǵan qujat ekijaqty qatynastardy keshendi túrde nyǵaitýǵa baǵyttalǵan, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleketter basshylary ótken jyldyń qorytyndysy boiynsha eki el arasyndaǵy taýar ainalymy jarty milliardtyq mejege jaqyndaǵanyn erekshe atap ótti. Áitse de saýda-ekonomikalyq seriktestiktiń áleýeti áli de mol. Taraptar eksporttyq-importtyq taýarlar nomenklatýrasyn odan ári keńeitý úshin pármendi sharalar qabyldaýǵa ýaǵdalasty.
– Elderimizdiń múddeli qurylymdarynyń (Ekonomikalyq yntymaqtastyq jónindegi úkimetaralyq komissiia, saýda-ekonomikalyq missiialar, Iskerlik keńes, saýda úileri) úilesimdi qyzmeti ekonomikalyq yntymaqtastyqty múlde jańa deńgeige kóteredi. Bul rette Transkaspii halyqaralyq kólik baǵytynyń (orta dálizdiń) áleýetin tolyq paidalanýdyń mańyzy zor. Bul jerde logistikalyq qyzmetterdi jetildirý, biryńǵai kólik operatorlaryn qurý, tehnikalyq jáne tariftik sharttardy jańǵyrtý, ákimshilik kedergilerdi joiý jáne tuiyq logistikalyq tsikldy qalyptastyrý týraly sóz bolyp otyr. Orta dálizdi damytýdyń 2022-2027 jyldarǵa arnalǵan Jol kartasyn tiimdi júzege asyrýdyń da mańyzy zor. Biz bul baǵytqa qyzyǵýshylyqtyń artqanyn tolyqqandy paidalana otyryp, onyń infraqurylymyn damytýǵa úshinshi elderdi tartý mańyzdy dep uiǵardyq. Bul sharalardyń barlyǵy, sondai-aq halyqaralyq seriktesterimizben aradaǵy tyǵyz yntymaqtastyq «Shyǵys-Batys» baǵyty boiynsha júk jetkizýdiń turaqtylyǵy men jedeldigine kepildik berýge yqpal etedi, – dedi Prezident.
Memleket basshysynyń aitýynsha, kelissózder barysynda energetika salasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaitýǵa basa mán berildi. Álemdik naryqtarǵa energiia resýrstaryn jetkizý isin odan ári ártaraptandyrý – mańyzdy mindet.
– Qol jetkizgen ýaǵdalastyqtarymyzdyń nátijesinde biyl Ázerbaijan arqyly Qazaqstan munaiynyń birinshi partiiasy jóneltildi. Kelesi qadam – jetkiziletin munai kólemin ulǵaitý jáne ony uzaqmerzimdi ári turaqty jetkizý baǵytyna ainaldyrý. Osy múmkindikti paidalana otyryp, atalǵan mańyzdy bastamalardy jeke qoldaǵany úshin Ázerbaijan Prezidenti qurmetti Ilham Geidar oǵlý Álievke alǵys aitqym keledi. Biz ekonomikamyzdyń jańa «ósim deńgeii» bola alatyn serpindi investitsiialyq jobalardy iske asyrýǵa arnaiy toqtaldyq, – dedi Memleket basshysy.
Prezidenttiń aitýynsha, ónerkásip, toqyma, agroónerkásip jáne qurylys salalarynda birlesken iri kásiporyndar ashýǵa bolady. Memleketter basshylary eki eldiń úkimetterine birlesip iske qosý úshin iri jobalardy anyqtaýdy tapsyrdy.
– Aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy ózara tiimdi yntymaqtastyqtyń áleýeti zor. Ótken jyly aýyl sharýashylyǵy kesheni ónimderi boiynsha ekijaqty saýda-sattyq úsh ese artyp, 146 million dollarǵa jetti. Osylaisha, qazir jalpy taýar ainalymynyń úshten bir bóliginen astamy aýyl sharýashylyǵyna tiesili. Biz aýyl sharýashylyǵy ónimderin ózara jetkizý isin odan ári arttyrý mańyzdy ekenin atap óttik, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysynyń aitýynsha, aqparattyq tehnologiia salasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaitýdyń keleshegi zor. Qazirgi ýaqytta Kaspii teńiziniń tabany arqyly talshyqty-optikalyq bailanys jelisin tartý jumystary qarqyndy júrgizilip jatyr. Bul jobanyń strategiialyq mańyzyn eskere otyryp, ony ýaqtyly iske qosý tapsyryldy. Sonymen qatar ázerbaijandyq seriktesterge memlekettik qyzmetterdi tsifrlandyrý salasyndaǵy birlesken jobalardy júzege asyrý, sondai-aq IT-startaptar úshin Qazaqstan platformalaryn paidalaný usynylady.
