Qazaqstan Respýblikasy Bilim jáne ǵylym ministrligi Til saiasaty komiteti Sh.Shaiahmetov atyndaǵy «Til-Qazyna» ulttyq ǵylymi-praktikalyq ortalyǵy «Qazaq tili ulttyq korpýsy pýblitsistikalyq mátinder kishi korpýsynyń tusaýkeser rásimi ótti, - dep habarlaidy "Ult aqparat".
Elimizde qabyldanǵan «Ulttyq rýhani jańǵyrý» ulttyq jobasynyń quramynda til saiasatyn iske asyrýdy kózdeitin arnaýly baǵyttyń biri - qazaq tili ulttyq korpýsynyń pýblitsistikalyq mátinder kishi korpýsy.
Lingvistikalyq korpýs – tildik qubylystardy (ásirese sóz, frazalardy) izdeýdi jeńildetetin belgili bir tildegi jazbasha jáne aýyzsha mátinderdiń elektrondy túrde jinaqtalǵan aqparattyq-anyqtamalyq bazasy. Ol izdeý nátijesin tabiǵi kontekste kórsetedi. Korpýstyń maqsaty – til resýrstaryn jinaqtap, tildi normalandyrý, júielendirý, nátijesin kópshilik tutynýshyǵa paidalanýǵa usyný.
Korpýstyń tusaýkeser rásimin Bilim jáne ǵylym ministrligi Til saiasaty komitetiniń tóraǵasy Ádilbek Qaba ashty. Ol óz sózinde «Aldaǵy ýaqytta qazaq tili ulttyq korpýsy mátindik bazasynyń kólemin arttyramyz. Korpýs – degenimiz belgili bir tildegi mátinderdiń elektrondy túrde jinaqtalýyna negizdelgen aqparattyq-anyqtamalyq júie. Ulttyq korpýstar tildi ana tili nemese shettili retinde úiretý úshin de mańyzdy» - dedi.
Tanystyrylym barysynda joba jetekshisi filologiia ǵylymdarynyń kandidaty, qaýymdastyrylǵan professor Nurlyhan Aitova «Álemde oqýlyqtar men oqý baǵdarlamalary qazir korpýsqa baǵyttalǵan. Kez kelgen sheteldik, mektep oqýshysy, muǵalim, jýrnalist, redaktor jáne jazýshy korpýsty qoldana otyryp, beitanys sózdi nemese grammatikalyq formanyń qoldaný erekshelikterin tez jáne tiimdi teksere alady. Ulttyq korpýs aldymen tildiń leksikasy men grammatikasyn, ondaǵy júzdegen jyldar boiy bolǵan ózgeristerdi ǵylymi zertteý úshin qajet. Qazirgi tehnologiialyq damýdyń arqasynda aqparatty izdeýdi ońtailandyrdy» - dep sózin túiindedi.
Al pýblitsistikalyq mátinder korpýsy buqaralyq aqparat quraldary materialdaryn bir bazaǵa jinaqtap, onyń teoriialyq jáne qoldanbaly zertteýlerge paidalanýǵa, túrli sózdikter qurastyrýǵa, tildi oqytýda qoldanýǵa yńǵaily ári qoljetimdi etedi. Bul korpýsqa «Egemen Qazaqstan», «Ana tili», «Qazaq ádebieti», «Zań», «Túrkistan» gazetteriniń sońǵy jyldardaǵy materialdary derekkóz retinde alyndy.
Jobany Bilim jáne ǵylym ministrligi Til saiasaty komitetiniń memlekettik tapsyrmasymen «Shaisultan Shaiahmetov atyndaǵy «Til-Qazyna» ulttyq ǵylymi-praktikalyq ortalyǵy ázirledi.
Joba jetekshisi – filologiia ǵylymdarynyń kandidaty, qaýymdastyrylǵan professor Nurlyhan Aitova, IT jabdyqtaý boiynsha jetekshisi – Móldir Baqytqyzy. Joba jumysyna A.Baitursynuly atyndaǵy Til bilimi institýty, ál-Farabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýniversiteti, L.N.Gýmilev atyndaǵy Eýraziia ulttyq ýniversiteti, Nazarbaev Ýniversitet, Qazaq ulttyq qyzdar pedagogikalyq ýniversiteti, Abylai han atyndaǵy Qazaq halyqaralyq qatynastar jáne álem tilderi ýniversiteti, Q.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe óńirlik memlekettik ýniversiteti, Baiishev ýniversiteti, «Minialgo» JShS, «Qazkitap baspasy» JShS-y mamandary qatysty.
Ulttyq korpýs – qazaq tiliniń bir júiege toǵystyrylǵan barsha tildik materialdarynyń bazasy bolýymen birge memlekettik tildiń virtýaldy keńistiktegi qoldanysyn, semantikalyq keńistigin keńeitýdiń, aqparattyq taralymyn arttyrýdyń, tildik resýrsty jappai qoljetimdi etýdiń tetigi.
Tsifrlandyrylǵan júie túrindegi qazaq tildegi mátinder bazasy – ulttyq tilimizdiń ómir súrýiniń belgili bir kezeńinde ádebi til stilderiniń, tildik qoldanystardyń barlyq túrlerin jinaqtap, tutynýshylarǵa jetkizýshi aqparattyq-anyqtamalyq ashyq júie.
Issharaǵa ǵalymdar, til bilimi jáne IT salasy mamandary, ziialy qaýym jáne BAQ ókilderi qatysty.
«Qazaq tiliniń ulttyq kishi korpýsy úlken bastama. Álem tsifrlandyrýǵa kóship jatqanda kóshten qalmai ilesý, qazaq tiliniń matritsasyn jasaý úlken qadam. Jalpy joba bolashaǵynan úlken úmit kútip, sáttilik tileimin», - dedi QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty Qazybek Isa.
Korpýs tanystyrylymyna Resei, Bashqurtstan, Tatarstan, Qyrǵyzstan ǵalymdary qatysyp, jobaǵa óz baǵa, usynystaryn bildirdi.
«Atalmysh korpýstyń orys, aǵylshyn tilderinde jumys jasaýy ózge ult ókilderiniń qoldanýyna úlken múmkindik beredi. Bul erekshe atap ótetin jetistik. Sonymen qatar, dizainy naqty, túsinikti, korpýs standarttaryna sai jáne nusqaýlyǵy joǵary deńgeide jasalǵan. Menińshe mobildi nusqasy iske qosylsa, tutynýshylar úshin tiimdi bolar edi», - dedi tatar tiliniń ulttyq korpýsyn ázirleýshi Mansýr Saihýnov.
Shara sońy pikir almasyp, usynystar bildirýmen jalǵasty. Mamandar jańa jobaǵa joǵary baǵa berilip, jumysyna sáttilik tiledi.
