.webp)
Kollaj: Zakon.kz
Qazaqstan Respýblikasynyń Premer-ministri Oljas Bektenov Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń el basqarǵan alty jyly ishinde qandai ózgerister bolǵanyn jáne elimizdiń ekonomikalyq turǵyda qandai mańyzdy nátijelerge qol jetkizgenin baiandaǵan maqala jariialady, dep habarlaidy Ult.kz.
Premer-ministr Qasym-Jomart Toqaevtyń prezidenttik kezeńi koronavirýs pandemiiasy men jahandyq geosaiasi shielenister sekildi kúrdeli synaqtarmen tuspa-tus kelgenin atap ótti. Soǵan qaramastan, Qazaqstan ekonomikalyq damýda aitarlyqtai jetistikterge qol jetkizdi.
Qazaqstan ekonomikasynyń damýy
2024 jyldyń sońynda JIÓ 288 milliard dollardy qurady. Jan basyna shaqqandaǵy JIÓ 14 myń dollardan asty. Qazaqstan tabysy joǵary elder tobyna edáýir jaqyndady.
Memleket basshysy munaidan tys salalardy damytýǵa basymdyq bere otyryp, ekonomikany ártaraptandyrýdy kezek kúttirmeitin mańyzdy mindet retinde aiqyndady. Atalǵan jumystyń naqty nátijesin qazirdiń ózinde kórip otyrmyz – shikizattyq emes salalar ekonomikalyq ósýdiń qozǵaýshy kúshine ainalýda. 2019-2024 jyldar aralyǵynda óńdeý ónerkásibinde óndiris kólemi 31,4%-ǵa, qurylysta 96,3%-ǵa ósti. Jalpy ónerkásip qurylymynda óńdeýshi kásiporyndar óz úlesi boiynsha óndirýshi sektormen teńesti.
Investitsiialyq jobalar jáne óńdeý ónerkásibi
Tek 2024 jyldyń ózinde óńdeý ónerkásibinde jalpy quny 1,3 trillion teńge bolatyn 180 investitsiialyq joba iske asyryldy. Nátijesinde, atalǵan sektorda sońǵy onjyldyqtaǵy eń joǵary kórsetkishke – shamamen 6% ósimge qol jetkizildi. Alty jyl ishinde mashina jasaý sektoryndaǵy óndiris úsh ese ósse, ónerkásiptik óndiristiń jyldyq ortasha ósimi 20,3%-dy qurady.
Naqty sandarda, 2018 jyly 30 myń birlikti quraǵan jeńil avtomobilderdiń sany 134 myń birlikke deiin jetti. Sol siiaqty júk avtomobilderi boiynsha da alty eseden astam – 7,1 myń birlikke deiin, avtobýstar boiynsha jeti esege, iaǵni 2,9 myń birlikke deiin, arnaiy tehnika shyǵarý shamamen úsh esege, iaǵni 711 birlikke deiin ósim tirkeldi.
Munai-gaz himiiasy jáne polimer óndirisi
Prezident tapsyrmasy boiynsha munai-gaz himiiasyn qarqyndy damytý qolǵa alyndy. Elimiz shikizatty eksporttaýdan ony tereń óńdeýge birtindep bet burýda. Polimerler, kompozittik materialdar, himiialyq reagentter óndirilip jatyr. Munyń barlyǵy – ártúrli salalarda suranysqa ie qosylǵan quny joǵary ónimder. Iri jobalardyń biri – Atyraý oblysynda iske qosylǵan KPI zaýyty búginde polipropilen óndirisin jolǵa qoidy. Zaýyt óziniń qýattylyǵy jaǵynan Ortalyq Aziiadaǵy osyndai óndiris oryndarynyń ishindegi eń iri kásiporyn sanalady.
Aýyl sharýashylyǵynyń damý kórsetkishteri
Astyqtyń byltyrǵy rekordtyq ónimi aýyl eńbekkerlerin memlekettik qoldaý sharalarynyń tiimdiligin kórsetedi. Alty jyl ishinde agroónerkásip keshenin sýbsidiialaýǵa 2,5 trillion teńge bólindi, bul aýyl sharýashylyǵy jalpy óniminiń 1,8 esege, iaǵni 8,3 trillion teńgege deiin ósýine yqpal etti. Aýyl sharýashylyǵynda jumyspen qamtylǵan bir adamǵa shaqqanda eńbek ónimdiligi bes jyl ishinde eki ese ósip, 4,2 million teńgege jetti. Al, azyq-túlik óndirisiniń kólemi 2,1 ese ulǵaidy.
