Biyl 19 maýsymda QR Prezidenti Nursultan Nazarbaev tarihi Jarlyqqa qol qoidy. Túrkistan oblysy qurylyp, Túrkistan qalasy oblys ortalyǵyna ainaldy. Mine, sodan beri 5 ai ýaqyt zýyldap óte shyqty. Búgingi kúni jańa shahardyń damý tujyrymdamasy bekitilip, aýqymdy qurylys jumystaryna daiyndyq kúsheiip jatyr. Basqarmalar men departamentter Túrkistanǵa túgel kóship keldi. Al, aýdandar men oblys ortalyǵy arasyndaǵy bailanys qalai? Qujat ainalymy, barys-kelis oidaǵydai ma? Osy máseleler tóńireginde Túrkistan oblysy ákiminiń birinshi orynbasary Qairat Núkenovpen suhbattasqan edik.
- Qairat Temirshotuly, memlekettik mekemelerdiń kóshi-qon máselesi retteldi me? Basqarmalar men departamentter talapqa sai jumys atqaryp jatyr ma?
- Túrkistannyń oblys ortalyǵyna ainalǵanyna búkil qazaq balasy qýandy desek qatelespeimiz. Sebebi, Túrkistan - Alash úshin qasietti uǵym, altyn besik. Oblys ákimi Janseiit Qanseiitulynyń tikelei basshylyǵymen basqarmalar men departamentter osynda kóship kelip, esh qiyndyqqa qaramastan óz mindetterin abyroimen atqarýda. Basqarmalarǵa arnaiy ǵimarattar berildi. Mańyzdy jiyndar men májilister tolyqtai osynda ótip jatyr.
- Shalǵai aýdandardyń turǵyndary úshin oblys ortalyǵyna kelý qiyn bolyp jatqan joq pa? «Túrkistan alysta bolǵandyqtan jinalystarǵa barý qiyndady» degen ýájderdi de estip qalyp júrmiz...
- Oblys ortalyǵy Shymkent bolyp turǵan kezde de shalǵai aýdandar bar edi. Biraq, soǵan qaramastan jumys oidaǵydai atqaryldy. Sondyqtan, ortalyq Túrkistanǵa aýysqaly beri jumys isteý qiyndady degen ýáj orynsyz dep esepteimin. Birinshiden, eldi mekender men aýdandardyń arasy jaqyn. Máselen, eń shalǵaida degen Maqtaaral, Jetisai, Shardara, Saryaǵash jáne Keles aýdandarynyń Túrkistan qalasymen ara qashyqtyǵy 270-420 shaqyrymdy quraidy. Ózge óńirlerdegi aýmaqtyq-ákimshilik ortalyqtardyń ara qashyqtyqtaryn salystyryp qarasaq, Qyzylorda men Araldyń arasy 450 shaqyrymdai bolsa, Qaraǵandy men Jezqazǵannyń arasy 530 shaqyrym eken. Qostanai, Shyǵys Qazaqstan oblysy, Aqtóbe jáne basqa da oblystarda mundai mysaldar jetkilikti. Ekinshiden, Túrkistan oblysyndaǵy 16 aýdan, qala ákimdikteri men 24 salalyq basqarmalardyń jumysyn ońtailandyrý maqsatynda beinebailanys konferentsiiasy arqyly aiyna 2 ret jinalys ótkiziledi. Qazir aqparattyq tehnologiia damyǵan. Burynǵydai ýaqyt joǵaltyp jinalysqa kelmei-aq, onlain jiyndarmen jumys júrgizemiz.
- Elbasymyz «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty Joldaýynda memlekettik mekemelerde jinalystardy azaitý jóninde tapsyrma bergeni belgili. Bul baǵytta qandai jumystar qolǵa alyndy?
- Árine, memlekettik qyzmetshiler altyn ýaqyttaryn jinalysqa emes, elge qyzmet etýge baǵyttaǵandary jón. Qazirgi tańda oblys ákiminiń tóraǵalyǵymen ótkiziletin jiyndardyń sanyn túbegeili qysqartý, olarǵa jergilikti atqarýshy organdardyń birinshi basshylarynyń qatysýyn barynsha azaitý turǵysynan reviziia júrgizilip jatyr. Uqsas komissiia, keńesterdiń otyrystaryn bir kúnde ótkizý tájiribesi keńinen qoldanylýda.
Barlyq oblystyq ákimdikter men basqarmalardyń qyzmetkerleri qosylǵan memlekettik organdardyń intranet portaly (MOIP) aqparattyq júiesi keńinen qoldanysqa engizilgen. Memlekettik organdar sol júie arqyly normativtik-quqyqtyq aktilerdi kelisýge joldaidy. Sonymen qatar, Prezident ákimshiliginen, Premer-Ministr keńsesinen jáne ministrlikterden de tapsyrmalar MOIP júiesi arqyly túsedi. Aýdandarmen de osy júie arqyly bailanys ornatylǵan.
