قازاقستاندىق مەديا-پورتالداردىڭ بٸرٸنٸڭ ماقالاسىندا كٶرسەتٸلگەن ناقتىلانباعان مەلٸمەتتەرگە, سونداي-اق قاتە جەنە ارانداتۋشىلىق تۇجىرىمدارعا بايلانىستى قر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸ قازاقستاندىق استىق پەن ۇندى اۋعانستانعا ٶتكٸزۋ سالاسىنداعى ٶزەكتٸ جاعدايعا قاتىستى رەسمي اقپارات جارييالادى.
جىل سايىن قازاقستان ەلەمنٸڭ تٷرلٸ ەلدەرٸنە ەكسپورتقا 7-8 ملن توننا استىق پەن ۇن جٸبەرەدٸ. بۇل رەتتە اۋعانستان نەگٸزگٸ ەمەس, قازاقستاندىق بيداي مەن ۇندى ٶتكٸزۋدٸڭ باستى جەنە دەستٷرلٸ نارىقتارىنىڭ بٸرٸ بولىپ تابىلادى. 2020 جىلى بۇل ەلگە ماقالادا كٶرسەتٸلگەندەي 3,2 ملن توننا ەمەس, قر-دا ٶندٸرٸلگەن 2 ملن توننادان استام استىق پەن استىق ەكۆيۆالەنتٸندەگٸ ۇن جٶنەلتٸلدٸ.
QazTrade دەرەكتەرٸ بويىنشا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا جۇمىس ٸستەيتٸن 300 ۇن ەكسپورتتاۋشىنىڭ 183-ٸ ٶزگە نارىقپەن جەنە اۋعان نارىعىمەن دە ٶزارا ٸس-قيمىل جاساۋدا. تاعى 49-ى تەك اۋعانستانعا جٷك جٶنەلتۋمەن اينلىسادى. ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ جولعا قويىلعان كٶلٸك دەلٸزدەرٸ مەن جاڭا بيلٸك كەزٸندە دە جۇمىسىن جالعاستىرىپ جاتقان بيزنەس-بايلانىستارى بار. قازاقستاندىق اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن سولتٷستٸك اۋعان پروۆينتسييالارى – بالح, باعلان, تاحار جەنە قۇندىز, سونداي-اق استانالىق ايماق جەنە قابۋل قالاسى پايدالاناتىنىن ايتا كەتۋ كەرەك.
اۋعانستانداعى ساياسي احۋالدىڭ ٶزگەرۋٸ شىنىمەن دە بارلىق ەرٸپتەس ەلدەرمەن, ونىڭ ٸشٸندە قازاقستانمەن ساۋدا وپەراتسييالارىنىڭ توقتاتىلا تۇرۋىنا الىپ كەلدٸ. بٸراز ۋاقىت بويى بانكارالىق ترانزاكتسييالار مەن تەمٸرجول ۆاگوندارىن جەتكٸزۋ مٷمكٸن بولمادى, ٶيتكەنٸ يەلەرٸ ولاردىڭ ساۇتالۋى مەن قايتارىلۋى ٷشٸن قورىقتى. الايدا, قازٸرگٸ ۋاقىتتا پروبلەمالار شەشٸلدٸ: ترانزاكتسييالار ٷشٸنشٸ ەلدەردٸڭ بانكتەرٸ ارقىلى جٷزەگە اسىرىلادى, ۆاگونداردى جٶنەلتۋ قالپىنا كەلتٸرٸلدٸ.
قىركٷيەك پەن قازان ايىنىڭ باسىندا قازاقستاننان اۋعانستانعا 60,2 مىڭ توننا ۇن مەن 15,6 مىڭ توننا استىق جٶنەلتٸلدٸ. كەيٸن جەتكٸزۋ قارقىنى ارتاتىن بولادى.
ەكسپورتتىق باجداردى ەنگٸزۋگە كەلەتٸن بولساق: بۇل مەسەلە بۇرىن تالقىلاندى, بٸراق مەملەكەت باسشىسى اعىمداعى جىلدىڭ قىركٷيەك ايىندا سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنا ساپارى كەزٸندە بۇل شارالاردىڭ ۋاقىتىنان بۇرىن جاسالعاندىعى تۋرالى پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
بۇل رەتتە, ۇن تارتۋشىلار ٷشٸن ٶندٸرٸس كٶلەمٸن ۇلعايتۋ ماقساتىندا تيٸستٸ جاعدايلار جاسالاتىن بولادى. مىسالى, ەكسپورت كەزٸندە ققس-تى جەدەل قايتارۋ. ٶڭدەلگەن ٶنٸمدٸ تاسىمالداۋعا مەملەكەتتٸك قولداۋ شارالارى دا قاراستىرىلعان.
ەكسپورتقا شەكتەۋلەر ەنگٸزۋ تابيعي جاعدايلارعا بايلانىستى ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا تٶمەن ٶنٸم العان فەرمەرلەردٸڭ قارجىلىق جاعدايىنا ەسەر ەتەتٸندٸگٸن اتاپ ٶتكەن جٶن.
سونىمەن قاتار, اگرارييلەر شىندىعىندا ٶنٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرۋ بويىنشا جۇمىستى كٷشەيتۋٸلەرٸ تيٸس. بۇل اۋىسپالى ەگٸستٸ ساقتاۋ, تىڭايتقىشتاردى ەنگٸزۋ كٶلەمٸن ارتتىرۋ جەنە زاماناۋي تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋ. تيٸستٸ قولداۋ شارالارى ٷكٸمەت جاقىندا ماقۇلداعان 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان اٶك-تٸ دامىتۋ جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق جوبادا كٶزدەلگەن.
قورىتىندىلاي كەلە, اتالعان ماقالادا استىق نارىعىندا جاساندى دٷرلٸكپە جاساۋ ماقساتىندا ناقتى جاعدايدى بۇرمالايتىن ٸس-ەرەكەتتەر, سونداي-اق بٸرقاتار ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى: نان, ۇن, ەت جەنە جۇمىرتقا باعاسىنىڭ ٶسۋٸنە قاتىستى الاڭداۋشىلىق تۋرالى سپەكۋلياتسييالاۋ بايقالاتىنىن اتاپ ٶتكٸمٸز كەلەدٸ.
وسىعان وراي قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ٷكٸمەتٸ ەمات باعاسىنىڭ كٷرت ٶسۋٸن بولدىرماۋ جٶنٸندە پەرمەندٸ شارالار كەشەنٸن ەزٸرلەگەنٸن ەسكە سالامىز. سونداي-اق ەكٸمدٸكتەر قاجەتتٸ شارالاردى قابىلدايتىن بولادى, ونىڭ ٸشٸندە تۇراقتاندىرۋ قورلارى جەنە ٸرٸ ساۋدا جەلٸلەرٸن قارجىلاندىرۋ ارقىلى باعالاردى رەتتەۋدٸ ارقىلى.
بۇل مەسەلە, سونداي-اق ەلدٸڭ اٶك ەكسپورتتىق ەلەۋەتٸن قولداۋ جەنە دامىتۋ سالاسىنداعى قىزمەت قازاقستان ٷكٸمەتٸنٸڭ تۇراقتى باقىلاۋىندا.