Otandyq óndirýshilerdi qoldaý
Otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaý – Memleket basshysy basymdyq bergen negizgi baǵyttyń biri. Memlekettik satyp alýda mashina jasaý, metallýrgiia, qurylys, jeńil jáne himiia ónerkásibi, sondai-aq azyq-túlik taýarlary boiynsha tek qana qazaqstandyq óndirýshilerden satyp alynatyn taýarlardyń, jumystar men kórsetiletin qyzmetterdiń tizbesi edáýir keńeitildi.
Sheteldik investitsiialar men halyqaralyq yntymaqtastyq
Osy oraida ulttyq damý institýttary Qazaqstan ekonomikasyna salynatyn investitsiia kólemin ulǵaita túsýde. Tek 2025 jyldyń ózinde «Báiterek» holdingi arqyly 8 trillionteńge investitsiia salynady, al 2027 jylǵa qarai Memleket basshysynyń tapsyrmasy boiynsha bul soma 10 trillion teńgege deiin ulǵaitylady.
Serpindi damýǵa qajetti mańyzdy sharttardyń biri – sheteldik investitsiialar Qazaqstan ekonomikasyna turaqty tartylýda. Muny sheteldik kásipkerler tarapynan kórsetilip otyrǵan elimizdiń ekonomikalyq áleýetine degen úlken senim men joǵary reitingter rastap otyr. Atap aitqanda, 2024 jyly Qazaqstan Moody's agenttiginiń «Turaqty» boljamymen óz tarihyndaǵy eń joǵary Baa1 reitingine ie boldy. Halyqaralyq S&P, Fitch reiting agenttikteri de Qazaqstannyń nesielik reitingin investitsiialyq senimdilik deńgeiinde rastady.
Sońǵy alty jyl ishinde ekonomikaǵa 130 milliard dollar tikelei sheteldik investitsiialar tartyldy.
Sheteldik seriktester óńdeý ónerkásibi salasyna kóbirek investitsiia sala bastaǵanyn atap ótý mańyzdy. Onyń kólemi 72,7 milliard dollarǵa jetti. BUU Qazaqstandy teńizge shyǵa almaityn elder arasynda iri TShI kólemin alýshy retinde ekinshi orynǵa shyǵardy.
Memleket basshysynyń belsendi diplomatiialyq kúsh-jigeriniń arqasynda ózge eldermen saýda-ekonomikalyq yntymaqtastyq damyp keledi. Nátijesinde, sońǵy alty jylda syrtqy saýda ainalymy bir jarym esege, 94,8 milliard dollardan 141,4 milliard dollarǵa deiin ósse, eksport kólemi 61,1 milliard dollardan 81,6 milliard dollarǵa jetti.
Eksport qurylymynda óńdelgen taýarlar úlesiniń artýy atqarylǵan jumystyń eleýli nátijesi boldy. Ótken jyldyń qorytyndysy boiynsha olardyń shetel naryqtaryna eksporty 28,8 milliard dollarǵa jetti. Bul 2018 jylǵy kórsetkishten shamamen eki ese joǵary. Mashinalar, jabdyqtar, kólik quraldary, aspaptar men qurylǵylar eksportynyń úlesi 1,1%-dan 5,8%-ǵa deiin artty. Eksport qurylymyndaǵy shikizattyń úlesi de barǵan saiyn azaiyp, 2018 jylǵy 74,5%-dan 2024 jyly 63,5%-ǵa deiin tómendedi.
Infraqurylymdy jańǵyrtý
Prezidenttiń basshylyǵymen elimizdiń infraqurylymyn aýqymdy jańǵyrtý jumystary júrgizilýde.
