Ish aýyrsa da, tis aýyrsa da jurt japatarmaǵai keńes suraityn, aitqandaryn buljytpai oryndaityn bir ámbebap maman bar Komarovskii degen. Balalary túshkirip-pysqyryp, temperatýrasy sál kóterilse analarynyń jalma-jan ǵalamtorǵa úńilip, álgi áidik meditsina mamanynyń aqyl-keńesin oqyp jatatynyna ózimiz de kýá bolyp júrmiz.
Densaýlyqqa qatysty aqyl-keńesterine jalpaq jurt qudaidai senetindei Komarovskii degen kim ekenin bilýge tyrysqanbyz. Óz isin tereń biletin kásibi maman, pediatr, ýkrainalyq joǵary kategoriialy dáriger eken. Emdeimin dep eldi aldap, alaiaqtyqpen aqsha taýyp júrgenderge úsh qainasa sorpasy qosylmaityn bilikti maman kórinedi. Balalar aýrýhanasynda talai jyl eńbek etken, túrli qyzmet satysynan ótken, birneshe ǵylymi eńbektiń avtory. «Klinik» dep atalatyn jeke balalar klinikasy da bar. Onshaqty jyl buryn ashylǵan «Doktor Komarovskiidiń mektebi» degen meditsinalyq baǵyttaǵy telebaǵdarlama júrgizýshisiniń kórermender arasynda keńinen tanylǵany sonshalyq, baǵdarlama birneshe jyldyń ishinde Ýkrainanyń ǵana emes, Resei, Belarýs, Moldova telearnalaryn jaýlapty. Ol az deseńiz, Kanada, Germaniia, Izrail syndy elderdegi orys tildi arnalardan kórsetiledi. «Doktor Komarovskiiden surańyz», «Mikstýra-shoý» degen de baǵdarlamalary bar.
Komarovskiidiń bala densaýlyǵyna, tárbiesine qatysty aitqandary qanatty sózge ainalyp, halyq arasynda keńinen taralyp ketipti. «Baqytty bala – densaýlyǵy jaqsy bala, onyń jaqsy oqýy men skripka tarta alýy ekinshi kezekte», «Bala úshin sheteldegi kýrorttan – aýylda jalańaiaq júgirip, kúnge kúigen artyq» degen syndy sózderi de qolaiymyzǵa jaǵa ketkenin jasyrmaimyz. Ýkrainalyq pediatrdy ne úshin sonsha áspettep otyr dersiz. Jaqynda jýrnalistik jumysymyzdyń barysymen bir top áriptesimizdiń qatarynda Densaýlyq saqtaý ministri Eljan Birtanovtyń qabyldaýynda bolǵan edik. E.Birtanov osy kezdesýde ministrlik tarapynan qolǵa alǵan jumystardyń birazyn ortaǵa sala kelip, qoǵamda salamatty ómir saltyna úiretýge kúsh salynyp jatqanyna kóbirek toqtaldy. Qazirgi tańda meditsina salasyna bólinetin qarajattyń 14 paiyzy profilaktikalyq jumystarǵa jumsalady eken. Salamatty ómir saltynyń qyr-syryn qoǵamǵa egjei-tegjeili túsindirip otyrý halyqtyń densaýlyǵyn jaqsartýǵa yqpal etetin birden-bir jol ekeni áldeqashan dáleldengen. Ókinishke qarai, bizdiń elimizde neshe túrli shoý-baǵdarlamalar kóp bolǵanymen, meditsinalyq baǵyttaǵy baǵdarlamalardyń az ekeni, halyq jappai qulaq asatyn meditsina mamany ári mediatulǵa joq ekeni de osy jiynda ortaǵa salyndy.
Shynynda da, respýblikalyq telearnalarda «Densaýlyq», «Birinshi bailyq», «Ult saýlyǵy» syndy baǵdarlamalar bolǵanymen, olardyń tanymaldyq deńgeii asa joǵary emes ekeni ras. «Qazaqstan» arnasyndaǵy «Shipager» baǵdarlamasy til ushyna ora-lyp tur. Alaida, efirge aptasyna bir-aq márte shyǵatyn 20 minýttyq baǵdarlama azdyq etetini túsinikti. Al kórermen jazbai tanityn, aitqan aqyl-keńesin turaqty túrde tyńdaityn kásibi meditsina mamany ári telejuldyz atanǵan adam Qazaqstanda bolǵan emes. Tanymdyq baǵdarlamalardyń arasynda densaýlyq saqtaý týraly 10-15 minýt aitylyp, birer siýjet kórsetiletini bolmasa, kórermender asyǵa kútip, úzdiksiz habarlasyp jatatyn baǵdarlama esimizge túspedi. Qazirgidei dári-dármektiń baǵasy aspandap, emdelý quny qymbattap bara jatqan kezeńde bizdiń halyq «densaýlyqtyń – birinshi bailyq» ekenin jaqsy túsinip otyr. Másele olardyń qyzyqty ári paidaly aqparattarǵa degen suranysyn jetkilikti deńgeide ótei almai otyrǵanymyzben bailanysty.
Endi basqa elderdiń mysalyna kóz júgirtip kóreiik. Máselen, Reseide meditsinalyq baǵyttaǵy telebaǵdarlamalardy aitpaǵanda, «Zdorove», «Pervyi meditsinskii kanal» syndy jeke telearnalar bar. Ol az bolǵandai ótken jyly «Doktor» degen jańa arnanyń tusaýy taǵy kesilipti. Atalǵan arnalarda tanymal meditsina mamandary densaýlyq saqtaýǵa qatysty túrli salalardy qamtityn baǵdarlamalardy júrgizedi. «Medikter» efirde naýqastardy emdeýdiń joldaryn kórneki mysaldar arqyly kórsetip, kerek bolsa jeńil-jelpi operatsiia da jasaidy. Kórermenderdiń olardyń aitqandaryna shúbásiz senetini sol. Isi qazaqqa tanymal meditsina mamandary bizdiń elde de az emes. Olar týraly aitqanda Taǵamtaný akademiiasynyń prezidenti, akademik Tóregeldi Sharmanovtyń esimi til ushyna birinshi bolyp oralady. Aqsaqal jasy toqsandy alqymdasa da saliqaly suhbattarymen, shymyr tulǵasymen-aq salamatty ómir súrýdiń jarqyn úlgisindei kórineri haq. Áigili akademik, elimizde balalar hirýrgiiasynyń irgetasyn qalaǵan tulǵa, halyq altyn qoldy adam dep ardaqtaityn Kamal Ormantaev ta osy qatarda. Endigi kezekte bilikti dárigerlerdiń arasynan halyqqa tanymal media-tulǵalar qalyptasyp, densaýlyq saqtaýdyń qyr-syry týraly telebaǵdarlamalardy kóbeitý kerek syńaily. Dáriger men patsienttiń arasynda tartymdy dialog ornatýda, salamatty ómir saltyn nasihattaýda televiziianyń rólin sol arqyly kúsheitýge bolar edi.
Nurbolat Abaiuly