Budan bólek, prezidentter mádeni-gýmanitarlyq saladaǵy bailanystyń mazmunyn baiytý úshin jan-jaqty yqpal etýge nietti. Ázerbaijanda Qazaqstannyń mádeniet kúnderin ótkizý osy jyldyń aitýly oqiǵasy bolmaq. Elimizde Ázerbaijannyń mádeniet kúnderin uiymdastyrý týraly ýaǵdalastyq bar. Qazaqstanda ótkiziletin birqatar is-shara Ázerbaijannyń jalpyulttyq kóshbasshysy Geidar Álievtiń 100 jyldyǵyna arnalady.
Taraptar jastar saiasaty, bilim berý, mediasfera jáne kontent almasý salalaryndaǵy yntymaqtastyqty damytý úshin qabyldanyp jatqan sharalardy quptady. Ázerbaijannyń kabeldik operatorlar jelilerinde qazaqstandyq telearnalardyń habaryn taratýdyń, sondai-aq animatsiialyq filmder distribýtsiiasy týraly ýaǵdalastyqtardy júzege asyrýdyń mańyzdylyǵy atap ótildi.
Sonymen qatar taraptardyń halyqaralyq kún tártibindegi ózekti máseleler jóninde pikir almasqany týraly aityldy.
– Qazaqstan men Ázerbaijan túrli kópjaqty qurylymdar aiasynda ózara tabysty yntymaqtastyq ornatqan. Kóptegen ózekti halyqaralyq jáne óńirlik másele boiynsha eki eldiń ustanymdary ortaq. Osy rette Qazaqstan Ázerbaijan men Armeniia arasyndaǵy kelispeýshilikterdi dástúrli túrde diplomatiialyq jolmen retteýdi jaqtaitynyn, sondai-aq taraptardyń beibitshilik shartyn tezirek jasaý jónindegi kúsh-jigerin quptaitynyn atap ótkim keledi. Jalpy, óńirde turaqtylyq pen qaýipsizdikti nyǵaitý úshin ózara qoldaýdy jalǵastyrý jáne birlesken sharalar qabyldaý qajettigi týraly pikirlerimiz ortaq, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Óz kezeginde Ázerbaijan Prezidenti Ilham Áliev qurmet kórsetkeni úshin Qasym-Jomart Toqaevqa rizashylyǵyn bildirip, Qazaqstanǵa jasaǵan resmi saparynyń qorytyndysyna kóńili tolatynyn jetkizdi.
– Qurmetti Qasym-Jomart Kemeluly, men Qazaqstanda óz úiimde júrgendei sezinemin jáne jii kelemin. Qazaqstan Prezidentin qoǵamnyń barlyq salasyn qamtityn reformalardy sátti júzege asyrýymen quttyqtaǵym keledi. Sondai-aq baýyrlas eldi damytý isinde tabys tileimin. Bizdiń óńirde beibitshiliktiń saqtalýyn kózdeitin Qazaqstannyń ustanymy zor qurmetke laiyq. Qazaqstannyń halyqaralyq arenadaǵy bedelin, asa mańyzdy jahandyq máseleler jónindegi salmaqty ustanymyn erekshe atap ótkim keledi. Qazaqstan álemdik qoǵamdastyqta úlken qurmetke ie. Men óz tarapymnan Ázerbaijanda Sizdi qurmetteitin, baǵalaityn baýyrlaryńyz turady dep taǵy da aitqym keledi. Biz Qazaqstannyń kórsetken jáne kórsetip kele jatqan tileýlestigi úshin rizashylyǵymyzdy bildiremiz. Baýyrlas Qazaqstan halqyna degen týystyq sezimdi arttyra berý úshin bárin jasaimyz, – dedi Ilham Áliev.
