Kaspii teńiziniń deńgeii bir jarym metrge tómendedi jáne bul úrdis jyldan jylǵa qarqyn alyp barady, dep habarlaidy QazAqparat tilshisi.
Eger osylai jalǵasa berse, taiaz jerler qurǵap, tuzǵa ainalady. Klimat ózgeredi. Ainaladaǵy halyqtyń turmys-tirshiligi qiyndaidy, - deidi ekologtar. Sondyqtan teńizdi saqtap qalýdyń joldaryn tabý qajet. Ǵylymi-zertteý institýtyn quryp, eko júiege keri áser etip jatqan faktorlardy anyqtaýǵa nazar aýdarylýy tiis.
Mańǵystaýda halyqtyń kóp bóligi teńiz jaǵasynda turady. Sý deńgeiiniń tómendeýinen bolatyn zardapty birinshi solar tartady. Óitkeni, qazir oblys turǵyndarynyń 57 paiyzy tushytylǵan teńiz sýyn tutynyp otyr. Al, Kaspiidi jaǵalai ornalasqan 5 memleketti qosa alǵanda 25 mln-dai halyqtyń ómiri teńizben bailanysty.
«Ainalasynda ómir súrip otyrǵan halyqtyń turmys-tirshiligi qiyndai túsetini shyndyq. Bioresýrstar,balyq kóleminiń azaiatyny sózsiz. Teńizdiń azaiýy klimattyń ózgerýine áser etedi», - deidi ekolog Orynbasar Toǵjanov.
Mamandardyń aitýynsha, teńiz sońǵy 15 jylda 1,5 metrge tómendedi. 5 jyldan beri toqtaýsyz tartylyp jatyr. Orta eseppen jylyna 7 sm-ge azaiady. Aldaǵy 3 jylda taǵy da 40 sm-ge tómendeidi degen boljam bar.
«Keibir jyldary mysal úshin 2005-ten 2008-ge deiin jedel qarqynmen túsken bolsa, 2008-den 2011-ge deiin shamaly báseńdedi. Al,2011 den beri qarai taǵy da qarqyny kúsheidi, sóitip bir jyldary kóp, bir jyldary az. Biraq jalpy eseptegende báribir teńiz deńgeii tómen qarai túsip keledi», - deidi «Qazgidromet» RMK Mańǵystaý oblystyq filialy direktorynyń orynbasary Nurlan Sársenbaev.
Ekologtar teńiz deńgeiiniń tómendeýin oǵan quiatyn ózenderdegi sýdyń azaiýymen túsindiredi. Máselen, negizgi kúretamyr Edil men Jaiyq ózenderiniń ózi taiazdanyp ketti. Teńiz sýynyń azaiýyna jaýyn-shashynnyń da az túsýi sebep. «Kaspii teńiziniń máseleleri boiynsha ǵylymi-zertteý institýtyn qurý qajet. Sebebi, qazir júrip jatqan protsesterge ǵylym jaýap berýi tiis. Mysaly, máseleniń biri, itbalyqtardy saqtap qalý úshin, naqty ǵylymi derekter men kórsetkishterge súienip, jospar jasaqtalýy qajet»,-deidi «Eko-Mańǵystaý» ÚEU direktory Kirill Osin.
