Foto: Ashyq derekkóz
7 shilde kúni Qazaqstan boiynsha Ulttyq biryńǵai testileýdiń negizgi kezeńi tolyqtai aiaqtaldy. Biylǵy UBT-ǵa qatysqan júz myńdaǵan túlek úshin eń mańyzdy synaq kezeńi óz máresine jetti. 2025 jylǵy negizgi UBT dástúrli formatta 16 mamyr men 7 shilde aralyǵynda ótti. Bul – túlekterdiń joǵary oqý ornyna túsýge baǵyttalǵan basty synaǵy boldy. Bilim jáne ǵylym ministrliginiń resmi derekterine súiensek, testileýge 216 myńnan astam talapker ótinim bergen. Testileýge eki ret qatysý múmkindigi arqyly ótinishter sany 399 myńǵa deiin jetken. Osy oraida Ult.kz tilshisi biyl kóp tańdalǵan pánder men mamandyqtardy tizbektep kórdi.
Kóp tańdalǵan pánder
UBT-2025 – talapkerler úshin taǵy bir tarihi kezeń. Endi jastarymyz úshin eń bastysy – joǵary oqý ornyna túsip, armandaryn júzege asyrý.
Eń kóp tańdalǵan pánder:
Matematika – Fizika
Biologiia – Himiia
Matematika – Informatika
Testileý formaty burynǵydai saqtaldy:
3 mindetti pán (Qazaqstan tarihy, oqý saýattylyǵy, matematikalyq saýattylyq)
2 beiindik pán
Barlyǵy – 120 suraq, maksimaldy ball – 140
Test ýaqyty – 240 minýt (erekshe qajettilikteri bar talapkerlerge +40 minýt)
Mamandyqty durys tańdaý
Endi jas talapker mamandyq tańdaýǵa kirisedi jáne qujattaryn birneshe joǵary oqý ornyna tapsyrady. UBT-ny talapkerlerdiń 76 paiyzy testileýdi qazaq tilinde, 24 paiyzy orys tilinde jáne 253 adam aǵylshyn tilinde tapsyrǵan. Alty aptanyń qorytyndysy boiynsha talapkerlerdiń 72 paiyzy shekti ball jinaǵan. Bes pán boiynsha ortasha ball 67-ni qurady.
Al mamandardyń aitýyna qaraǵanda jas talapkerler mamandyq tańdaýda kóbinese tómendegidei qatelikter jiberedi:
- Ata-anasy úshin mamandyq tańdaý;
- Mamandyqty tańdaýǵa aqparattardyń jetkiliksizdigi;
- Óziniń psihologiialyq arman, maqsat-múddesin túsine almaý;
- Basqalar ne tańdasa, soǵan kóńil bólý;
- Grant kóp beriletin mamandyqtardy tańdaý;
- «Diplom alsam boldy» degen pikirdi ustaný.
Jas túlek úshin mamandyq tańdaý – tek oqý baǵytyn belgileý ǵana emes, ol – ómirlik joldyń bastamasy. Bul sheshim adamnyń keleshektegi tabysyna, jumysqa degen qanaǵattanýyna jáne ózin-ózi damytýyna tikelei áser etedi. Sondyqtan da bul qadamdy jeńil-jelpi qabyldaýǵa bolmaidy.
Mamandyq tańdaýda eń aldymen adam ózin tanýy qajet. Qandai pánderdi súiip oqisyń? Qai salada jumys isteý seni qýantady? Tulǵalyq erekshelikteriń men qundylyqtaryń nege beiim? Bul suraqtarǵa shynaiy jaýap berý – mamandyqqa aparar birinshi qadam.
Durysy, eń aldymen úmitkerdiń ózi UBT-den qansha ball aldy, soǵan basty nazar
aýdarylýy kerek. Mysaly, bilim berý granttary konkýrsyna qatysý jáne aqyly
negizde oqýǵa túsý úshin UBT nátijeleri boiynsha buzylmaityn arnaiy shekti balldar
belgilengen. Ony da jete zerttegen durys. Mysaly, biyl «Quqyq» jáne «pedagogikalyq
ǵylymdar» baǵyttary boiynsha – keminde 75 ball, «Densaýlyq saqtaý jáne
áleýmettik qamtamasyz etý (meditsina)» baǵyty boiynsha – keminde 70 ball, Ulttyq
joǵary oqý oryndaryna túsý úshin – keminde 65 ball, basqa joǵary oqý oryndaryna
túsý úshin – keminde 50 ball, qazaq ulttyq sý sharýashylyǵy jáne irrigatsiia
ýniversitetine túsý úshin – keminde 50 ball alýy kerek. Al aqyly negizdegi keibir joǵary oqý oryndary shekti deńgeidi
ózderi belgileýge quqyly.
Bolashaqtyń trend mamandyqtary
Bolashaq mamandyqtary – tek tabysty bolý joly emes, álemge paidaly bolýdyń múmkindigi. Búgingi tańda bir ǵana diplom jetkiliksiz bolýy múmkin. Úzdiksiz úirený, san qyrly bolý, tehnologiia men adamzattyń damýyn qatar uǵý – jańa zaman talaby.
Keleshekte qandai mamandyqtar trendte bolady, muny da tarazylaǵan abzal. Mysaly, World Economic Forum 2025-2030 jyldary suranysqa ie bolatyn IT-dáriger degen mamandyqty atady. Sondai-aq bioinjener, «derekter taldaýshysy» nemese «data-analitik» degen mamandyqtar da aldaǵy ýaqytta suranysqa ie bolmaq.
Tsifrlyq tehnologiia, jasyl ekonomika, meditsina, pedagogika, injeneriia, agrotehnologiia, robototehnika jáne logistika – qazirgi tańda bolashaǵy zor salalardyń qatarynda. Adamzattyń ózgerip jatqan qajettilikteri men naryq suranysyna qarai bul salalar aldaǵy jyldary da mańyzdylyǵyn joǵaltpaidy.
Aqbota Musabekqyzy
