بيىل 19 ماۋسىمدا قر پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاريحي جارلىققا قول قويدى. تٷركٸستان وبلىسى قۇرىلىپ, تٷركٸستان قالاسى وبلىس ورتالىعىنا اينالدى. مٸنە, سودان بەرٸ 5 اي ۋاقىت زۋىلداپ ٶتە شىقتى. بٷگٸنگٸ كٷنٸ جاڭا شاھاردىڭ دامۋ تۇجىرىمداماسى بەكٸتٸلٸپ, اۋقىمدى قۇرىلىس جۇمىستارىنا دايىندىق كٷشەيٸپ جاتىر. باسقارمالار مەن دەپارتامەنتتەر تٷركٸستانعا تٷگەل كٶشٸپ كەلدٸ. ال, اۋداندار مەن وبلىس ورتالىعى اراسىنداعى بايلانىس قالاي? قۇجات اينالىمى, بارىس-كەلٸس ويداعىداي ما? وسى مەسەلەلەر تٶڭٸرەگٸندە تٷركٸستان وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى قايرات نٷكەنوۆپەن سۇحباتتاسقان ەدٸك.
- قايرات تەمٸرشوتۇلى, مەملەكەتتٸك مەكەمەلەردٸڭ كٶشٸ-قون مەسەلەسٸ رەتتەلدٸ مە? باسقارمالار مەن دەپارتامەنتتەر تالاپقا ساي جۇمىس اتقارىپ جاتىر ما?
- تٷركٸستاننىڭ وبلىس ورتالىعىنا اينالعانىنا بٷكٸل قازاق بالاسى قۋاندى دەسەك قاتەلەسپەيمٸز. سەبەبٸ, تٷركٸستان - الاش ٷشٸن قاسيەتتٸ ۇعىم, التىن بەسٸك. وبلىس ەكٸمٸ جانسەيٸت قانسەيٸتۇلىنىڭ تٸكەلەي باسشىلىعىمەن باسقارمالار مەن دەپارتامەنتتەر وسىندا كٶشٸپ كەلٸپ, ەش قيىندىققا قاراماستان ٶز مٸندەتتەرٸن ابىرويمەن اتقارۋدا. باسقارمالارعا ارنايى عيماراتتار بەرٸلدٸ. ماڭىزدى جيىندار مەن مەجٸلٸستەر تولىقتاي وسىندا ٶتٸپ جاتىر.
- شالعاي اۋدانداردىڭ تۇرعىندارى ٷشٸن وبلىس ورتالىعىنا كەلۋ قيىن بولىپ جاتقان جوق پا? «تٷركٸستان الىستا بولعاندىقتان جينالىستارعا بارۋ قيىندادى» دەگەن ۋەجدەردٸ دە ەستٸپ قالىپ جٷرمٸز...
- وبلىس ورتالىعى شىمكەنت بولىپ تۇرعان كەزدە دە شالعاي اۋداندار بار ەدٸ. بٸراق, سوعان قاراماستان جۇمىس ويداعىداي اتقارىلدى. سوندىقتان, ورتالىق تٷركٸستانعا اۋىسقالى بەرٸ جۇمىس ٸستەۋ قيىندادى دەگەن ۋەج ورىنسىز دەپ ەسەپتەيمٸن. بٸرٸنشٸدەن, ەلدٸ مەكەندەر مەن اۋدانداردىڭ اراسى جاقىن. مەسەلەن, ەڭ شالعايدا دەگەن ماقتاارال, جەتٸساي, شاردارا, سارىاعاش جەنە كەلەس اۋداندارىنىڭ تٷركٸستان قالاسىمەن ارا قاشىقتىعى 270-420 شاقىرىمدى قۇرايدى. ٶزگە ٶڭٸرلەردەگٸ اۋماقتىق-ەكٸمشٸلٸك ورتالىقتاردىڭ ارا قاشىقتىقتارىن سالىستىرىپ قاراساق, قىزىلوردا مەن ارالدىڭ اراسى 450 شاقىرىمداي بولسا, قاراعاندى مەن جەزقازعاننىڭ اراسى 530 شاقىرىم ەكەن. قوستاناي, شىعىس قازاقستان وبلىسى, اقتٶبە جەنە باسقا دا وبلىستاردا مۇنداي مىسالدار جەتكٸلٸكتٸ. ەكٸنشٸدەن, تٷركٸستان وبلىسىنداعى 16 اۋدان, قالا ەكٸمدٸكتەرٸ مەن 24 سالالىق باسقارمالاردىڭ جۇمىسىن وڭتايلاندىرۋ ماقساتىندا بەينەبايلانىس كونفەرەنتسيياسى ارقىلى ايىنا 2 رەت جينالىس ٶتكٸزٸلەدٸ. قازٸر اقپاراتتىق تەحنولوگييا دامىعان. بۇرىنعىداي ۋاقىت جوعالتىپ جينالىسقا كەلمەي-اق, ونلاين جيىندارمەن جۇمىس جٷرگٸزەمٸز.