- Jalpy, memlekettik qyzmetshilerdi ǵana emes, turǵyndardy sabyltpaýdyń joly - turǵylyqty eldi mekende nemese aýdanda sapaly qyzmet kórsetý. Memlekettik qyzmet túrlerin elektrondy túrde kórsetý máselesi qanshalyqty sheshilgen?
- Óte oryndy suraq. «Elektrondy úkimet» tujyrymdamasy arqyly turǵyndarǵa sapaly qyzmet usyný - bizdiń negizgi mindetterimizdiń biri. Túrkistan oblysynda memlekettik qyzmettiń 192 túri kórsetiledi. 2018 jyldyń III toqsanynyń qorytyndysy boiynsha jalpy kórsetilgen memlekettik qyzmetterdiń sany 9144238 bolsa, onyń 7012496-sy nemese 77 paiyzy elektrondy túrde usynyldy. Bul - jaqsy kórsetkish.
Shalǵai eldi mekenderdegi turǵyndarǵa ortalyqqa kelmei-aq, memlekettik qyzmetterdi arnaiy egov.kz portaly arqyly alý boiynsha túsindirý jumystary turaqty júrgizilip jatyr. Aýdan, qalalarda halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtary bar. Burynda telefonsyz, internetsiz de jumystar tiisti deńgeiinde júzege asqan. Qazir aqparattyq tsifrlyq tehnologiialar damyǵan zamanda ara-qashyqtyq jumys barysyna bóget bolmaidy degen oidamyn.
Oblysta balany balabaqshaǵa nemese mektepke ornalastyrý da avtomattandyrylǵan. Qolyńyzda smartfonyńyz bolsa jetkilikti. Arnaiy qosymsha arqyly bilim uiasyn tańdai alasyz. Oblystaǵy 902 bilim mekemesinde jumys.sitcen.kz júiesi engizilgen. Atalǵan júiege 1472 pedagog pen tehnikalyq qyzmetkerdiń bos jumys oryndary týraly habarlamalar ilindi. Búginde 614 adam osy júie arqyly jumysqa ornalasty. 62760 qoldanýshy tirkelip, 4297 jumysqa qabyldaý týraly ótinish kelip túsken. Bul da eldi sendeltpeýdiń jáne sybailas jemqorlyqtyń jolyn kesýge baǵyttalǵan bastama. Barsha túrkistandyqtardy zamanaýi standarttarǵa sai júielerge qosylýǵa shaqyramyn. Aqparattyq júieler sát saiyn damý ústinde, zaman aǵymynan qalyspaý kerekpiz. Ol bolashaq urpaq úshin de mańyzdy.
- Túrkistan oblysy demografiialyq kórsetkishi eń joǵary óńir ekenin bilemiz. Halyq sany ósip keledi. Osyǵan bailanysty taǵy bir oblys qurý qajettiligi bar dep oilaisyz ba? Ásirese, Ózbekstanmen shekaralas aýdandar men Túrkistan qalasynyń arasyndaǵy jol uzaq deitinder bar. Atalǵan máselege kózqarasyńyzdy bildire ketseńiz...
- Qazirgi tańda bizdiń aldymyzda Túrkistan oblysyn gúldendirý, onyń ortalyǵy Túrkistan qalasyn álemdik deńgeidegi shaharǵa ainaldyrý mindeti tur. Bórkimizdi aspanǵa atyp qýanyp jatqanda, bóliniske salýdyń qandai qajettiligi bar? «Saýsaq birikpei - ine ilikpeidi», sondyqtan Elbasy bergen tapsyrmany oryndap, el úmitin aqtaý úshin bizge birlese jumys atqaryp, judyryqtai jumylý kerek. Aita keterligi, Prezident Jarlyǵymen Maqtaaral jáne Saryaǵash aýdandary ekige bólinip, Maqtaaral, Saryaǵash, Keles jáne Jetisai aýdandary quryldy. Iaǵni, memleket shalǵai aýdandarǵa da kóńil bólip jatyr. Endi osy aýdan ortalyqtarynda elge qajetti áleýmettik nysandar salynyp, turmys sapasy joǵarylaidy. Jumys oryndary ashylady. Josparlar óte kóp. Alaida, jaqsy nátijege «bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵarsaq» ǵana jete alatynymyzdy esten shyǵarmaý kerekpiz. Árkim óz jolymen eńbek etpei, bir arnaǵa toǵysý kerekpiz. «Uiymdasqan - utady» deidi qazaq halqy.
