يراننىڭ مەملەكەتتٸك تەلەارنالارى دا, پرەزيدەنتتٸككە كانديداتتار دا 18 ماۋسىمدا ٶتكەن سايلاۋدا ۋلتراكونسەرۆاتور يبراحيم رايسيدٸڭ جەڭٸسكە جاقىن تۇرعانىن حابارلادى, دەپ جازادى ازاتتىق.
سايلاۋ كوميسسيياسى جەنە مەملەكەتتٸك اقپارات قۇرالدارى 60 جاستاعى دٸندار ەرٸ سوت جٷيەسٸنٸڭ باسشىسى رايسيدٸڭ ەزٸرگە 62 پايىز داۋىس جيناعانىن حابارلادى. سايلاۋ جەشٸكتەرٸنە سالىنعان 28,6 ملن بيۋللەتەننٸڭ 17,8 ميلليونى سانالعان. داۋىس بەرگەندەر سانى از بولعانىمەن, بيۋللەتەن ساناۋ ەلٸ بٸتكەن جوق.
سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ تٶراعاسى جامال ورف رايسيدٸڭ ەكٸنشٸ ورىندا تۇرعان كانديدات موحسەن رەزايدان 14 ملن داۋىس كٶپ جيناعانىن ايتتى.
سايلاۋدىڭ الدىن الا قورىتىندىسى بٸرنەشە كٷننەن سوڭ جارييالانۋى مٷمكٸن. بيلٸك جٷزدەگەن كانديداتتىڭ باسىم كٶپشٸلٸگٸن دوداعا قاتىستىرماي, تەك جەتٸ ٷمٸتكەردٸ قالدىرعاندىقتان, بۇل سايلاۋدىڭ نەتيجەسٸ قالاي بولارىن جۇرت كٷنٸ بۇرىن بولجاپ قويعان.
باقىلاۋشىلار سايلاۋشىلاردىڭ داۋىس بەرۋگە قاتىسۋ كٶرسەتكٸشٸنە كٶپ مەن بەرٸپ وتىر. ولار بۇل سايلاۋدى ۆاشينگتون ٷش جىل بۇرىن قايتا ەنگٸزگەن سانكتسييالار كەسٸرٸنەن تيتىقتاعان ەكونوميكانى قالپىنا كەلتٸرۋگە تىرىسقان تەوكراتييالىق ٷكٸمەتكە سەنٸم دەڭگەيٸن انىقتايتىن رەفەرەندۋم سانايدى.
ورتاشىل كانديداتتاردىڭ بٸرٸ ناۋقاننىڭ سوڭعى كٷنٸ دودادان شىعىپ كەتكەن, ال تاعى بٸرٸ, ورتالىق بانكتٸڭ بۇرىنعى باسشىسى ابدۋلناسەر حەمماتي 19 ماۋسىمدا تاڭەرتەڭ جەڭٸلگەنٸن مويىنداپ, رايسيدٸ جەڭٸسٸمەن قۇتتىقتادى.
ەلدٸڭ رۋحاني باسشىسى اياتوللا ەلي حامەنەي باسقاراتىن يسلام ساقشىلارىنىڭ كەڭەسٸ ىقپالدى دەگەن ٷمٸتكەرلەردٸڭ كٶبٸن سايلاۋعا قاتىستىرماي تاستاعان.
كۋەگەرلەردٸڭ ايتۋىنشا, داۋىس بەرۋ كٷنٸ سايلاۋ ۋچاسكەلەرٸنٸڭ كٶبٸندە ادام از بولعان, ال مەملەكەتتٸك تەلەارنالار 18 ماۋسىمدا داۋىس بەرۋ ٷشٸن كەزەكتە تٸزٸلٸپ تۇرعان سايلاۋشىلاردى كٶرسەتتٸ.