- ەلباسىمىز «قازاقستاندىقتاردىڭ ەل-اۋقاتىنىڭ ٶسۋٸ: تابىس پەن تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ» اتتى جولداۋىندا مەملەكەتتٸك مەكەمەلەردە جينالىستاردى ازايتۋ جٶنٸندە تاپسىرما بەرگەنٸ بەلگٸلٸ. بۇل باعىتتا قانداي جۇمىستار قولعا الىندى?
- ەرينە, مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەر التىن ۋاقىتتارىن جينالىسقا ەمەس, ەلگە قىزمەت ەتۋگە باعىتتاعاندارى جٶن. قازٸرگٸ تاڭدا وبلىس ەكٸمٸنٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكٸزٸلەتٸن جيىنداردىڭ سانىن تٷبەگەيلٸ قىسقارتۋ, ولارعا جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردىڭ بٸرٸنشٸ باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىن بارىنشا ازايتۋ تۇرعىسىنان رەۆيزييا جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. ۇقساس كوميسسييا, كەڭەستەردٸڭ وتىرىستارىن بٸر كٷندە ٶتكٸزۋ تەجٸريبەسٸ كەڭٸنەن قولدانىلۋدا.
بارلىق وبلىستىق ەكٸمدٸكتەر مەن باسقارمالاردىڭ قىزمەتكەرلەرٸ قوسىلعان مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ينترانەت پورتالى (مويپ) اقپاراتتىق جٷيەسٸ كەڭٸنەن قولدانىسقا ەنگٸزٸلگەن. مەملەكەتتٸك ورگاندار سول جٷيە ارقىلى نورماتيۆتٸك-قۇقىقتىق اكتٸلەردٸ كەلٸسۋگە جولدايدى. سونىمەن قاتار, پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنەن, پرەمەر-مينيستر كەڭسەسٸنەن جەنە مينيسترلٸكتەردەن دە تاپسىرمالار مويپ جٷيەسٸ ارقىلى تٷسەدٸ. اۋداندارمەن دە وسى جٷيە ارقىلى بايلانىس ورناتىلعان.
- جالپى, مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەردٸ عانا ەمەس, تۇرعىنداردى سابىلتپاۋدىڭ جولى - تۇرعىلىقتى ەلدٸ مەكەندە نەمەسە اۋداندا ساپالى قىزمەت كٶرسەتۋ. مەملەكەتتٸك قىزمەت تٷرلەرٸن ەلەكتروندى تٷردە كٶرسەتۋ مەسەلەسٸ قانشالىقتى شەشٸلگەن?
- ٶتە ورىندى سۇراق. «ەلەكتروندى ٷكٸمەت» تۇجىرىمداماسى ارقىلى تۇرعىندارعا ساپالى قىزمەت ۇسىنۋ - بٸزدٸڭ نەگٸزگٸ مٸندەتتەرٸمٸزدٸڭ بٸرٸ. تٷركٸستان وبلىسىندا مەملەكەتتiك قىزمەتتiڭ 192 تٷرi كٶرسەتiلەدٸ. 2018 جىلدىڭ III توقسانىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جالپى كٶرسەتiلگەن مەملەكەتتiك قىزمەتتەردiڭ سانى 9144238 بولسا, ونىڭ 7012496-سى نەمەسە 77 پايىزى ەلەكتروندى تٷردە ۇسىنىلدى. بۇل - جاقسى كٶرسەتكٸش.
