Taiaý jyldary Qazaqstan eksporty úshin úlken perspektivaǵa ie 11 áleýeti basym taýar pozitsiiasy ataldy, dep habarlaidy "Ult aqparat" QR Saýda jáne integratsiia ministri Baqyt Sultanovqa silteme jasap.
Baqyt Sultanov Facebook -tegi paraqshasynda Qazaqstannyń eksporty týraly pikir bildirdi.
«Jaqynda meniń áriptesim - Ulttyq ekonomika ministri 2025 jylǵa deiingi ctrategiialyq jospardyń jańa redaktsiiasy týraly aityp berdi. Onda elimizdiń eksporttyq áleýetin arttyrýdy jandandyrýǵa úlken kóńil bólinetin bolady. Biz bir jyldan astam ýaqyt boiy álemdik naryqtardy saralap, eksporttyq ónimderimiz úshin taýarlardy izdeý boiynsha belsendi jumys istep kelemiz. Aitqanymdai, men árbir saparymda sheteldik áriptesterimizge ónimderimizdi tizim boiynsha usynamyn. Bir jerde biz AÓK ónimderin, bir jerde mashina qurastyrý, basqa elderde metall óńdeý taýarlaryn ótkizý áleýetin kórip otyrmyz», - deidi Baqyt Sultanov.
Ministrdiń aitýynsha, jalpy 11 áleýeti basym taýar pozitsiialary atalyp ótilgen.
«Olar bizdiń kózqarasymyz boiynsha taiaý jyldary eksport úshin úlken perspektivaǵa ie. Bul tizimge kelesi taýarlar jatady: ósimdik mailary; un ónimderi; makaron ónimderi; qoi eti; shoshqa eti; siyr eti; pestitsidter; tyńaitqyshtar; munai himiiasy; transformatorlar; akkýmýliatorlar», - deidi Baqyt Sultanov.
Ministrdiń pikirinshe, elimiz úshin eń jaqyn úlken naryq – Qytai. «Eksporttyń qosymsha áleýetiniń 60% - dan astamy Qytai naryǵyna baǵyttalmaq. Oǵan sebep - Qytai naryǵynda AÓK taýarlaryna (ósimdik mailary, et jáne et ónimderi), sondai-aq munai-himiia ónimderine joǵary suranys bolýynda.
Ekinshi orynda – Resei naryǵy (jalpy eksporttyq áleýettiń shamamen 10% tiesili). Soltústiktegi kórshimiz AÓK taýarlary, pestitsidter jáne mashina jasaý taýarlaryna suranys bildirýde. Sondai-aq, Reseige siyr eti men shoshqa etiniń eksportyn ulǵaitý josparlanyp otyr», - dedi ministr.
Onyń atap ótýinshe, eksporttyq áleýettiń shamamen 30%-y basqa elderge – Ortalyq Aziia, Taiaý Shyǵys jáne alys shetel naryqtaryna tiesili. Bul elderge negizinen tyńaitqyshtar men munai himiiasy, sondai-aq ósimdik maiy eksportynyń kólemi ulǵaitylatyn bolady.
«Aita keterligi, biz tek bul 11 taýar túrimen shektelmeimiz. Eksportty ulǵaitý áleýeti joǵary 10 el irikteldi. Olarǵa Qytai, Germaniia, Indoneziia, Frantsiia, AQSh, Ońtústik Koreia, Italiia, Japoniia, Ulybritaniia jáne Aýstriia kiredi. Bul elderge baǵyttalǵan jiyntyq áleýet 87 taýar ataýy boiynsha shamamen 5 mlrd AQSh dollaryn quraidy. Bul negizinen ferroqorytpalar, ýran, temirden jasalǵan shybyqtar men jartylai fabrikattar, qubyrlar, aliýminii oksidi, qubyrlarǵa arnalǵan armatýra, polipropilen, beiorganikalyq himiia ónimderi. Tamaq ónerkásibinen un, mineraldy sý, kúnbaǵys maiy, makaron ónimderi, konditerlik ónimder, shokolad jáne basqa taýarlar jatady.
Búgingi tańda pandemiianyń teris ekonomikalyq saldary jyldarǵa sozylýy múmkin ekenin túsinýimiz qajet. Otandyq kásiporyndar sheteldik naryq taýashalaryn ielenýdi úirenýi kerek. Árine, bul rette bizdiń taraptan qoldaý sharalary qarastyrylady», - deidi Baqyt Sultanov.
Jyl basynan beri memleket 114 kásiporynǵa óz ónimderin syrtqy naryqtarǵa jyljytý boiynsha qoldaý kórsetilgen.
«Basym kópshiligi shaǵyn kásiporyndar boldy. Azyq-túlik salasynyń kásiporyndary óte belsendi eksporttaýshylar bolyp tabylady, olar negizinen orta jáne joǵary shekti óńdelgen taýarlardy eksporttaidy.
Bul qoldaý quraly Resei, Ózbekstan, Qyrǵyzstan, Tájikstan, Aýǵanstan, Qytai jáne Túrkimenstan naryqtarynda bizdiń ónimderimizge degen joǵary suranysty taǵy da rastaidy. Sonymen qatar, ótkizý naryqtaryn keńeite otyryp, otandyq ónimder Germaniia, Polsha, Italiia, Shveitsariia, Moldova siiaqty Eýropa elderiniń naryqtaryna da jetkiziledi.
Demek, aldaǵy ýaqytta atqarylatyn jumys kóp. Ásirese jahandyq saýda kóleminiń tómendeý úrdisi jaǵdaiynda árdaiym nazarda bolý qajetpiz», deidi Baqyt Sultanov.