Uzaq jyldar boiy jylý energetikasy sektoryna tiisti kóńil bólinbei keldi: respýblika boiynsha infraqurylymdyq jelilerdiń tozý deńgeii 65%-ǵa, al jekelegen óńirlerde tipti 90%-ǵa jetti. Qazir energetika jáne kommýnaldyq salalardaǵy daǵdarystyń aýyr kezeńin eńsere aldyq. Eger 2019 jyly jylý kózderiniń ortasha tozý deńgeii 71%-ǵa jetse, qazir ony 61%-ǵa deiin tómendetýge múmkindik týdy. Bul jumys jalǵasatyn bolady.
Memleket basshysynyń tapsyrmasy boiynsha byltyr 86 myń shaqyrym injenerlik jelini jańǵyrtýdy, sondai-aq jańa qýat kózderin iske qosýdy kózdeitin Ulttyq joba iske asyryla bastady. Bul tehnologiialyq apattar sanyn 20%-ǵa qysqartýǵa, elimizdegi energetikalyq jáne kommýnaldyq sektorlardyń tozý deńgeiin orta eseppen 40%-ǵa azaitýǵa, generatsiiany 7 GVt-tan astam arttyrýǵa múmkindik beredi.
Bul baǵytta otandyq óndiristiń qýatyn barynsha tartýǵa mańyz beriletinin aita keteý kerek. TKSh salasy úshin ónim shyǵaratyn kásiporyndardyń áleýetin tolyq paidalaný josparlanyp otyr. Qazaqstandyq kompaniialardyń josparlanǵan ónim kólemi shamamen 3,5 trillion teńgeni quraidy.
Energetika jáne iadrolyq energiiany damytý
2019 jyldan beri elektr energiiasyn tutyný 14%-ǵa ósip, shamamen 120 milliard kVt/saǵ qurady. Halyq sanynyń ósýin, sondai-aq júrgizilip jatqan indýstriialyq damý jáne tsifrlandyrý saiasatyn eskere otyryp, energiia tutyný odan ári arta túsedi dep boljanyp otyr. Osyǵan orai Prezident tapsyrmasy boiynsha iadrolyq energetikany damytý qolǵa alyndy. Birinshi AES qurylysynyń aýdany anyqtaldy. Taǵy eki stantsiia salý úshin qurylys oryndaryn anyqtaý jumystary bastaldy.
Qurylys jáne turǵyn úi salasy
Sondai-aq qurylys indýstriiasy da rekordtyq ósý qarqynyn kórsetip otyr. 2024 jyly paidalanýǵa berilgen turǵyn úi kólemi 2018 jylmen salystyrǵanda 6,4 million sharshy metrge nemese 51,4%-ǵa artyp, 19 million sharshy metrge jetti. 2019–2024 jyldar aralyǵynda barlyǵy 97,8 million sharshy metr turǵyn úi paidalanýǵa berildi. Bul qazaqstandyq ondaǵan myń otbasyǵa jyljymaityn múlik satyp alýǵa jáne turmys deńgeiin jaqsartýǵa yqpal etti.
Sonymen qatar joldardyń qurylysy men olardy jóndeý jumystary Prezidenttiń turaqty baqylaýynda. Sońǵy alty jylda respýblikalyq mańyzy bar 4,4 myń shaqyrym avtojoldardy, onyń ishinde Ortalyq – Shyǵys, Ortalyq – Ońtústik, Taldyqorǵan – Óskemen, Aqtóbe – Atyraý – Astrahan jáne basqa da kúre joldardy rekonstrýktsiialaý aiaqtaldy. 2024 jyly 12 myń shaqyrym kólik magistrali qurylys-jóndeý jumystarymen qamtyldy, onyń 8 myń shaqyrymy – respýblikalyq, al qalǵan 4 myń shaqyrymy jergilikti joldarǵa tiesili. Bul – rekordtyq kórsetkish.
Sondai-aq keiingi alty jylda 250-ge jýyq jol boiyndaǵy servistik jańa nysandar salyndy. Jol boiynda ulttyq standartqa sai keletin qyzmet kórsetý nysandarynyń úlesi 52%-dan 90%-ǵa deiin ulǵaityldy.
Temirjol kóligi arqyly júk tasymaldaý kóleminiń ósýimen qatar joldardy jóndeý jumystaryna degen qajettilik te arta túsýde. Jyl saiynǵy kúrdeli jóndeý kólemi 2019 jylmen salystyrǵanda 2024 jyly 41%-ǵa ósti. Alty jyl ishinde barlyǵy 3 myń shaqyrym temirjolǵa kúrdeli jóndeý jumystary júrgizildi.