ٷشٸنشٸ مەرزٸمگە سايلاۋعا تٷسۋ قۇقىعى جوق پرەزيدەنت حاسان رۋحاني پرەزيدەنت سايلاۋىنىڭ ەكٸنشٸ كەزەڭٸ بولمايدى دەپ بولجادى.
"تاڭداۋ جاساعان حالىقتى قۇتتىقتايمىن. رەسمي قۇتتىقتاۋ كەيٸن بولادى, بٸراق بٷگٸن كٸمنٸڭ كٶپ داۋىس العانىن, حالىق كٸمدٸ پرەزيدەنت ەتٸپ سايلاعانىن بٸلەمٸز" دەگەن رۋحاني ەشكٸمنٸڭ ەسٸمٸن اتاماي, تۇسپالداي سٶيلەدٸ.
قاتاڭ تەرتٸپتٸ قولداعان تاعى ەكٸ كانديدات رەزاي مەن ەمٸرحۋسەين عازيزادە-حاشەمي دە رايسيدٸ جەڭٸسٸمەن قۇتتىقتادى.
رايسي 1988 جىلى اسىعىس ٶتكٸزٸلگەن سوت پروتسەستەرٸ كەزٸندە سۋديا بولعان. سول تۇستا مىڭداعان ساياسي تۇتقىن ٶلٸم جازاسىنا كەسٸلٸپ, ٷكٸم ورىندالعان.
ادام قۇقىقتارى ۇيىمدارى رايسيدٸ ادامزاتقا قارسى قىلمىس جاسادى دەپ ايىپتايدى, ال اقش وعان قارسى سانكتسييا سالعان.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, رايسيدٸڭ جەڭٸسٸ يراندا رۋحاني سيياقتى پراگماتيكتەر كەرٸ ىعىسىپ, باتىسقا قارسى باعىتتاعى قاتاڭ ۇستانىمدى قولدايتىندار كٷش العانىن ايعاقتايدى. رۋحانيدٸڭ باسشىلىعىمەن يران 2015 جىلى اقش-پەن يادرولىق كەلٸسٸمگە قول قويعان, ول بويىنشا تەگەران يادرولىق باعدارلاماسىن شەكتەپ, ۆاشينگتون وعان سالعان سانكتسييا بۇعاۋىن بوساڭسىتقان.
اقش پرەزيدەنتٸ دونالد ترامپ 2018 جىلى بۇل كەلٸسٸمنەن قايتا شىعىپ كەتتٸ. كەيٸن اقش-تا پرەزيدەنت اۋىسقان سوڭ ەكٸ تاراپ كەلٸسٸمدٸ قايتا كٷشٸنە ەنگٸزۋگە ىنتا تانىتىپ, سەۋٸردە كەلٸسسٶز باستالعان.
رايسي بۇل كەلٸسسٶزدٸ ەرٸ قاراي جالعاستىرۋعا قۇلىقتى ەكەنٸن ايتتى.
الايدا رۋحاني باسشى حامەنەي ەۋ باستا تەگەرانمەن كەلٸسٸمگە كەلگەن بەس دەرجاۆادان "قۇر ۋەدە ەمەس, ەرەكەت كٷتەتٸنٸن" ايتتى. بۇعان قوسا يران كەلٸسٸمنٸڭ شارتتارىن بۇزىپ, ۋران بايىتۋدى جالعاستىرىپ جاتىر دەگەن بولجام بار.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى كەزدە يراندا ينفلياتسييا 40 پايىزعا, ال جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ 11 پايىزعا جەتتٸ, ەل ەكونوميكاسى اقش سانكتسيياسى مەن ناشار باسقارۋ كەسٸرٸنەن ناشارلاپ كەتتٸ.
حالىقتىڭ داۋىس بەرۋگە از قاتىسۋى جەڭٸمپازدىڭ لەگيتيمدٸگٸنە كٷمەندٸ كٷشەيتە تٷسەدٸ دەپ بولجايدى ساراپشىلار.
