پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ العاش رەت ۇلتتىق قوعامدىق سەنٸم كەڭەسٸنٸڭ وتىرىسىندا پارتييالىق سايلاۋ تٸزٸمدەرٸندە كۆوتالاردىڭ 30 پروتسەنتٸن ەيەلدەر مەن جاستار ٷشٸن ەنگٸزۋ جٶنٸندەگٸ باستاماسى بٷگٸن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسييالىق زاڭىنا تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» زاڭدا جٷزەگە استى.
كٶپتەگەن ەلدەردە قازٸرگٸ كٷننٸڭ ٶزٸندە ەيەلدەر ساياسي ٶمٸردە ەلەۋمەتتٸك-مەدەني بٶگەتتەر, گەندەرلٸك ستەرەتيپتەر جەنە ساياسي پارتييالار مەن سايلاۋ جٷيەلەرٸنٸڭ قۇرىلىمدىق توسقاۋىلدارى سەكٸلدٸ تٷرلٸ كەدەرگٸلەرگە تاپ بولادى. وسىعان قاراماستان ەيەل زاتى ەلدٸڭ قوعامدىق-ساياسي دامۋىنا وراسان زور ٷلەسٸن قوسۋدا, الايدا ولاردىڭ ەڭبەگٸ كٶپ جاعدايدا ەلەنبەي قالادى.
ەلەم بويىنشا ۇلتتىق پارلامەنتتٸڭ 35% نەمەسە ودان دا كٶپ ەيەل-مٷشەلەرٸ تەك 26 ەلدە عانا بار – ول ۇلىبريتانييا, يتالييا, فرانتسييا, ەستونييا جەنە باسقا دا كٶبٸنەسە ەۋروپا ەلدەرٸ.
ولاردىڭ باسىم كٶپشٸلٸگٸ 2000 جىلداردىڭ ورتاسىندا ارنايى كۆوتالاردى ەنگٸزۋ ارقىلى بۇل يگٸلٸككە قول جەتكٸزدٸ (مەسەلەن, فرانتسييا, بەلگييا, پورتۋگالييا, يسپانييا). اتالعان ەلدەردە ەنگٸزٸلگەن كۆوتالار ەيەلدەر ٷشٸن ساياساتتا جەتٸستٸككە جەتۋگە كەدەرگٸ تۋعىزاتىن گەندەرلٸك ساياسي الاڭداعى اۋىتقۋلاردى تەڭەستٸرۋگە, كەيبٸر قۇرىلىمدىق توسقاۋىلداردى ازايتۋعا شىنىمەن كٶمەكتەستٸ. وسىنداي نورمالار ەلدٸڭ پارلامەنتٸ شىن رەپرەزەنتاتيۆتٸ بولىپ تابىلاتىنىن جەنە ٶزٸ ٶكٸلدٸك ەتەتٸن حالىقتىڭ پٸكٸرٸن بٸلدٸرەتٸنٸنە كەپٸل بولادى. ول سونداي-اق ەر ازاماتتىڭ سايلانۋعا دەگەن قۇقىعىن راستايدى.
قۇرامىندا ەيەلدەر سانى جوعارى پارلامەنت ەدەتتە ەلدەگٸ ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەردٸ تيٸمدٸرەك شەشەدٸ جەنە دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن بٸلٸم بەرۋ سالالارىنا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلەدٸ. گەندەر ساياساتىن جٷزەگە اسىرۋ بويىنشا زاڭنامالىق باستامالار شەشۋشٸ مەنگە يە, سەبەبٸ ول مۋلتيپليكاتيۆتٸ نەتيجە بەرٸپ, ەيەلدەردٸ بيزنەستەگٸ جەنە ازاماتتىق سەكتورداعى تابىسقا ىنتالاندىرادى, سوندىقتان گەندەر تەڭدٸگٸ – ول تەك ساياساتتىڭ عانا ەمەس, ٸسكەرلٸك ەلەمنٸڭ دە مەسەلەسٸ. كٶپتەگەن زەرتتەۋلەر كومپانييالاردىڭ قۇرامىندا ەيەل-مەنەدجەرلەر نەعۇرلىم كٶپ بولسا, سوعۇرلىم ول تابىستى بولاتىنىن كٶرسەتۋدە. ەكونوميكا مەن قوعام ٶزٸنٸڭ بارلىق دارىندارىن جىنىسىنا قاراماي قولدانۋعا مٷددەلٸ.
وسىندا ايتا كەتەتٸن مەسەلە, كۆوتالار ٶز نەگٸزٸندە ەلەۋمەتتٸك توپتاردى قولداۋعا جەنە كٶپ ۋاقىتتا جينالىپ كەلگەن تەڭسٸزدٸكتٸ جويۋعا باعىتتالعان پوزيتيۆتٸ كەمسٸتۋشٸلٸككە قارسى ۋاقىتشا شارالار بولىپ تابىلاتىنىن ۇمىتپاۋىمىز جٶن. وسىنداي تەڭسٸزدٸك جويىلعان سەتتەن باستاپ بۇل كۆوتالاردان باس تارتۋعا بولادى. گەندەرلٸك كۆوتالار ٶز كەزەگٸندە جەرگٸلٸكتٸ جاعدايعا بەيٸمدەلۋٸ كەرەك, سونىمەن قاتار قۇقىق قولدانۋ مەحانيزمدەرٸمەن قۋاتتالۋ قاجەت.
الۋا جولدىبالينا,
قر پرەزيدەنتٸنٸڭ جانىنداعى
قازاقستان ستراتەگييالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ
بٶلٸم باسشىسى
