Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń alǵash ret Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń otyrysynda partiialyq sailaý tizimderinde kvotalardyń 30 protsentin áielder men jastar úshin engizý jónindegi bastamasy búgin «Qazaqstan Respýblikasyndaǵy sailaý týraly» Konstitýtsiialyq zańyna tolyqtyrýlar engizý týraly» zańda júzege asty.
Kóptegen elderde qazirgi kúnniń ózinde áielder saiasi ómirde áleýmettik-mádeni bógetter, genderlik steretipter jáne saiasi partiialar men sailaý júieleriniń qurylymdyq tosqaýyldary sekildi túrli kedergilerge tap bolady. Osyǵan qaramastan áiel zaty eldiń qoǵamdyq-saiasi damýyna orasan zor úlesin qosýda, alaida olardyń eńbegi kóp jaǵdaida elenbei qalady.
Álem boiynsha ulttyq parlamenttiń 35% nemese odan da kóp áiel-músheleri tek 26 elde ǵana bar – ol Ulybritaniia, Italiia, Frantsiia, Estoniia jáne basqa da kóbinese Eýropa elderi.
Olardyń basym kópshiligi 2000 jyldardyń ortasynda arnaiy kvotalardy engizý arqyly bul igilikke qol jetkizdi (máselen, Frantsiia, Belgiia, Portýgaliia, Ispaniia). Atalǵan elderde engizilgen kvotalar áielder úshin saiasatta jetistikke jetýge kedergi týǵyzatyn genderlik saiasi alańdaǵy aýytqýlardy teńestirýge, keibir qurylymdyq tosqaýyldardy azaitýǵa shynymen kómektesti. Osyndai normalar eldiń parlamenti shyn reprezentativti bolyp tabylatynyn jáne ózi ókildik etetin halyqtyń pikirin bildiretinine kepil bolady. Ol sondai-aq ár azamattyń sailanýǵa degen quqyǵyn rastaidy.
Quramynda áielder sany joǵary parlament ádette eldegi áleýmettik máselelerdi tiimdirek sheshedi jáne densaýlyq saqtaý men bilim berý salalaryna erekshe kóńil bóledi. Gender saiasatyn júzege asyrý boiynsha zańnamalyq bastamalar sheshýshi mánge ie, sebebi ol mýltiplikativti nátije berip, áielderdi biznestegi jáne azamattyq sektordaǵy tabysqa yntalandyrady, sondyqtan gender teńdigi – ol tek saiasattyń ǵana emes, iskerlik álemniń de máselesi. Kóptegen zertteýler kompaniialardyń quramynda áiel-menedjerler neǵurlym kóp bolsa, soǵurlym ol tabysty bolatynyn kórsetýde. Ekonomika men qoǵam óziniń barlyq daryndaryn jynysyna qaramai qoldanýǵa múddeli.
Osynda aita ketetin másele, kvotalar óz negizinde áleýmettik toptardy qoldaýǵa jáne kóp ýaqytta jinalyp kelgen teńsizdikti joiýǵa baǵyttalǵan pozitivti kemsitýshilikke qarsy ýaqytsha sharalar bolyp tabylatynyn umytpaýymyz jón. Osyndai teńsizdik joiylǵan sátten bastap bul kvotalardan bas tartýǵa bolady. Genderlik kvotalar óz kezeginde jergilikti jaǵdaiǵa beiimdelýi kerek, sonymen qatar quqyq qoldaný mehanizmderimen qýattalý qajet.
Alýa Joldybalina,
QR Prezidentiniń janyndaǵy
Qazaqstan strategiialyq zertteýler institýtynyń
bólim basshysy
