Ózi joq kezde, adamnyń syrtynan unatpaityn sóz aitý aýyr kúná bolmaq. Alla elshisiniń hadisterine sáikes, ol tipti zinadan da aýyr kúná bolyp tabylady.
Olai bolsa, islam dini qai kezde adamnyń kemshiligin syrtynan sóz etýge ruqsat beredi? Imam án-Naýaýi "Sahih Mýslimge" jazǵan túsindirmesinde:
"Adam balasynyń syrtynan sóz etýge shariǵat alty maqsatta ǵana ruqsat beredi",- dep atap ótedi.
Birinshi maqsat – zulymdyqqa ushyraǵan adam basshyǵa júginýge kelse. Zorlyq-zombylyq kórgen adam basshyǵa, qazyǵa, sotqa ne bolmasa ádilettilikti ornatýǵa quzyrly adamǵa baryp shaǵym túsire alady. Bul jaǵdaida ol: "Maǵan pálenshe qysym kórsetti" nemese "Ol maǵan bylai istedi" degen sekildi shaǵymyn aita alady.
Ekinshi maqsat – kúnáhardy týra jolǵa salyp jáne zulymdyq kórýshige járdem berý maqsatynda. Máselen, zulymdyqqa toqtaý sala alatyn adamǵa: "Pálen degen adam mynandai kúná jasap júr, osy máselede oǵan nasihat aityńyz!" degen sekildi joldary bar.
Úshinshi maqsat – jergilikti múftige nemese sol jerdiń pátýa berýge quzyrly adamyna kelip: "Maǵan bir adam, ákem, baýyrym ne bolmasa kúieýim zulymdyq kórsetti. Solai jasaýǵa quqyly ma? Onyń zulymdyǵynan qalai qutylamyn?",- dep suraý.
Tórtinshi maqsat – musylmandarǵa ózgelerdiń ziian tigizýinen saqtandyrý maqsatynda. Mysaly: naqty biletin aramza, alaiaq adam jaily aityp, eskertip qoiý jáne t.b.
Besinshi maqsat – ózge adamnyń dinge engizgen jańalyǵyn jáne ashyq jasap júrgen kúnásin mysaly: qoǵamdyq oryndarda ishimdik iship júrgenin halyqqa kórsetý úshin. Bul jaǵdaida álgi adamnyń ashyqtan ashyq jasap júrgen kúnásin ǵana sóz etý shart, al ózge de qatelikterin jariialaýdyń qajeti shamaly.
Altynshy maqsat – áńgime tórkini kim jaily bolyp jatqanyn naqtylaý. Mysaly: qandai da bir laqap aty bolsa: kózi nashar kóretin adam, aqsaq, kók kózdi, soqyr, qoly joq jáne t.b. Bul jaǵdai tek áńgime qandai adam jaily bolyp jatqanyn naqtylap ótý úshin qoldanylady. Alaida bul sózderdi ol adamnyń abyroiyn airandai etý maqsatyna qoldanýǵa ruqsat joq.
