قازاق حاندارىنىڭ ۇرپاقتارى تۋرالى قازٸر نە بەلگٸلٸ?

قازاق حاندارىنىڭ ۇرپاقتارى تۋرالى قازٸر نە بەلگٸلٸ?

سٸزدٸ قازاق حاندارىنىڭ ارتىندا قالعان ۇرپاقتارىنىڭ تاعدىرى تۋرالى وي تولعاندىرىپ كٶردٸ مە? ولار ەلدە بار ما, جەر اۋىپ كەتتٸ مە دەگەن سۇراقتار مازالادى ما? ەگەر وسىنداي جەنە ٶزگە دە ساۋالدار تولعاندىرعان بولسا, Tengrinews.kz تٸلشٸسٸنٸڭ جاقسىلىق سايابيتوۆتەن العان اقپاراتىن وقي وتىرىڭىز. 

تاريحشىنىڭ مەلٸمەتٸنشە, قازٸرگٸ تاڭدا قازاقستاندا ون مىڭداي حان تۇقىمى تۇرادى ەكەن. ال شەتەلدە تۇراتىندار از, ونىڭ ٶزٸندە ەليحان بٶكەيحانوۆتىڭ ۇرپاقتارى عانا مەسكەۋدە تۇرادى. 


"جالپى تٶرەلەردٸ بٸرنەشە توپقا بٶلۋگە بولادى. بٸرٸنشٸدەن, ەڭ ٷلكەنٸ - قازاق حاندىعىنىڭ نەگٸزٸن قالاعان جەنٸبەك حاننىڭ ۇرپاقتارى. جەنٸبەكتٸڭ ٶزٸ جوشىنىڭ ۇلى توقا تەمٸردەن تارايدى", - دەيدٸ جاقسىلىق سايابيتوۆ. 

تاريحشىنىڭ سٶزٸنشە, جەنٸبەكتٸڭ ۇلدارى كٶپ بولعان. ال قازاقتىڭ بارلىق حانى ونىڭ جەدٸك پەن ٷسەك اتتى ۇلدارىنا تاراعان.  "جەدٸكتەن قازاقتىڭ باستى حاندارى: شىعاي, تەۋەكەل, ەسٸم, ابىلاي مەن كەنەسارى تاراعان.

ٷسەكتەن ەبٸلقايىر حان مەن ونىڭ ۇرپاقتارى. كەي مەلٸمەتتەر بويىنشا, جەنٸبەكتٸڭ ٷشٸنشٸ ۇلىنىڭ ۇرپاقتارى دا بار دەلٸنەدٸ, دەگەنمەن, بۇل ەلٸ زەرتتەۋدٸ قاجەت ەتەدٸ", - دەپ اتاپ ٶتتٸ تاريحشى. 

سونىمەن قوسا, قازاق تٶرەلەرٸنٸڭ ٸشٸندە جوشىنىڭ بەسٸنشٸ ۇلى شايباننىڭ ۇرپاقتارى دا بار. بۇل جەردە تاريحشى ونىڭ ۇرپاقتارىن ەكٸگە بٶلدٸ. سٸبٸر حانى كٶشٸم مەن حورەزم حاندارىنىڭ ۇرپاقتارى. 


"بٸرٸنشٸ توپقا جەدٸگەر-تٶرەلەردٸ جاتقىزۋعا بولادى, ولار قىزىلوردا وبلىسىندا تۇرادى. جەدٸگەر حيۋا حاندىعىنداعى شىڭعىس تۇقىمىنىڭ شىققان سوڭعى حان. ەكٸنشٸسٸ - ارالدىق شاحتەمٸردەن تاراعان حورەزم حاندارى. XVIII عاسىردا بۇل حانعا قاستاندىق جاسالعاننان كەيٸن ونىڭ ەيەلٸ بالالارىن الىپ, قازاق تٶرەلەرٸن پانالاعان", - دەيدٸ عالىم. 

ال قازاق حاندارىنىڭ اراسىندا بٸرنەشە بەلگٸلٸ تۇلعا بار ەكەن. 

"قازاق حاندارىنىڭ ەڭ بەلگٸلٸ ۇرپاعى شوتامان ۋەليحانوۆ, شوقان ۋەليحانوۆتىڭ نەمەرە ٸنٸسٸ, ول بەلگٸلٸ مٷسٸنشٸ جەنە سەۋلەتشٸ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى گەربٸنٸڭ اۆتورى. بەلگٸلٸ اقىن ەرٸ جازۋشى باقىتجان قاناپييانوۆ تا سولاي, قازاق حاندارىنىنڭ تۇياعى", - دەيدٸ جاقسىلىق سايابيتوۆ.


عالىمدار اراسىندا دٷربٸتحان سۇراعاندى اتاپ ٶتۋگە بولاتىنىن ايتادى تاريحشى, ول ماتەماتيكانى دامىتۋعا قوسقان ٷلەسٸ ٷشٸن The Ferran Sunyer i Balaguer حالىقارالىق جٷلدەسٸنە يە بولعان. 

"30 جاسىندا ايتۋلى عىلىمي جەتٸستٸكتەرگە جەتتٸ. ول شەتەلدە مويىندالىپ, قر بعم-نان گرانت الا الماعانى قىزىق, ٶيتكەنٸ ول قاجەتتتٸ 36 بالدىڭ 35-ٸن جيناعان ەدٸ", - دەپ نالىدى جاقسىلىق سايابيتوۆ. 

تاريحشىنىڭ سٶزٸنشە, قازاق حانىنىڭ ۇرپاعى ەكەنٸڭٸزدٸ انىقتاۋدىڭ بٸرنەشە جولى بار.

"تٶرە بولىپ, ارعى اتالارىڭىزدىڭ كٸم ەكەنٸن بٸلمەي جاتساڭىز, مۇراعاتتارعا سٷيەنۋگە جەنە شەجٸرەشٸلەردەن سۇراۋعا بولادى", - دەيدٸ جاقسىلىق سايابيتوۆ.  

ەكٸنشٸ جولى رەتٸندە دنق-تەستٸن تاڭداۋعا بولادى. 

"دنق دەل تٷسٸپ جاتسا, سول حاننىڭ تۇقىمىنان بولۋىڭىز ەبدەن مٷمكٸن", - دەپ اياقتادى ول.