بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ دامۋ باعدارلاماسى (بۇۇدب) «ادام دامۋى جٶنٸندەگٸ ەسەبٸن ۇسىندى. بۇل تۋرالى "ۇلت اقپارات" قازاقستانداعى بۇۇدب باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ حابارلايدى.
اتالعان ەسەپتە, ەۋروپا مەن ورتا ازيياداعى ورتاشا تابىسى بار ەلدەر, ونىڭ ٸشٸندە قازاقستان, بۇرىن-سوڭدى بولماعان جوعارى ٶمٸر سٷرۋ دەڭگەيٸنە قول جەتكٸزگەنٸ اتاپ ٶتٸلگەن. وسىعان قاراماستان, كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸ مەن تەحنولوگييالىق تابىستار ايماقتاعى ەلدەردٸڭ تەڭسٸزدٸكتٸ ازايتۋداعى ٸلگەرٸلەۋٸن ايتارلىقتاي تٶمەندەتۋٸ مٷمكٸن.
قۇجاتقا سەيكەس, ورتا توپتىڭ ازايۋى, بەيرەسمي جەنە تۇراقسىز جۇمىسپەن قامتىلۋدىڭ جوعارى دەڭگەيٸ, ەلەۋمەتتٸك قورعاۋداعى ولقىلىقتار, بٸلٸكتٸ جەنە جاس جۇمىسشىلاردىڭ ەميگراتسييالانۋى, سونداي-اق زاڭ الدىنداعى تەڭسٸزدٸكتٸ قابىلداۋ وسى ايماقتا تەڭسٸزدٸك پروبلەمالارىن ەسٸرەسە شيەلەنٸستٸرەدٸ.
ادامداردىڭ ٶمٸر سٷرۋ دەڭگەيٸ جاقسارعانىنا قاراماستان تەڭسٸزدٸكتٸڭ جاڭا تٷرلەرٸ پايدا بولۋدا. ولار تەحنولوگييا مەن بٸلٸمگە قول جەتٸمدٸلٸكتٸڭ بٸركەلكٸ بولماۋىنان تۋىنداعان جەنە كليمات داعدارىسىنا بايلانىستى شيەلەنەسۋدە. ايماق ٶز ەنەرگيياسىنىڭ 90 پايىزىن قازبالى وتىنداردان الادى, ال جەردٸڭ 30 پايىزعا جۋىعى توزعان دەپ ەسەپتەلەدٸ. وسى ايماق عىلىمي زەرتتەۋلەرگە ارنالعان شىعىستاردىڭ دٷنيەجٷزٸلٸك كٶرسەتكٸشٸ بويىنشا ورتاشا ورىندى يەلەنگەنٸمەن, جوعارى بٸلٸكتٸ جەنە تٶمەن بٸلٸكتٸ جۇمىسشىلاردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋ كوەففيتسيەنتٸ ەىدۇ ەلدەرٸندەگٸ كٶرسەتكٸشتەرٸنەن ەلدەقايدا تٶمەن - ٶركەندەگەن ەلدەردە تەحنولوگييا تەز دامىپ كەلە جاتقان كەزدە بۇل پروبلەمانى شەشۋ قيىنداي تٷسەدٸ.
«تەڭسٸزدٸك ەلەۋمەتتٸك كەلٸسٸمدٸ جەنە ادامداردىڭ ٷكٸمەتكە, ينستيتۋتتارعا جەنە بٸر-بٸرٸنە دەگەن سەنٸمٸن ەلسٸرەتەدٸ. بۇل ەكونوميكا مەن قوعامعا زييانىن تيگٸزەدٸ. قازاقستان 1992 جىلدان باستاپ ادام دامۋىنىڭ جوعارى دەڭگەيٸنە قول جەتكٸزدٸ. وسىعان قاراماستان, كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸنەن جەنە تەحنولوگيياعا بٸركەلكٸ قول جەتٸمدٸلٸكتەن تۋىنداعان تەڭسٸزدٸكتٸڭ جاڭا تٷرلەرٸن جويۋ ٷشٸن جاڭا شارالار قاجەت», - دەدٸ بۇۇدب-نىڭ قازاقستانداعى تۇراقتى ٶكٸلٸ ياكۋپ بەريش.
ەسەپتە ۇسىنىلعان ادامنىڭ دامۋ يندەكسٸ (ادي) بويىنشا ەلدەردٸڭ رەيتينگٸسٸنە سەيكەس, 2018 جىلى قازاقستان 189-ەلدەردٸڭ ٸشٸنەن 50-ورىنعا يە بولدى جەنە ادام دامۋى ٶتە جوعارى ەلدەر توبىنا كٸردٸ. 1990 جىلدان 2018 جىلعا دەيٸنگٸ كەزەڭدە قازاقستانداعى ادي 18,5% -عا, جان باسىنا شاققانداعى جالپى ۇلتتىق تابىس 61,8% -عا ٶستٸ. 28 جىل ٸشٸندە قازاقستاندا بالا تۋۋدىڭ ورتاشا ۇزاقتىعى 6,5 جاسقا, ورتاشا بٸلٸم ۇزاقتىعى 3,7 جىلعا, ٶمٸر سٷرۋ ۇزاقتىعى 2,9 جىلعا ارتتى.
