WBA/WBC/IBO/IBF tujyrymdary boiynsha orta salmaqtaǵy álem chempiony Gennadii Golovkin qazir sýperjuldyzǵa ainalǵan. Álemdegi áriptesterimiz onyń aitqan ár sózinen aqparat jasaýda. Biz de qalys qalyp jatqan joqpyz. Búginde elimizdegi sporttyq saittarda jaryq kórgen on aqparattyń jartysy jerlesimizge arnalýda. Nege? Sebebi, qyrkúiek aiyna josparlanǵan jekpe-jekke qatysty suraq kóp te, jaýap joq.
Golovkinniń kúzge josparlap otyrǵan kezdesýi qai kúni ótetini, qarsylasy kim bolatyny áli belgisiz. Basy ashylmai turǵan basty másele de osy. Kelisim boiynsha meksikalyq Saýl Alvarespen judyryqtasýy kerek edi. Alaida bul jekpe-jektiń ótetinine senetinderdiń qatary kún sanap kemip barady. Óitkeni, eki tarap ózara kelisimge kele alar emes.
Túsinikti tilde aitar bolsaq, Golovkin men Alvares 100 teńgeni bólise almaýda. «35 teńgesin bereiin, 65 teńgesi meniki» deidi meksikalyq. «Joq, 50 teńgeden bólip alamyz» deidi bizdiń jigit. Ekeýiniń de qarsylasqa 1 teńge artyq ustatqysy kelmeidi. Aitqan sózderinen ainityn túri joq. Óitpegende she? Túsinýge jeńil etip jazǵan túrimiz ǵoi, áitpese áńgime 100 teńgede emes, túsetin tabystyń paiyzynda bolyp tur. Onyń ár paiyzy million dollarǵa jaqyn qarjy. Eger túsetin tabysty 50 paiyzdan bóliser bolsa, ár boksshyǵa 20 men 35 million dollardyń aralyǵynda tabys túsýi tiis. Eki taraptyń jarty paiyzǵa da jyljyǵysy kelmei otyrǵany sondyqtan.
Negizi jerlesimizdiń áńgimesi ózgergen. Buryn tabys, qarajat jaiynda jaq ashpaityn. «Qarsylasymdy qurmetteimin. Big Drama Show jasaimyz!» degennen ary aspai, sypaiy qaiyratyn. Mysaly, 2017 jyly ótken Alvarespen alǵashqy kezdesýinde tabystyń 30 paiyzyna kelisti. 70 paiyzy meksikalyqtyń qanjyǵasynda ketken. Arada jyl ótpei tabystyń teń jartysyna talasyp otyr.
Anyǵynda, Gena bul qadamǵa aqshaǵa qunyqqan baryp otyrǵan joq. Mundai talap qoiýǵa itermelegen ózderi. Alvarestiń komandasy osy kezge deiin oilaryna kelgenin istep keldi. Alǵashqy jekpe-jek 2016 jyly ótýi tiis bolatyn. Ol judyryqtasýdan bas tartyp, WBC chempiondyq belbeýin básekesiz bere saldy. 2017 jyly da degenin istetti. Kezdesýdi Meksikanyń táýelsizdik kúnine qoiyp, tabystyń 30 paiyzyn ǵana ustatty. Kópshiliktiń pikirinshe, sol básekede jerlesimiz jeńiske jetýge tiis-tin. Tóreshiler aqylǵa syimaityn sheshim shyǵaryp, taǵy da Alvarestiń yǵyna jyǵylyp, teń esep tirkep jiberdi. Ol az bolǵandai 2018 jylǵy 5 mamyrǵa josparlanǵan qarymta kezdesýge 1 ai qalǵanda sharshy alańǵa shyqpaitynyn jariia etti. «Ese qaitaratyn jekpe-jek qyrkúiekte ótedi» dep boks jankúierleri kúzdiń kelýin asyǵa kútip júr. Al ol bolsa taǵy talap qoiýda, tabystyń 35 paiyzyn ǵana bermekshi. Mundai «tálpishtikke» qashanǵa deiin shydaýǵa bolady? Qashanǵy onyń jeteginde júre bermek? Sypaiy Genanyń da tózimi taýsyldy. «Tabystyń jartysyn beresiń!» dep short kesti.