Jol uzaqtyǵyna taǵy da toqtala ketsem, oblys ákimi Janseiit Qanseiituly avtomobil joldary máselesin únemi nazarda ustap, naqty jumystarǵa bastamashy bolyp júr. Sebebi, óńirdiń damýy joldyń sapasymen de esepteledi. Búginde Maqtaaral, Jetisai, Shardara, Saryaǵash jáne Keles aýdandarynyń turǵyndary Túrkistan qalasyna 2 baǵyttaǵy avtomobil joldarymen qatynaidy.
«Batys Eýropa - Batys Qytai» halyqaralyq kólik dáliziniń qurylysy aiasynda qozǵalys sany 4 jolaqqa keńeitilip, qaita qurýdan ótkizildi. Bul óz kezeginde qatynaý ýaqytyn 1,5 saǵatqa qysqartty. Jańa magistral jol júrý taýqymetin joidy deýge bolady.
2015-2016 jyldar aralyǵynda Saryaǵash aýdany, Jańaturmys eldi mekeninen bastap, Keles aýdanynyń Besqubyr aýylyna deiin jol jamylǵysyna jóndeý jumystary júrgizildi. Atalǵan joldardyń sapasy qanaǵattanarlyq jaǵdaida. Búginde Qazaqstan Respýblikasynyń Investitsiialar jáne damý ministrligi tarapynan jalpy uzyndyǵy 86 shaqyrymdy quraityn «Saryaǵash qalasynyń ainalma jolynyń qurylysy», «Besqubyr - Qyzylásker - Qonysbaev ótkizý beketi» baǵytyndaǵy qoldanystaǵy avtomobil jolyn qaita qurý jumystary qolǵa alynýda.
Myrzakent - Jetisai - Shardara - Sháýildir - Túrkistan baǵyttaryndaǵy avtomobil joldaryn jóndeý jumystary kezeń-kezeńimen júrgizilýde.
2014-2018 jyldar aralyǵynda Túrkistan - Sháýildir - Baiyrqum baǵyttaryndaǵy joldar jóndeýden ótkizildi. Shardara - Baiyrqum aralyǵyndaǵy joldardy jóndeý 2019-2020 jyldarǵa josparlanyp otyr. Oblysymyzdaǵy qanaǵattanarlyq jaǵdaidaǵy avtomobil joldarynyń úlesi 70,7 paiyzdy quraidy, 2020 jyly 77,6 paiyzǵa jetkizý josparda bar.
- Túrkistan qalasy men aýdan, qalalardy bailanystyratyn kólik baǵyttaryn ashý boiynsha qandai jumystar qolǵa alynady? Turǵyndar úshin jolaýshylar tasymaly da mańyzdy máselelerdiń biri emes pe?
- Ol ras. Jolaýshylar tasymalyn uiymdastyrý - kezek kúttirmes máselelerdiń biri. Túrkistan qalasynan Kentaý, Arys, Sháýildir, Sholaqqorǵan jáne Myrzakent eldi mekenderine turaqty baǵyttar ashylǵan. Kólikter bekitilgen ýaqytpen júredi.
Qazirgi kúni Túrkistan qalasynan Shardara, Jetisai, Saryaǵash, Abai, Temirlan, Aqsý, T.Rysqulov jáne Shaian aýyldary men qalalaryna turaqty jolaýshylar tasymalyn uiymdastyrý maqsatynda konkýrstyq qujattar ázirlendi. Jýyrda atalǵan baǵyttarǵa qyzmet kórsetetin tasymaldaýshylar anyqtalyp, avtobýstar iske qosylady.
Taǵy bir aita keterligi, keibir baǵyttar boiynsha qoǵamdyq kólikter Shymkent qalasy arqyly emes, Arys pen Sháýildir arqyly júretindikten jolǵa ketetin ýaqyt birshama azaiady.
Odan bólek, áleýmettik mańyzy bar «Túrkistan - Saryaǵash» temirjol baǵyty uiymdastyrylýda. Atalǵan baǵytpen 2019 jyldyń qańtar aiynan bastap poiyz júredi dep kútilýde. Poiyzdar aptasyna 5 ret qatynaidy. Josparǵa sáikes jol júrý quny 740 teńge. Demek, Túrkistan men aýdan, qalalar arasynda jol máselesi tolyq sheshiledi. Sondyqtan, qazir bar kúshti oblys turǵyndarynyń ál-aýqatyn kóterýge, áleýmettik nysandarmen qamtýǵa jáne Túrkistan qalasyn Túrki áleminiń mádeni-rýhani ári týristik ortalyǵyna ainaldyrý baǵytyndaǵy jumystarǵa jumyldyrǵan jón dep esepteimin.
- Oi bóliskenińizge rahmet!
Suhbattasqan Qýanysh TASYBAEV
