Qazaqstan Liýksembýrgtiń kassatsiialyq sotynda Stati isi boiynsha tórelik sheshimdi taný týraly sheshimniń kúshin joiýǵa qol jetkizdi, dep habarlaidy "Ult aqparat" QR Ádilet ministrligine silteme jasap.
Liýksembýrgtiń kassatsiialyq soty Qazaqstanǵa qarsy 500 million AQSh dollary kóleminde shyǵarylǵan tórelik sheshimdi taný týraly sheshimniń kúshin joiyp, isti apelliatsiialyq sotqa jańa qurammen qarastyrý úshin keri qaitardy.
2017 jylǵy tamyzda Anatol Stati, Gabriel Stati, Ascom Group S. A. jáne Terra Raf Trans Trading Ltd (Stati) birtaraptyq negizde sot buiryǵyn aldy, oǵan sáikes 2013 jylǵy Qazaqstanǵa qarsy Energetikalyq Hartiia sharty boiynsha shyǵarylǵan tórelik sheshim Liýksembýrg Uly gertsogtiginde oryndalýǵa jatady dep jariialandy. Bul sottyń buiryǵy Liýksembýrg Apelliatsiialyq sotynyń 2019 jylǵy 19 jeltoqsandaǵy sheshimimen rastaldy.
2020 jylǵy naýryzda Qazaqstan Respýblikasy kassatsiialyq shaǵym berdi, atap aitqanda, Liýksembýrgtiń apelliatsiialyq soty Statidiń alaiaqtyǵynyń asa mańyzdy dálelderin, iaǵni Statidiń burynǵy aýditorlary KPMG-diń Statidiń úsh kompaniiasynyń qatarynan úsh jyl kezeńdegi qarjylyq eseptiligi boiynsha shyǵarylǵan aýditorlyq qorytyndylardy jaramsyz dep taný týraly hattaryn durys qaramady dep málimdedi. 2019 jylǵy 21 tamyzdaǵy osy hattarda KPMG Qazaqstan usynǵan Statidiń alaiaqtyǵyna qatysty dáleldemeleri onyń aýditorlary shyǵarǵan «aýditorlyq qorytyndylar men qarjylyq eseptiliktiń dáldigi úshin mańyzdy» bolyp tabylatynyn atap ótti («KPMG hattary»).
2021 jylǵy 11 aqpanda Liýksembýrg kassatsiialyq soty Qazaqstan Respýblikasynyń kassatsiialyq shaǵymyn qanaǵattandyryp, Liýksembýrg Apelliatsiialyq sotynyń 2019 jylǵy 19 jeltoqsandaǵy sheshiminiń kúshin tolyǵymen joidy. Kassatsiialyq sot apelliatsiialyq sot zattai dáleldemelerge, atap aitqanda joǵaryda atalǵan KPMG hattaryna jáne is júrgizý satysynyń jabylýyna súiene otyryp, biraq jazbalarmen almasý arqyly sol mańyzdy dáleldemeler boiynsha taraptar arasyndaǵy pikirtalasqa jol bermei, tiisti is júrgizý protsedýrasyn buzdy degen qorytyndyǵa keldi. Osy negizde kassatsiialyq sot apelliatsiialyq sottyń sheshimi tiisti quqyqtyq protsedýrany buzady, sondyqtan jaramsyz dep tanylýy kerek dep sheshti. Endi bul isti Liýksembýrg Apelliatsiialyq sotynyń basqa palatasy qaita qaraidy. Kassatsiialyq sot tómengi sottardyń sheshimderin ádette joqqa shyǵarmaitynyn atap ótý kerek.
Budan buryn habarlanǵandai, Liýksembýrgtiń okrýgtik soty 2021 jylǵy 8 qańtardaǵy taǵy bir mańyzdy sheshimimen Qazaqstan Respýblikasy Liýksembýrgtiń quqyq qorǵaý organdaryna Statige qarsy bergen qylmystyq aryzdyń aýyrlyǵyn moiyndady jáne qylmystyq protsess aiaqtalǵanǵa deiin Statidiń tórelik sheshimge qatysty quqyqtaryn toqtatty. Qazaqstan usynǵan Stati alaiaqtyǵynyń dáleldemelerin jáne túrli ekspertterdiń qorytyndylaryn qarap, okrýgtik sot Qazaqstannyń alaiaqtyqqa qarsy isi men Statidiń Qazaqstanǵa qarsy tórelik sheshim boiynsha azamattyq talaptary arasynda jetkilikti bailanys bar degen qorytyndyǵa keldi. Endi, kassatsiialyq sottyń osy is boiynsha jaqynda qabyldaǵan sheshiminen keiin, Statidiń tórelik sheshimge Liýksembýrgte múldem quqyqtyq negizderi joq.