Dál qazir Golovkinniń shart qoiýǵa tolyq qaqysy bar. Buryn óziniń myqty ekenin dáleldeý úshin, bedelin joǵaltpaý úshin qarsylasynyń barlyq ýájine kelisken. Al qazir eshteńeni dáleldeýdiń qajeti joq. Alvarespen qarsy jekpe-jek ótpei qalsa da, eshteńe joǵaltpaidy. Árine, qomaqty tabys tabý múmkindigin eseptemegende. Chempiondyq ataqtary jetkilikti. Alǵashqy jekpe-jekte-aq óziniń meksikalyqtan myqty ekenine naǵyz bokssúier qaýymnyń kózin jetkizip qoiǵan. Kúzdegi kezdesýdiń taǵdyry qalai sheshilse de abyroi-bedeline nuqsan keltire almaityny anyq. Qaita jekpe-jek ótpei qalsa, Alvarestiń joǵaltatyny kóp bolyp tur. Iá, kóp...
Eń birinshi qalyń jankúierleriniń aldynda abyroiynan airylǵaly tur. Áýeli judyryqtasýdan bas tartyp chempiondyq belbeýin bere saldy. Muny kópshilik qoryqqanǵa sanady. Jankúierler tarapynan qysyp kóbeidi. Qoryqpaitynyn bildirip, 2017 jyly jekpe-jek ótkizýge kelisti. Alaida abyroiyn aspandata almady. Kerisinshe, myqtylyǵyna kúmánmen qaraityndardyń sany artty. Sol kezdesýde jeńis túgili teń esepke laiyq bolmaǵanyn aitatyndar kóp.
2018 jyly doping daýyna ilikti. Qaita tekserýden ótip aqtalyp shyqqanymen, bul iste shikilik kóbeidi. Kásipqoi bokstan habary bardyń bári jarysa pikir bildirdi. «Doping daýy qoldan jasalǵan. Golovkinmen jekpe-jekke shyqpaý úshin jasalǵan qýlyq» desti bir bóligi. Sońǵy oryn alǵan jaǵdailar osy boljamdy rastaityndai. Kezdesý jaqyndaǵanda doping daýyna bailanysty jekpe-jekten bas tartty da, 6 aidan keiin qaitadan sharshy alańǵa shyǵýǵa ruqsat berildi. Ádette tyiym salynǵan dári-dármek qoldanǵandarǵa qarsy qatań shara kóriletin. Bir-eki jylǵa sporttan alastatyp, chempiondyq belbeýlerin tartyp alatyn. Alvareske qarsy eshqandai shara kórilgen joq. Osydan keiin qoldan uiymdastyrylǵan qýlyq ekenine senbei kór.
Pikir bildirýshilerdiń ekinshi jartysy onyń doping qoldanǵanyna senimdi. Tek qazir emes, burynnan qoldanyp kelgenin aitady. «Doping daýyna ilikpei turǵandaǵy bulshyqetine qarańyz. Qandai shymyr, shynyqqan boksshy ekenin kórip tamsanar edińiz. Qazirgi denesine qarańyz, solǵan sábizdei» desedi. Iaǵni, Golovkinmen judyryqtasqanda da tyiym salynǵan preparat qoldanǵan, sonyń kúshimen aýyr soqqylarǵa tótep bere alǵany aitylady. Bul sózderdiń de jany bar. Qaisysy aqiqat ekeni belgisiz. Biraq, qaisysy ras bolsa da, Alvaresti qýlyq-sumdyqtan aqtap ala almaiyn dep tur. Bedelinen túpkilikti airylmaiyn dese, Golovkinmen kúzdegi jekpe-jek oǵan aýadai qajet. Osyndai jetistikke jetkizgen qalyń jankúieri bolsa, solardyń aldynda naǵyz sýjúrekke ainalmaý úshin táýekelge barýǵa májbúr. Tipti, tabystyń teń jartysyn alýǵa qýana kelisýge tiis. Muny bizdiń jigit bilip otyr. Iá, óz degeninde tabandap otyrýyna osyndai jaittar múmkindik berýde.
Al jekpe-jektiń ótý-ótpeýine bailanysty aitylyp jatqan áńgimeler promoýter, menedjer, bapker, mamandardyń aýzynan shyqqan jái jel sózder. Ózine tiesili tabystyń bir bóligi qomaqty bolýy úshin qoldarynan kelgenniń bárin jasaýda. Ázirge sońǵy sózdi aitýǵa tiis Alvares únsiz.
Murat SERIKBAIULY