Biyl Dostyq – Moiynty temirjol ýchaskesiniń ekinshi jelisiniń qurylysy aiaqtalady, bul ótkizý qabiletin 12 jup poiyzdan 60 jup poiyzǵa deiin arttyrady. Sondai-aq Almaty beketin ainalyp ótetin temirjol jelisi de Almaty torabynyń júktemesin 40%-ǵa jeńildetedi.
Atalǵan jobalardy iske asyrý Eýropa men Qytai arasyndaǵy júk ainalymyn, sondai-aq elimizdiń eksporttyq áleýetin arttyrýǵa múmkindik beredi.
2019 jyldan beri teńiz kóligi arqyly tasymaldaý kólemi 20%-ǵa ósti. Transkaspii halyqaralyq kólik baǵyty boiynsha aitarlyqtai ósim qalyptasyp otyr. Kólik infraqurylymyn jańǵyrtý boiynsha júrgizilip jatqan jumystardyń esebinen THKB arqyly tranzittik tasymal kólemi 2019 jyldan beri alty esege (2024 jyly – 4,5 million tonna), qazaqstandyq ónim eksporty 12 esege ósti. Memleket basshysy jariialaǵan Astana – Arqalyq – Torǵai – Yrǵyz jańa tas joly atalǵan baǵytqa tyń serpin bermek.
Gazdandyrý jáne sýmen qamtamasyz etý
Elimizdi gazdandyrý jumystary jalǵasýda. 2025 jyldyń basynda 12 millionnan astam adam tabiǵi gazǵa qol jetkizdi. 2024 jyly 1,7 myń shaqyrymnan astam gaz jelileri salyndy. Biyl eldi mekenderdi gazdandyrý boiynsha taǵy 45 joba iske asyrylýda, bul gazben qamtylǵandardy 12,4 million adamǵa deiin, al gazdandyrý deńgeiin 62%-ǵa deiin jetkizýge múmkindik beredi.
Basym mindetterdiń biri – qazaqstandyqtardy sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etý jáne sýmen jabdyqtaý júiesin jańǵyrtý. Sońǵy jyldary aýqymdy jumys atqaryldy: eger 2019 jyly sýmen jabdyqtaý qalalarda 97,2% jáne aýyldarda 86,4% bolsa, búginde bul kórsetkishter tiisinshe 99,4% jáne 97,8%-ǵa jetti. 6 256 aýyldyń ishinen 5 523 aýyl sýmen qamtyldy. Qalǵan 833 aýyl osy jyldyń sońyna deiin taza sýǵa qol jetkizedi. Sonyń ishinde 238 eldi mekende ortalyqtandyrylǵan sýmen jabdyqtaý júieleri salynady, 595 aýyldyq eldi mekende keshendi blok-modýlder ornatylady.
Astanadaǵy aýyzsý tapshylyǵy máselelerin sheshý úshin Prezident tapsyrmasy boiynsha 2023 jyly qýattylyǵy táýligine 105 myń m3 bolatyn №3 sorǵy-súzgi stantsiiasynyń qurylysy aiaqtaldy. Sondai-aq Sátbaev atyndaǵy kanaldan sý qubyryn tartý jumystary bastaldy. Bul elordany sýmen qamtamasyz etý máselesin uzaq merzimge sheshýge múmkindik beredi.
Infraqurylymdy jańartý, gazben jabdyqtaý jáne jol qurylysymen qatar adamdardy tótenshe jaǵdailardan qorǵaý da mańyzdy oryn alady. Qaiǵyly oqiǵalar tizbegi TJ qyzmetteriniń materialdyq-tehnikalyq jaraqtandyrý isiniń túitkildi máselelerin ashyp berdi.
Qoǵamdyq qaýipsizdik jáne quqyq qorǵaý
Prezidenttiń tapsyrmasy boiynsha apattyq-qutqarý jumystaryn shuǵyl ári tiimdi júrgizýge múmkindik beretin zamanaýi apattyq-qutqarý tehnikalary, qural-jabdyq úlgileri satyp alyndy. Sońǵy alty jylda jabdyqtalý deńgeii 53%-dan 64%-ǵa deiin ósti jáne odan ári óse bermek.