شالعاي ەلدٸ مەكەندەردەگٸ تۇرعىندارعا ورتالىققا كەلمەي-اق, مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ ارنايى egov.kz پورتالى ارقىلى الۋ بويىنشا تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارى تۇراقتى جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. اۋدان, قالالاردا حالىققا قىزمەت كٶرسەتۋ ورتالىقتارى بار. بۇرىندا تەلەفونسىز, ينتەرنەتسٸز دە جۇمىستار تيٸستٸ دەڭگەيٸندە جٷزەگە اسقان. قازٸر اقپاراتتىق تسيفرلىق تەحنولوگييالار دامىعان زاماندا ارا-قاشىقتىق جۇمىس بارىسىنا بٶگەت بولمايدى دەگەن ويدامىن.
وبلىستا بالانى بالاباقشاعا نەمەسە مەكتەپكە ورنالاستىرۋ دا اۆتوماتتاندىرىلعان. قولىڭىزدا سمارتفونىڭىز بولسا جەتكٸلٸكتٸ. ارنايى قوسىمشا ارقىلى بٸلٸم ۇياسىن تاڭداي الاسىز. وبلىستاعى 902 بٸلٸم مەكەمەسٸندە jumys.sitcen.kz جٷيەسٸ ەنگٸزٸلگەن. اتالعان جٷيەگە 1472 پەداگوگ پەن تەحنيكالىق قىزمەتكەردٸڭ بوس جۇمىس ورىندارى تۋرالى حابارلامالار ٸلٸندٸ. بٷگٸندە 614 ادام وسى جٷيە ارقىلى جۇمىسقا ورنالاستى. 62760 قولدانۋشى تٸركەلٸپ, 4297 جۇمىسقا قابىلداۋ تۋرالى ٶتٸنٸش كەلٸپ تٷسكەن. بۇل دا ەلدٸ سەندەلتپەۋدٸڭ جەنە سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ جولىن كەسۋگە باعىتتالعان باستاما. بارشا تٷركٸستاندىقتاردى زاماناۋي ستاندارتتارعا ساي جٷيەلەرگە قوسىلۋعا شاقىرامىن. اقپاراتتىق جٷيەلەر سەت سايىن دامۋ ٷستٸندە, زامان اعىمىنان قالىسپاۋ كەرەكپٸز. ول بولاشاق ۇرپاق ٷشٸن دە ماڭىزدى.
- تٷركٸستان وبلىسى دەموگرافييالىق كٶرسەتكٸشٸ ەڭ جوعارى ٶڭٸر ەكەنٸن بٸلەمٸز. حالىق سانى ٶسٸپ كەلەدٸ. وسىعان بايلانىستى تاعى بٸر وبلىس قۇرۋ قاجەتتٸلٸگٸ بار دەپ ويلايسىز با? ەسٸرەسە, ٶزبەكستانمەن شەكارالاس اۋداندار مەن تٷركٸستان قالاسىنىڭ اراسىنداعى جول ۇزاق دەيتٸندەر بار. اتالعان مەسەلەگە كٶزقاراسىڭىزدى بٸلدٸرە كەتسەڭٸز...