Qazaqstannyń pozitsiiasy boiynsha KPMG hattarynyń Liýksembýrgte taraptar arasyndaǵy adal pikirtalastyń taqyryby bolmaýynyń sebebi, Statidiń mundai dáleldemelerdi jasyrýy bolyp tabylady. Shyn máninde, bul asa mańyzdy dáleldemelerdiń jasyrylǵany ǵana emes, sondai-aq KPMG men Stati arasyndaǵy 2016 jylǵy hat-habarlardyń tabylǵany aiqyn boldy. Bul hat-habarlarda aýditorlar Statidiń Qazaqstanǵa investitsiialaryna qatysty býhgalterlik kitaptaryndaǵy qarjylyq aqparattyń dáldigi men zańdylyǵyna anyq kúmán keltirdi. Endi munyń bári Liýksembýrg apelliatsiialyq sotyna usynylady.
Sonymen qatar, Qazaqstannyń ustanymy men Statidiń tórelik jáne sot talqylaýlarynda taraptar retindegi zańsyz áreketteri jaqynda halyqaralyq arbitraj salasyndaǵy eki jetekshi álemdik sarapshynyń – professor Djordj Bermann men professor Ketrin Rodjerstiń táýelsiz zańdy qorytyndylarymen rastaldy. Qazaqstan bul qorytyndylarǵa da Liýksembýrg sot júiesiniń nazaryn aýdarýdy josparlap otyr.
Professor Djordj Bermann barlyq faktilerdi taldap, Stati isinde taraptardyń minez-qulqynyń quqyqtyq saldaryn anyqtaý arqyly táýelsiz qorytyndy jasady. Professor Bermann birqatar tujyrymdarǵa keldi, atap aitqanda, Stati ózderiniń alaiaqtyq mehanizmin «aldamshy korporativti qurylym» jáne «jalǵan kompaniialar» arqyly basqarǵanyn anyqtady, olardyń kómegimen Stati «basqalardyń esebinen ózderin baiyta aldy». Sonymen birge, sarapshy «Statidiń zańsyz áreketi arbitrajdyń zańdylyǵyna jáne odan týyndaityn sheshimge tolyǵymen qaýip tóndirdi, sonyń ishinde jaýapkershilikke jáne zalalǵa qatysty» dep, qaralyp otyrǵan tórelik sheshimdi «Niý-Iork konventsiiasyna sáikes moiyndaýǵa nemese oryndaýǵa laiyq emes óreskel aldaý ónimi» dep anyqtady. Professor Bermannnyń pikirinshe «Statidiń alaiaqtyǵy qazaqstandyq operatsiialarmen de, tórelik talqylaýmen de, sottan keiingi talqylaýlarmen de aiaqtalǵan joq. Ol búgin de ártúrli sottarda qaralyp jatqan sot isterinde únemi burmalaný arqyly jalǵasýda.»
Professor Ketrin Rodjers jedel faktilerdi qarastyryp, negizinen 2019 jyldyń tamyzyndaǵy KPMG-diń Stati negizdelgen barlyq qarjylyq eseptilikke qatysty aýditorlyq esepterin keri qaitaryp alýǵa baǵyttalǵan qadamdarǵa nazar aýdardy. Professor Rodjers «Statidiń qarjylyq qujattary múldem senimsiz jáne mańyzdy burmalaýshylyqtar men kemshilikter arqyly alynǵandyǵy týraly Statidiń táýelsiz kásibi aýditorlarynyń sheshimi tribýnaldyń sheshim qabyldaýyna áser etken bolar edi» dep tapty. Sonymen qatar, sarapshy «Statidiń alaiaqtyqpen jáne sybailas jemqorlyqpen ainalysqandyǵy týraly bul jańa dálelder investitsiialyq arbitrajǵa talap qoiýyn múldem boldyrmai, táýelsiz alańdaýshylyq týdyrýy múmkin edi» degen pikirde.
«Biz Liýksembýrg kassatsiialyq sotynyń sheshimin quptap, Liýksembýrg apelliatsiialyq sotynda Statidiń alaiaqtyǵyna qatysty isimizdi qorǵaimyz. Biz tabysqa jetý múmkindigine optimistik kózqarastamyz, óitkeni Statidiń alaiaqtyq shemalaryn jetekshi zańdy jáne qarjylyq táýelsiz sarapshylar rastap úlgerdi, al biz Stati tarapynan buǵan eshqandai qarsy dálelder kórgen joqpyz», - deidi Qazaqstannyń Ádilet ministri Marat Beketaev.