Atalǵan sharalar tótenshe jaǵdailarǵa qarsy daiyndyq deńgeiin jaqsartyp qana qoimaidy, sonymen birge qoǵamdyq qaýipsizdikti de arttyrýǵa yqpal etedi. Halyqty qulaqtandyrý júiesi siiaqty jańa tehnologiialar qoldanyla bastady.
Qaýipsizdikti qamtamasyz etýdiń keshendi tásili TJ qyzmetterin damytýdy ǵana emes, sonymen qatar «Zań men Tártip» qaǵidaty sheńberinde qylmysqa qarsy kúres jáne quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alý jónindegi sharalardy kúsheitýdi de qamtidy. 2019 jyldan beri qylmys deńgeii 52%-ǵa, qoǵamdyq oryndarda 60%-ǵa tómendedi.
Azamattardyń, ásirese áielder men balalardyń quqyqtaryn qorǵaýdy kúsheitýge basymdyq berilýde. Qasym-Jomart Toqaev otbasylyq-turmystyq zorlyq-zombylyqtyń jolyn kesý týraly únemi aityp keledi. Osy saiasat sheńberinde otbasyndaǵy zorlyq-zombylyq úshin jaýapkershilikti qatańdatýǵa baǵyttalǵan, uryp-soǵýdy jáne densaýlyqqa qasaqana jeńil ziian keltirýdi qylmystyq jazaǵa jatqyzýdy kózdeitin zań qabyldandy. Ol buryn tek ákimshilik normalarmen rettelip kelgen bolatyn.
Áleýmettik qoldaý jáne halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý
Sonymen qatar Memleket basshysy jaqynda ǵana óskeleń urpaqty qoldaý sharalaryn júiege keltirýge jáne kúsheitýge baǵyttalǵan «Qazaqstan balalary» atty jańa birtutas baǵdarlamany usyndy.
Biylǵy 14 naýryzda ótken Ulttyq quryltaida Prezident bizdiń elimiz áleýmettik memleket bolyp tabylatynyn taǵy da atap ótti. Ári bul áleýmettik kórsetkishterdiń ósýi boiynsha memlekettiń naqty sharalarynan kórinis taýyp otyr.
Sońǵy alty jylda eń tómengi jalaqy mólsheri kezeń-kezeńimen eki ese, iaǵni 42 500 teńgeden 85 000 teńgege deiin ulǵaidy. Bul shamamen 2 million azamattyń ál-aýqatyna oń áser etti.
600 myńǵa jýyq pedagogtyń jalaqysy eki esege artty, úsh jyl ishinde dárigerlerdiń jalaqysy jyl saiyn 30%-ǵa, orta meditsinalyq personaldyń jalaqysy 20%-ǵa kóterildi, áleýmettik qamsyzdandyrý salasyndaǵy 38 myń qyzmetkerdiń jalaqysy eki esege ulǵaityldy.
Kópbalaly otbasylarǵa olardyń tabysyna qaramastan tólenetin járdemaqy engizildi, bala kútimi boiynsha tólemder bir jyldan bir jarym jylǵa deiin uzartyldy. Ziiandy eńbek jaǵdailarynda jumys isteitin qyzmetkerler úshin arnaiy tólem engizildi.
2019 jyldan bastap ómir súrý uzaqtyǵy 73 jastan 75 jasqa deiin ulǵaidy. Jalpy ólim-jitim 7,8%-ǵa, ana ólimi – 26,3%-ǵa, nárestelerdiń shetinep ketý kórsetkishi – 15,8%-ǵa tómendedi. Buǵan profilaktikanyń tiimdiligin arttyrý jáne skriningpen qamtý deńgeiin keńeitý yqpal etti.
2019 jyldan bastap búkil elimiz boiynsha 955 densaýlyq saqtaý nysany salyndy. Olardyń ishinde Ulttyq ǵylymi onkologiialyq ortalyq jáne Ulttyq jedel meditsinalyq úilestirý ortalyǵy siiaqty mańyzdy mekemeler bar.
