Qazaqstandyq media-portaldardyń biriniń maqalasynda kórsetilgen naqtylanbaǵan málimetterge, sondai-aq qate jáne arandatýshylyq tujyrymdarǵa bailanysty QR Aýyl sharýashylyǵy ministrligi qazaqstandyq astyq pen undy Aýǵanstanǵa ótkizý salasyndaǵy ózekti jaǵdaiǵa qatysty resmi aqparat jariialady.
Jyl saiyn Qazaqstan álemniń túrli elderine eksportqa 7-8 mln tonna astyq pen un jiberedi. Bul rette Aýǵanstan negizgi emes, qazaqstandyq bidai men undy ótkizýdiń basty jáne dástúrli naryqtarynyń biri bolyp tabylady. 2020 jyly bul elge maqalada kórsetilgendei 3,2 mln tonna emes, QR-da óndirilgen 2 mln tonnadan astam astyq pen astyq ekvivalentindegi un jóneltildi.
QazTrade derekteri boiynsha, Qazaqstan Respýblikasynyń aýmaǵynda jumys isteitin 300 un eksporttaýshynyń 183-i ózge naryqpen jáne aýǵan naryǵymen de ózara is-qimyl jasaýda. Taǵy 49-y tek Aýǵanstanǵa júk jóneltýmen ainlysady. Eksporttaýshylardyń jolǵa qoiylǵan kólik dálizderi men jańa bilik kezinde de jumysyn jalǵastyryp jatqan biznes-bailanystary bar. Qazaqstandyq aýyl sharýashylyǵy ónimderin Soltústik Aýǵan provintsiialary – Balh, Baǵlan, Tahar jáne Qundyz, sondai-aq astanalyq aimaq jáne Qabýl qalasy paidalanatynyn aita ketý kerek.
Aýǵanstandaǵy saiasi ahýaldyń ózgerýi shynymen de barlyq áriptes eldermen, onyń ishinde Qazaqstanmen saýda operatsiialarynyń toqtatyla turýyna alyp keldi. Biraz ýaqyt boiy bankaralyq tranzaktsiialar men temirjol vagondaryn jetkizý múmkin bolmady, óitkeni ieleri olardyń sautalýy men qaitarylýy úshin qoryqty. Alaida, qazirgi ýaqytta problemalar sheshildi: tranzaktsiialar úshinshi elderdiń bankteri arqyly júzege asyrylady, vagondardy jóneltý qalpyna keltirildi.
Qyrkúiek pen qazan aiynyń basynda Qazaqstannan Aýǵanstanǵa 60,2 myń tonna un men 15,6 myń tonna astyq jóneltildi. Keiin jetkizý qarqyny artatyn bolady.
Eksporttyq bajdardy engizýge keletin bolsaq: bul másele buryn talqylandy, biraq Memleket basshysy aǵymdaǵy jyldyń qyrkúiek aiynda Soltústik Qazaqstan oblysyna sapary kezinde bul sharalardyń ýaqytynan buryn jasalǵandyǵy týraly pikir bildirdi.
Bul rette, un tartýshylar úshin óndiris kólemin ulǵaitý maqsatynda tiisti jaǵdailar jasalatyn bolady. Mysaly, eksport kezinde QQS-ty jedel qaitarý. Óńdelgen ónimdi tasymaldaýǵa memlekettik qoldaý sharalary da qarastyrylǵan.
Eksportqa shekteýler engizý tabiǵi jaǵdailarǵa bailanysty ótken jylmen salystyrǵanda tómen ónim alǵan fermerlerdiń qarjylyq jaǵdaiyna áser etetindigin atap ótken jón.
Sonymen qatar, agrariiler shyndyǵynda ónimdilikti arttyrý boiynsha jumysty kúsheitýileri tiis. Bul aýyspaly egisti saqtaý, tyńaitqyshtardy engizý kólemin arttyrý jáne zamanaýi tehnologiialardy engizý. Tiisti qoldaý sharalary Úkimet jaqynda maquldaǵan 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan AÓK-ti damytý jónindegi Ulttyq jobada kózdelgen.
Qorytyndylai kele, atalǵan maqalada astyq naryǵynda jasandy dúrlikpe jasaý maqsatynda naqty jaǵdaidy burmalaityn is-áreketter, sondai-aq birqatar áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlary: nan, un, et jáne jumyrtqa baǵasynyń ósýine qatysty alańdaýshylyq týraly spekýliatsiialaý baiqalatynyn atap ótkimiz keledi.
Osyǵan orai Qazaqstan Respýblikasynyń Úkimeti ÁMAT baǵasynyń kúrt ósýin boldyrmaý jóninde pármendi sharalar keshenin ázirlegenin eske salamyz. Sondai-aq ákimdikter qajetti sharalardy qabyldaityn bolady, onyń ishinde turaqtandyrý qorlary jáne iri saýda jelilerin qarjylandyrý arqyly baǵalardy retteýdi arqyly.
Bul másele, sondai-aq eldiń AÓK eksporttyq áleýetin qoldaý jáne damytý salasyndaǵy qyzmet Qazaqstan Úkimetiniń turaqty baqylaýynda.
