Birikken Ulttar Uiymynyń Damý Baǵdarlamasy (BUUDB) «Adam damýy jónindegi esebin usyndy. Bul týraly "Ult aqparat" Qazaqstandaǵy BUUDB baspasóz qyzmetine silteme jasap habarlaidy.
Atalǵan esepte, Eýropa men Orta Aziiadaǵy ortasha tabysy bar elder, onyń ishinde Qazaqstan, buryn-sońdy bolmaǵan joǵary ómir súrý deńgeiine qol jetkizgeni atap ótilgen. Osyǵan qaramastan, klimattyń ózgerýi men tehnologiialyq tabystar aimaqtaǵy elderdiń teńsizdikti azaitýdaǵy ilgerileýin aitarlyqtai tómendetýi múmkin.
Qujatqa sáikes, orta toptyń azaiýy, beiresmi jáne turaqsyz jumyspen qamtylýdyń joǵary deńgeii, áleýmettik qorǵaýdaǵy olqylyqtar, bilikti jáne jas jumysshylardyń emigratsiialanýy, sondai-aq zań aldyndaǵy teńsizdikti qabyldaý osy aimaqta teńsizdik problemalaryn ásirese shielenistiredi.
Adamdardyń ómir súrý deńgeii jaqsarǵanyna qaramastan teńsizdiktiń jańa túrleri paida bolýda. Olar tehnologiia men bilimge qol jetimdiliktiń birkelki bolmaýynan týyndaǵan jáne klimat daǵdarysyna bailanysty shielenesýde. Aimaq óz energiiasynyń 90 paiyzyn qazbaly otyndardan alady, al jerdiń 30 paiyzǵa jýyǵy tozǵan dep esepteledi. Osy aimaq ǵylymi zertteýlerge arnalǵan shyǵystardyń dúniejúzilik kórsetkishi boiynsha ortasha oryndy ielengenimen, joǵary bilikti jáne tómen bilikti jumysshylardyń jumyspen qamtylý koeffitsienti EYDU elderindegi kórsetkishterinen áldeqaida tómen - órkendegen elderde tehnologiia tez damyp kele jatqan kezde bul problemany sheshý qiyndai túsedi.
«Teńsizdik áleýmettik kelisimdi jáne adamdardyń úkimetke, institýttarǵa jáne bir-birine degen senimin álsiretedi. Bul ekonomika men qoǵamǵa ziianyn tigizedi. Qazaqstan 1992 jyldan bastap adam damýynyń joǵary deńgeiine qol jetkizdi. Osyǵan qaramastan, klimattyń ózgerýinen jáne tehnologiiaǵa birkelki qol jetimdilikten týyndaǵan teńsizdiktiń jańa túrlerin joiý úshin jańa sharalar qajet», - dedi BUUDB-nyń Qazaqstandaǵy turaqty ókili Iakýp Berish.
Esepte usynylǵan Adamnyń damý indeksi (ADI) boiynsha elderdiń reitingisine sáikes, 2018 jyly Qazaqstan 189-elderdiń ishinen 50-orynǵa ie boldy jáne adam damýy óte joǵary elder tobyna kirdi. 1990 jyldan 2018 jylǵa deiingi kezeńde Qazaqstandaǵy ADI 18,5% -ǵa, jan basyna shaqqandaǵy jalpy ulttyq tabys 61,8% -ǵa ósti. 28 jyl ishinde Qazaqstanda bala týýdyń ortasha uzaqtyǵy 6,5 jasqa, ortasha bilim uzaqtyǵy 3,7 jylǵa, ómir súrý uzaqtyǵy 2,9 jylǵa artty.