Prezidenttiń «Ańsaǵan sábi» arnaiy baǵdarlamasynyń arqasynda, bala súie almaǵan otbasylarda 2021 jyldan beri 9 myńnan astam sábi dúniege keldi.
Densaýlyq saqtaý júiesiniń kadrlyq áleýetin arttyrýǵa, ásirese aýyldyq jerlerdi qajetti mamandarmen qamtýǵa erekshe nazar aýdarylyp keledi. Máselen, aýyldyq eldi mekenderge keminde 5 jyl merzimge jumysqa kelgen meditsina qyzmetkerlerine 8,5 million teńge mólsherinde birjolǵy aqshalai tólem engizildi. Turǵyn úi máselelerin sheshýdiń qoljetimdi quraldary bar.
Bilim jáne ǵylymdy damytý
Bilim berý salasynda atqarylyp jatqan is-sharalar mektepter men balabaqshalardaǵy oryn tapshylyǵyn joiýǵa, bilim sapasyn jaqsartýǵa, pedagog mártebesin kóterýge baǵyttalǵan. Sońǵy alty jylda 1 367 balabaqsha ashylyp, kezekte turǵandardyń sanyn 5 esege qysqartýǵa qol jetkizildi. Áleýmettik jaǵdaiy tómen otbasylardyń balalary 100% tegin tamaqpen qamtamasyz etildi.
2019 jyldan beri elimizde rekordtyq kólemde – 1 200 mektep salynyp, 1 millionǵa jýyq oqýshy orny ashyldy. Aýyldyq jerlerdegi 3 myńnan astam mektep jańǵyrtyldy. Bul 32 apatty jaǵdaidaǵy jáne 71 úsh aýysymdy mekteptiń máselesin, sondai-aq elimizdegi 200 mekteptegi oryn tapshylyǵyn sheshýge múmkindik berdi. Biyl shamamen 200 mekteptiń qurylysy jalǵasady. Sondai-aq Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáikes, aýdan ortalyqtary men aýyldarda 1 myń mektepti jańǵyrtý jumystary júrgizilip jatyr. Bul óte mańyzdy baǵyt, óitkeni elimizdegi orta mektepterdiń 2/3 bóligi aýyldyq jerlerde ornalasqan.
Prezident jariialaǵan «Jumysshy mamandyqtary jyly» tehnikalyq jáne kásiptik bilim berý júiesin jetildirýge tyń serpin berdi. Jańa ekonomika úshin bilikti ári suranysqa ie kadrlardy daiarlaý maqsatynda kolledjder men ónerkásiptik kásiporyndar arasyndaǵy yntymaqtastyq nyǵaitylýda. Qazirgi ýaqytta 498 kompaniia 410 bilim berý mekemesin qamqorlyqqa aldy, «Jas maman» jobasy aiasynda 180 kolledj jańǵyrtyldy. Kolledj stýdentteriniń stipendiiasy 50%-ǵa ulǵaityldy. JOO stýdentterine arnalǵan 62 myń oryndyq 251 jataqhana paidalanýǵa berildi.
Ǵylymi kadrlardy qoldaý da erekshe mańyzǵa ie, ásirese sońǵy alty jylda ǵylymdaǵy jastardyń úlesi alty ese ósip, 46%-dy quraǵanyn eskersek, bul máseleniń ózektiligi arta túskenin baiqaýǵa bolady. Ol úshin doktorantýraǵa bólinetin bilim berý granttarynyń sany artyp, ǵylymi zertteýler júrgizý múmkindikteri keńeie túsýde.
Ǵylymi jetistikterdi naqty ekonomika sektoryna engizý jáne olardy kommertsiialandyrý – mańyzdy baǵyttardyń biri. Biyl 2 297 ǵylymi joba men 299 ǵylymi-tehnikalyq baǵdarlama júzege asyrylýda. Jas ǵalymdar ǵylymi qyzmetke belsendi túrde tartylyp, olardyń qatysýymen 1 055 joba iske asyrylyp jatyr.
