Foto: inbusiness.kz
Keiingi kezde qazaq fýtbolyndaǵy infraqurylym máselesi jii kóterilip júr. Sarapshylar bólingen qyrýar qarajatqa qaramastan, infraqurylym sapasy tómen jáne jattyǵýǵa arnalǵan alańdar sany óte az ekenin aitady. Sondai-aq mamandar balalar men jasóspirimder fýtbolyn damytýda bul máseleni ózekti dep esepteidi.
Elordalyq 19 jasar Aryn Qarbozov keiingi 8 jyl “Bolashaq” balalar men jasóspirimderge arnalǵan sport mektebinde jattyqqan. Onyń sózinshe, Qazaqstanda jaqsy fýtbol stadiondary, jattyǵý alańdary joqtyn qasy.
“Fýtbolmen ainalysqan kezde mende árqashan qazirgi jaǵdai óte aýyr degen pikir boldy. Elde jaqsy fýtbol stadiondary, jattyǵý alańdary az, tipti, joq. Tek «Qairatta» (fýtbol klýby – red.) ǵana laiyqty, keremet akademiia bar jáne elde eshqandai básekelestik joq”, – deidi ol.
2024 jyly 3 sáýirde QR Sybailas jemqorlyqqa qarsy qyzmeti keiingi 6 jylda sport salasyndaǵy biýdjet 2 ese ósip, 1,4 trln teńgege jetkenin málimdedi. Qazaqstan úkimetiniń sporttaǵy biýdjet pen jalaqy mejesine shekteýi qoiǵanyna qaramastan, Qazaqstanda fýtbol kásipodaq klýbtaryna keiingi 3 jyl ishinde shamamen 30 mlrd teńge ústemaqy tólengen eken. Sporttyq infraqurylymdy damytýdyń ornyna biýdjet qarajaty legionerlerge jáne sport nysandaryn jalǵa alýǵa jumsalǵany belgili boldy.
“Ońtústik” akademiiasynyń jetekshisi Igor Filipchýk te jas fýtbolshylardy damytýdaǵy basty másele Qazaqstan premer ligasy klýbtaryndaǵy legionerlerdiń kóptigine bailanysty ekenin aitady.
“Jas talanttardy damytý barysynda óte kóp qiyndyqtar bar. Solardyń eń aktýaldy jáne qatty áser etetini ol, árine, legionerlerdiń ústemdigi”, – deidi Filippchýk.
Biyl qańtar aiynda resmi túrde legionerler limiti joiyldy. Bul qazaqstandyq fýtbol klýbtaryna bir mezette 11 sheteldik oiynshyny shyǵarýǵa múmkindik beredi. Komanda quramy 25 oiynshydan tursa, onyń 12-si legioner bolýǵa ruqsat berilgen.
Ligadaǵy barlyq klýbtyń balalar jáne jasóspirimder quramy bar. Sarapshylar týrnirlik praktika jetispegendikten, motivatsiiasyn joǵaltqan jastar sporttan ketýge májbúr bolatynyn jasyrmady.
Elordalyq Arynnyń sózinshe, 8 jyl ainalysqan fýtboldy tastap ketýine, infraqurylym deńgeiiniń tómendigi jáne jattyǵý úshin tabiǵi kógaldardyń joqtyǵy sebep bolǵan.
“Fýtboldy ádette tabiǵi kógalda oinaidy. Biraq bizde mundai alańdar joq. Al jarystar tabiǵi kógaldarda bolǵan kezde onda oinaý múmkin emes”, – deidi Aryn.
Jyl basynda Májilis depýtaty Qazybek Isa Qazaqstanda 30 jyl ishinde tek eki stadion salynǵanyn aitty.
Kókshetaýlyq “Oqjetpes” shamamen jarty ǵasyr buryn salynsa, Túrkistanda nebári 4 jyl buryn paidalanýǵa berilgen 39 million dollarlyq arena jobalaýdaǵy qatelikterge bailanysty qaita jóndeýge jabylǵan.
Al kórshiles Ózbekstanda keiingi jyldary infraqurylymǵa bólingen biýdjet 2 ese az bolsa da, eýrostandartqa sai 10 stadion salynǵan. Sport sarapshylary Tashkenttegi akademiiada shamamen 1,5 myńǵa jýyq bala jattyǵatynyn jáne onyń 160-tan astamy internatqa ornalastyrylǵanyn aitady.
Biyl Ózbekstannyń fýtboldan olimpiadalyq quramy Parijde ótetin jazǵy olimpiada oiyndaryna joldama aldy. Ózbek fýtbolshylary Ortalyq Aziiadan Olimpiadaǵa qatysatyn alǵashqy qurama komanda atanyp otyr.
Sport jýrnalisi ári sarapshysy Aslan Qajenov otandyq fýtbol jaǵdaiynyń kúrdeliligi jemqorlyqpen, keleńsiz jaǵdailarǵa toly júiemen bailanysty dep esepteidi.
“30 jyl ishinde fýtbolǵa basqa sportpen salystyrǵanda eń úlken kólemdegi aqsha bólingenine qaramastan, balalar fýtbolynyń jaǵdaiy óte nashar. Balalar akademiiasy joq, joqtyń qasy. Sporttyq infraqurylymdarymyz jetkiliksiz. QPL-da keiingi 6 jylda bólingen 195 mlrd teńgeniń basym bóligin legionerlerge jumsaý degen – masqara jaǵdai”, – dedi ol.
Elordaǵy №8 balalar men jasóspirimderge arnalǵan sport mektebiniń jattyqtyrýshysy Ernar Tileýqul da jas fýtbolshylardy daiarlaýdaǵy eń negizgi másele infraqurylymnyń joqtyǵy ekenin aitady. Keibir óńirlerde infraqurylym bolsa da, alańdardyń sapasy óte tómen nemese qymbat bolyp keledi eken.
Sondai-aq, bapker kóptegen klýb jattyǵý alańdardyn jalǵa alatynyn tilge tiek etti. Básekelestik pen alańdardyń azdyǵy, tipti, joqtyǵy jalǵa berý baǵasynyń joǵary bolýyna áser etetindigin jasyrmady.
Bapkerdiń sózinshe, Qazaqstanda bapkerlik kadr jetispeýshilik máselesi de bar.
“Jaqsy bapkerler bar. Biraq, olardyń sany óte az jáne jalaqysy óte tómen. Sondyqtan, kóp jaqsy jattyqtyrýshylardyń 1 nemese 2-3 jumysta isteýine týra keledi. Tolyqtai bir jumysqa nazar aýdara almaidy… Úshinshi másele – júieniń joqtyǵy. Jarys júiesiniń joqtyǵy, halyqaralyq jarystardyń az ótýi. Ótkizýge infraqurylymnyń joqtyǵy sebep bolady”, – dedi bapker.
QR Sybailas jemqorlyqqa qarsy qyzmeti 2024 jyly sport salasynda 39 jemqorlyq qylmysyn tirkedi.
«Qarjylandyrýdaǵy disproportsiia jemqorlyq shemalaryna negiz boldy. Eger buqaralyq sportta qazir tsifrlandyrylǵan jan basyna shaqqandaǵy qarjylandyrý baǵdarlamasy jumys istep tursa, onda joǵary jetistikter sportynda ashyq emes jáne sýbektivti tólemder, az baqylaý, enshiles qatysýshylar, jalǵan oqý-jattyǵýlar jáne qosarlanǵan qarjylandyrýǵa jaǵdai jasalǵan», – deidi agenttik tóraǵasy Ashat Jumaǵali.
Lýiza Aliasqarova
