Irannyń memlekettik telearnalary da, prezidenttikke kandidattar da 18 maýsymda ótken sailaýda ýltrakonservator Ibrahim Raisidiń jeńiske jaqyn turǵanyn habarlady, dep jazady Azattyq.
Sailaý komissiiasy jáne memlekettik aqparat quraldary 60 jastaǵy dindar ári sot júiesiniń basshysy Raisidiń ázirge 62 paiyz daýys jinaǵanyn habarlady. Sailaý jáshikterine salynǵan 28,6 mln biýlletenniń 17,8 milliony sanalǵan. Daýys bergender sany az bolǵanymen, biýlleten sanaý áli bitken joq.
Sailaý komissiiasynyń tóraǵasy Jamal Orf Raisidiń ekinshi orynda turǵan kandidat Mohsen Rezaidan 14 mln daýys kóp jinaǵanyn aitty.
Sailaýdyń aldyn ala qorytyndysy birneshe kúnnen soń jariialanýy múmkin. Bilik júzdegen kandidattyń basym kópshiligin dodaǵa qatystyrmai, tek jeti úmitkerdi qaldyrǵandyqtan, bul sailaýdyń nátijesi qalai bolaryn jurt kúni buryn boljap qoiǵan.
Baqylaýshylar sailaýshylardyń daýys berýge qatysý kórsetkishine kóp mán berip otyr. Olar bul sailaýdy Vashington úsh jyl buryn qaita engizgen sanktsiialar kesirinen tityqtaǵan ekonomikany qalpyna keltirýge tyrysqan teokratiialyq úkimetke senim deńgeiin anyqtaityn referendým sanaidy.
Ortashyl kandidattardyń biri naýqannyń sońǵy kúni dodadan shyǵyp ketken, al taǵy biri, ortalyq banktiń burynǵy basshysy Abdýlnaser Hemmati 19 maýsymda tańerteń jeńilgenin moiyndap, Raisidi jeńisimen quttyqtady.
Eldiń rýhani basshysy aiatolla Áli Hamenei basqaratyn Islam saqshylarynyń keńesi yqpaldy degen úmitkerlerdiń kóbin sailaýǵa qatystyrmai tastaǵan.
Kýágerlerdiń aitýynsha, daýys berý kúni sailaý ýchaskeleriniń kóbinde adam az bolǵan, al memlekettik telearnalar 18 maýsymda daýys berý úshin kezekte tizilip turǵan sailaýshylardy kórsetti.
Úshinshi merzimge sailaýǵa túsý quqyǵy joq prezident Hasan Rýhani prezident sailaýynyń ekinshi kezeńi bolmaidy dep boljady.
"Tańdaý jasaǵan halyqty quttyqtaimyn. Resmi quttyqtaý keiin bolady, biraq búgin kimniń kóp daýys alǵanyn, halyq kimdi prezident etip sailaǵanyn bilemiz" degen Rýhani eshkimniń esimin atamai, tuspaldai sóiledi.
Qatań tártipti qoldaǵan taǵy eki kandidat Rezai men Ámirhýsein Ǵazizade-Hashemi de Raisidi jeńisimen quttyqtady.
Raisi 1988 jyly asyǵys ótkizilgen sot protsesteri kezinde sýdia bolǵan. Sol tusta myńdaǵan saiasi tutqyn ólim jazasyna kesilip, úkim oryndalǵan.
Adam quqyqtary uiymdary Raisidi adamzatqa qarsy qylmys jasady dep aiyptaidy, al AQSh oǵan qarsy sanktsiia salǵan.
Sarapshylardyń aitýynsha, Raisidiń jeńisi Iranda Rýhani siiaqty pragmatikter keri yǵysyp, Batysqa qarsy baǵyttaǵy qatań ustanymdy qoldaityndar kúsh alǵanyn aiǵaqtaidy. Rýhanidiń basshylyǵymen Iran 2015 jyly AQSh-pen iadrolyq kelisimge qol qoiǵan, ol boiynsha Tegeran iadrolyq baǵdarlamasyn shektep, Vashington oǵan salǵan sanktsiia buǵaýyn bosańsytqan.
AQSh prezidenti Donald Tramp 2018 jyly bul kelisimnen qaita shyǵyp ketti. Keiin AQSh-ta prezident aýysqan soń eki tarap kelisimdi qaita kúshine engizýge ynta tanytyp, sáýirde kelissóz bastalǵan.
Raisi bul kelissózdi ári qarai jalǵastyrýǵa qulyqty ekenin aitty.
Alaida rýhani basshy Hamenei áý basta Tegeranmen kelisimge kelgen bes derjavadan "qur ýáde emes, áreket kútetinin" aitty. Buǵan qosa Iran kelisimniń sharttaryn buzyp, ýran baiytýdy jalǵastyryp jatyr degen boljam bar.
Sarapshylardyń aitýynsha, sońǵy kezde Iranda infliatsiia 40 paiyzǵa, al jumyssyzdyq deńgeii 11 paiyzǵa jetti, el ekonomikasy AQSh sanktsiiasy men nashar basqarý kesirinen nasharlap ketti.
Halyqtyń daýys berýge az qatysýy jeńimpazdyń legitimdigine kúmándi kúsheite túsedi dep boljaidy sarapshylar.