Ǵylymi ázirlemelerdi kommertsiialandyrýǵa keletin bolsaq, búginde 208 joba qoldanysqa sátti engizildi, 180-nen astam óndiris satylym kezeńine shyqty. Kommertsiialandyrý jobalarynyń elimizdiń ekonomikasyndaǵy jalpy úlesi 118,7 milliard teńgeni qurady. 2 myńnan astam jańa jumys orny ashyldy. 25 joba eksportqa shyqty, 6 jobanyń satylym kólemi 1 milliard teńgeden astam somaǵa jetti.
Sporttyq infraqurylym qarqyndy damyp keledi. Alty jyl ishinde óńirlerde 314 dene shynyqtyrý-saýyqtyrý kesheni jáne 58 bassein salyndy. Balalar men jasóspirimder sport mektepteriniń sany 40-qa, iaǵni 481-den 521-ge deiin ulǵaityldy. Nátijesinde dene shynyqtyrýmen jáne sportpen júieli túrde shuǵyldanatyn azamattardyń úlesi 31,5%-dan 41,4%-ǵa nemese 5,9 million adamnan 8,4 million adamǵa deiin ósti.
Zańsyz iemdenilgen aktivterdi qaitarý jumysy
Memleket basshysynyń zańsyz iemdenilgen aktivterdi qaitarýdan túsken qarajatty áleýmettik mindetterdi sheshýge baǵyttaý jónindegi tapsyrmasy áleýmettik infraqurylymdy jańǵyrtýdyń pármendi quralyna ainaldy.
Arnaýly memlekettik qordan bilim berý, densaýlyq saqtaý, sport, áleýmettik qamsyzdandyrý salalarynda 280-ge jýyq jobany júzege asyrýǵa, sondai-aq injenerlik jeliler men sý sharýashylyǵy nysandaryn jańǵyrtýǵa 194 milliard teńgeden astam qarajat aýdaryldy.
Memleket basshysy jappai tsifrlandyrý jáne jasandy intellektini engizý mindetine basymdyq berip otyr. Bul ekonomikalyq ósýdiń jańa qozǵaýshy kúshine ainalýǵa tiis.
Qazaqstan IT-qyzmetter eksportyn ulǵaita otyryp jáne osy baǵytta eleýli jetistikterge qol jetkizip, Ortalyq Aziia elderi arasynda senimdi túrde kósh bastap keledi.
Bul sala boiynsha elimizdiń básekelestik artyqshylyqtary jeterlik. Tsifrlyq sheshimder túrli salalarǵa dendep enip, olardyń tiimdiligi men jedel damýyn qamtamasyz etti. Balabaqshalarda «Otbasynyń tsifrlyq kartasy», «Áleýmettik ámiian» jáne tsifrlyq vaýcherler belsendi qoldanylady, QazaqLaw (zańnamalyq baza boiynsha kómekshi), LLM ulttyq tildik modeli jasaldy, «Biznestiń tsifrlyq kartasy» jáne basqa da jobalar ázirlenýde.
Sońǵy bes jylda innovatsiialyq ónim kólemi eki eseden astam, 1,1 trillion teńgeden 2,4 trillion teńgege deiin ósti.
JI damýyna járdemdesý úshin Prezident tapsyrmasy boiynsha «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń bazasynda qarjylandyrýdyń maqsatty kólemi 1 milliard dollardy quraityn Qazaqstan Venture Group qorlarynyń venchýrlyq qory quryldy.
Qor Qazaqstan men Ortalyq Aziianyń innovatsiialyq jobalaryna basymdyq bere otyryp investitsiia salady.
Biyl elimizdiń jedel tsifrlyq transformatsiiasyna yqpal etetin Alem.ai halyqaralyq jasandy intellekt ortalyǵy ashylady.
Ulttyq quryltai otyrysynda Qasym-Jomart Toqaev tsifrlandyrý men jasandy intellekt, kólik, energetika, agroónerkásip sektory jáne adam kapitalynyń damý áleýeti joǵary ekenin erekshe atap ótti. Úkimet júktelgen mindetterdi oryndaýǵa bar kúsh-jigerin salady.
Kórip otyrǵanymyzdai, sońǵy 6 jyl ishinde atqarylǵan jumys az emes, biraq alda budan da aýqymdy mindetter tur.
Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń tegeýrindi basshylyǵymen Qazaqstan úlken jetistikterge qol jetkizip, óziniń orasan zor áleýetin tolyq iske asyratynyna senimdimin.