- قازٸرگٸ تاڭدا بٸزدٸڭ الدىمىزدا تٷركٸستان وبلىسىن گٷلدەندٸرۋ, ونىڭ ورتالىعى تٷركٸستان قالاسىن ەلەمدٸك دەڭگەيدەگٸ شاھارعا اينالدىرۋ مٸندەتٸ تۇر. بٶركٸمٸزدٸ اسپانعا اتىپ قۋانىپ جاتقاندا, بٶلٸنٸسكە سالۋدىڭ قانداي قاجەتتٸلٸگٸ بار? «ساۋساق بٸرٸكپەي - ينە ٸلٸكپەيدٸ», سوندىقتان ەلباسى بەرگەن تاپسىرمانى ورىنداپ, ەل ٷمٸتٸن اقتاۋ ٷشٸن بٸزگە بٸرلەسە جۇمىس اتقارىپ, جۇدىرىقتاي جۇمىلۋ كەرەك. ايتا كەتەرلٸگٸ, پرەزيدەنت جارلىعىمەن ماقتاارال جەنە سارىاعاش اۋداندارى ەكٸگە بٶلٸنٸپ, ماقتاارال, سارىاعاش, كەلەس جەنە جەتٸساي اۋداندارى قۇرىلدى. ياعني, مەملەكەت شالعاي اۋداندارعا دا كٶڭٸل بٶلٸپ جاتىر. ەندٸ وسى اۋدان ورتالىقتارىندا ەلگە قاجەتتٸ ەلەۋمەتتٸك نىساندار سالىنىپ, تۇرمىس ساپاسى جوعارىلايدى. جۇمىس ورىندارى اشىلادى. جوسپارلار ٶتە كٶپ. الايدا, جاقسى نەتيجەگە «بٸر جاعادان باس, بٸر جەڭنەن قول شىعارساق» عانا جەتە الاتىنىمىزدى ەستەن شىعارماۋ كەرەكپٸز. ەركٸم ٶز جولىمەن ەڭبەك ەتپەي, بٸر ارناعا توعىسۋ كەرەكپٸز. «ۇيىمداسقان - ۇتادى» دەيدٸ قازاق حالقى.
جول ۇزاقتىعىنا تاعى دا توقتالا كەتسەم, وبلىس ەكٸمٸ جانسەيٸت قانسەيٸتۇلى اۆتوموبيل جولدارى مەسەلەسٸن ٷنەمٸ نازاردا ۇستاپ, ناقتى جۇمىستارعا باستاماشى بولىپ جٷر. سەبەبٸ, ٶڭٸردٸڭ دامۋى جولدىڭ ساپاسىمەن دە ەسەپتەلەدٸ. بٷگٸندە ماقتاارال, جەتٸساي, شاردارا, سارىاعاش جەنە كەلەس اۋداندارىنىڭ تۇرعىندارى تٷركٸستان قالاسىنا 2 باعىتتاعى اۆتوموبيل جولدارىمەن قاتىنايدى.
«باتىس ەۋروپا - باتىس قىتاي» حالىقارالىق كٶلٸك دەلٸزٸنٸڭ قۇرىلىسى اياسىندا قوزعالىس سانى 4 جولاققا كەڭەيتٸلٸپ, قايتا قۇرۋدان ٶتكٸزٸلدٸ. بۇل ٶز كەزەگٸندە قاتىناۋ ۋاقىتىن 1,5 ساعاتقا قىسقارتتى. جاڭا ماگيسترال جول جٷرۋ تاۋقىمەتٸن جويدى دەۋگە بولادى.
2015-2016 جىلدار ارالىعىندا سارىاعاش اۋدانى, جاڭاتۇرمىس ەلدٸ مەكەنٸنەن باستاپ, كەلەس اۋدانىنىڭ بەسقۇبىر اۋىلىنا دەيٸن جول جامىلعىسىنا جٶندەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلدٸ. اتالعان جولداردىڭ ساپاسى قاناعاتتانارلىق جاعدايدا. بٷگٸندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ينۆەستيتسييالار جەنە دامۋ مينيسترلٸگٸ تاراپىنان جالپى ۇزىندىعى 86 شاقىرىمدى قۇرايتىن «سارىاعاش قالاسىنىڭ اينالما جولىنىڭ قۇرىلىسى», «بەسقۇبىر - قىزىلەسكەر - قونىسباەۆ ٶتكٸزۋ بەكەتٸ» باعىتىنداعى قولدانىستاعى اۆتوموبيل جولىن قايتا قۇرۋ جۇمىستارى قولعا الىنۋدا.
مىرزاكەنت - جەتٸساي - شاردارا - شەۋٸلدٸر - تٷركٸستان باعىتتارىنداعى اۆتوموبيل جولدارىن جٶندەۋ جۇمىستارى كەزەڭ-كەزەڭٸمەن جٷرگٸزٸلۋدە.
