Qazaqstandyqtardyń jeke hattaryn oqý tek qaýipti kontentke ǵana qoldanylady. Ulttyq qaýipsizdik komitetine qarasty memlekettik tehnikalyq qyzmet direktorynyń orynbasary Zeken Ismaiylov qaýipsizdik sertifikatyna qatysty túsinikteme berdi, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Barlyq aqparatty saqtaýǵa múmkindik joq
Áleýmettik jelide qazaqstandyqtar qaýipsizdik sertifikatyn engizýdi belsendi talqylap jatyr. Sertifikat ornatylsa, telefondaǵy jeke málimet memlekettik organdar úshin qoljetimdi bolady degen boljam jasalýda.
Memlekettik tehnikalyq qyzmet basshysynyń orynbasary Zeken Ismaiylovtyń aitýynsha, qazirgi kezde qaýipsizdik sertifikaty synaqtan ótip jatyr. Sol sebepti birqatar tehnikalyq aqaý bolýy múmkin.
"Baspasózdi oqyǵanda Facebook, Twitter jelilerinde problemalar baryn jii baiqaimyz. Qazaqstanda jii bolmasa da, báribir bolady. Bailanys operatorlarymen turaqty jumys isteimiz. Týyndaǵan máseleniń barlyǵymen jumys isteimiz. Sondyqtan olardyń jaýapkershiligine qatysty másele bolsa, bailanys operatorynyń call-ortalyǵyna júginýińizdi suraimyz. Ózderi sheshedi. Eger qaýipsizdik sertifikatyna qatysty bolsa jáne sertifikatty ornatpaǵandarǵa qoljetimdilik buǵattalsa, onda bul máseleni biz otyryp sheshetin bolamyz. Kez kelgen tehnikalyq sheshimde qandai da bir qatelik bolady. Qazir aprobatsiialaý protsesi júrip jatyr.
Sondai-aq, buqaralyq aqparat quraldarynda qaýipsizdik sertifikatynyń traffik shifryn oqi alatyny jaiynda aitylyp jatyr. Biraq bul jumys onlain rejimde jasalady. Ondai sharalar tek zańǵa qaishy kontentke ǵana qoldanylady. Sizdiń kimge hat jazǵanyńyzdy, qai áleýmettik jelige kirgenińizdi eshkim saqtap otyrmaidy", - dedi Ismaiylov jýrnalisterge bergen suqbatynda.
Onyń aitýynsha, buǵan deiin HTTPS boiynsha jumys isteitin resýrstardy buǵattaýǵa tehnikalyq múmkindik bolǵan joq. Qazirgi kezde ony jasaýǵa bolady. Biraq destrýktivti kontent qana buǵattalady.
VPN-dy buǵattaýǵa bolady
Qaýipsizdik sertifikatynyń kómegimen VPN-dy buǵattaý úshin sottyń sheshimi nemese quziretti memlekettik organdardyń nusqaýy qajet.
"Negizi, tehnikalyq turǵyda olai isteýge bolady. Qaýipsizdik sertifikaty qaýipti kontentti ǵana buǵattaidy. Al sottyń sheshimi nemese quziretti memlekettik organdardyń nusqaýy bolsa, VPN da buǵattalady. Ondai sheshim bolmasa, buǵattalmaidy", - dedi Ismaiylov jýrnalisterge bergen suqbatynda.
Spiker qaýipsizdik sertifikatynyń senim mártebesin almaǵanyn da túsindirdi. Onyń aitýynsha, aldaǵy ýaqytta osy mártebeni alý josparlanyp otyr.
"Senim mártebesin alý – bul arnaiy protsedýra. Odan ótý úshin ýaqyt qajet", - dedi ol.
Jýrnalister qaýipsizdik sertifikatyn ornatqan adamdardyń statistikasy qalai júrgiziletinin de surady. Ismaiylovtyń sózine qaraǵanda, ondai esep júrgizilmeidi. Sebebi muny jasaý úshin árbir adamnyń uialy telefonyna kirý kerek.
"Qalaisha men sizdiń telefonyńyzǵa kirip, qaýipsizdik sertifikatyn ornatqanyńyzdy teksere alamyn? Ondai statistikanyń qajeti qansha? Negizi, esepti júrgizý úshin árbir telefonǵa kirý kerek. Al oǵan kirýge ruqsat joq. Sondyqtan adamdar qaýipsizdik sertifikatyn ornatty ma, joq pa, ondai aqparat bizde joq", - deidi Ismaiylov.
