Qazaq handarynyń urpaqtary týraly qazir ne belgili?

Qazaq handarynyń urpaqtary týraly qazir ne belgili?

Sizdi qazaq handarynyń artynda qalǵan urpaqtarynyń taǵdyry týraly oi tolǵandyryp kórdi me? Olar elde bar ma, jer aýyp ketti me degen suraqtar mazalady ma? Eger osyndai jáne ózge de saýaldar tolǵandyrǵan bolsa, Tengrinews.kz tilshisiniń Jaqsylyq Saiabitovten alǵan aqparatyn oqi otyryńyz. 

Tarihshynyń málimetinshe, qazirgi tańda Qazaqstanda on myńdai han tuqymy turady eken. Al shetelde turatyndar az, onyń ózinde Álihan Bókeihanovtyń urpaqtary ǵana Máskeýde turady. 


"Jalpy tórelerdi birneshe topqa bólýge bolady. Birinshiden, eń úlkeni - qazaq handyǵynyń negizin qalaǵan Jánibek hannyń urpaqtary. Jánibektiń ózi Joshynyń uly Toqa Temirden taraidy", - deidi Jaqsylyq Saiabitov. 

Tarihshynyń sózinshe, Jánibektiń uldary kóp bolǵan. Al qazaqtyń barlyq hany onyń Jádik pen Úsek atty uldaryna taraǵan.  "Jádikten qazaqtyń basty handary: Shyǵai, Táýekel, Esim, Abylai men Kenesary taraǵan.

Úsekten Ábilqaiyr han men onyń urpaqtary. Kei málimetter boiynsha, Jánibektiń úshinshi ulynyń urpaqtary da bar delinedi, degenmen, bul áli zertteýdi qajet etedi", - dep atap ótti tarihshy. 

Sonymen qosa, qazaq tóreleriniń ishinde Joshynyń besinshi uly Shaibannyń urpaqtary da bar. Bul jerde tarihshy onyń urpaqtaryn ekige bóldi. Sibir hany Kóshim men Horezm handarynyń urpaqtary. 


"Birinshi topqa jádiger-tórelerdi jatqyzýǵa bolady, olar Qyzylorda oblysynda turady. Jádiger Hiýa handyǵyndaǵy shyńǵys tuqymynyń shyqqan sońǵy han. Ekinshisi - araldyq Shahtemirden taraǵan horezm handary. XVIII ǵasyrda bul hanǵa qastandyq jasalǵannan keiin onyń áieli balalaryn alyp, qazaq tórelerin panalaǵan", - deidi ǵalym. 

Al qazaq handarynyń arasynda birneshe belgili tulǵa bar eken. 

"Qazaq handarynyń eń belgili urpaǵy Shotaman Ýálihanov, Shoqan Ýálihanovtyń nemere inisi, ol belgili músinshi jáne sáýletshi, Qazaqstan Respýblikasy gerbiniń avtory. Belgili aqyn ári jazýshy Baqytjan Qanapiianov ta solai, qazaq handarynynń tuiaǵy", - deidi Jaqsylyq Saiabitov.


Ǵalymdar arasynda Dúrbithan Suraǵandy atap ótýge bolatynyn aitady tarihshy, ol matematikany damytýǵa qosqan úlesi úshin The Ferran Sunyer i Balaguer halyqaralyq júldesine ie bolǵan. 

"30 jasynda aitýly ǵylymi jetistikterge jetti. Ol shetelde moiyndalyp, QR BǴM-nan grant ala almaǵany qyzyq, óitkeni ol qajettti 36 baldyń 35-in jinaǵan edi", - dep nalydy Jaqsylyq Saiabitov. 

Tarihshynyń sózinshe, qazaq hanynyń urpaǵy ekenińizdi anyqtaýdyń birneshe joly bar.

"Tóre bolyp, arǵy atalaryńyzdyń kim ekenin bilmei jatsańyz, muraǵattarǵa súienýge jáne shejireshilerden suraýǵa bolady", - deidi Jaqsylyq Saiabitov.  

Ekinshi joly retinde DNQ-testin tańdaýǵa bolady. 

"DNQ dál túsip jatsa, sol hannyń tuqymynan bolýyńyz ábden múmkin", - dep aiaqtady ol.