2014-2018 جىلدار ارالىعىندا تٷركٸستان - شەۋٸلدٸر - بايىرقۇم باعىتتارىنداعى جولدار جٶندەۋدەن ٶتكٸزٸلدٸ. شاردارا - بايىرقۇم ارالىعىنداعى جولداردى جٶندەۋ 2019-2020 جىلدارعا جوسپارلانىپ وتىر. وبلىسىمىزداعى قاناعاتتانارلىق جاعدايداعى اۆتوموبيل جولدارىنىڭ ٷلەسٸ 70,7 پايىزدى قۇرايدى, 2020 جىلى 77,6 پايىزعا جەتكٸزۋ جوسپاردا بار.
- تٷركٸستان قالاسى مەن اۋدان, قالالاردى بايلانىستىراتىن كٶلٸك باعىتتارىن اشۋ بويىنشا قانداي جۇمىستار قولعا الىنادى? تۇرعىندار ٷشٸن جولاۋشىلار تاسىمالى دا ماڭىزدى مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ ەمەس پە?
- ول راس. جولاۋشىلار تاسىمالىن ۇيىمداستىرۋ - كەزەك كٷتتٸرمەس مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ. تٷركٸستان قالاسىنان كەنتاۋ, ارىس, شەۋٸلدٸر, شولاققورعان جەنە مىرزاكەنت ەلدٸ مەكەندەرٸنە تۇراقتى باعىتتار اشىلعان. كٶلٸكتەر بەكٸتٸلگەن ۋاقىتپەن جٷرەدٸ.
قازٸرگٸ كٷنٸ تٷركٸستان قالاسىنان شاردارا, جەتٸساي, سارىاعاش, اباي, تەمٸرلان, اقسۋ, ت.رىسقۇلوۆ جەنە شايان اۋىلدارى مەن قالالارىنا تۇراقتى جولاۋشىلار تاسىمالىن ۇيىمداستىرۋ ماقساتىندا كونكۋرستىق قۇجاتتار ەزٸرلەندٸ. جۋىردا اتالعان باعىتتارعا قىزمەت كٶرسەتەتٸن تاسىمالداۋشىلار انىقتالىپ, اۆتوبۋستار ٸسكە قوسىلادى.
تاعى بٸر ايتا كەتەرلٸگٸ, كەيبٸر باعىتتار بويىنشا قوعامدىق كٶلٸكتەر شىمكەنت قالاسى ارقىلى ەمەس, ارىس پەن شەۋٸلدٸر ارقىلى جٷرەتٸندٸكتەن جولعا كەتەتٸن ۋاقىت بٸرشاما ازايادى.
ودان بٶلەك, ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار «تٷركٸستان - سارىاعاش» تەمٸرجول باعىتى ۇيىمداستىرىلۋدا. اتالعان باعىتپەن 2019 جىلدىڭ قاڭتار ايىنان باستاپ پويىز جٷرەدٸ دەپ كٷتٸلۋدە. پويىزدار اپتاسىنا 5 رەت قاتىنايدى. جوسپارعا سەيكەس جول جٷرۋ قۇنى 740 تەڭگە. دەمەك, تٷركٸستان مەن اۋدان, قالالار اراسىندا جول مەسەلەسٸ تولىق شەشٸلەدٸ. سوندىقتان, قازٸر بار كٷشتٸ وبلىس تۇرعىندارىنىڭ ەل-اۋقاتىن كٶتەرۋگە, ەلەۋمەتتٸك نىساندارمەن قامتۋعا جەنە تٷركٸستان قالاسىن تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ مەدەني-رۋحاني ەرٸ تۋريستٸك ورتالىعىنا اينالدىرۋ باعىتىنداعى جۇمىستارعا جۇمىلدىرعان جٶن دەپ ەسەپتەيمٸن.
- وي بٶلٸسكەنٸڭٸزگە راحمەت!
سۇحباتتاسقان قۋانىش تاسىباەۆ
