Katolik shirkeýlerindegi bala zorlaý qylmysyn zerttegen táýelsiz komissiia jetekshisi Jan-Mark Sove jýrnalister suraqtaryna jaýap berip tur. 5 qazan 2021 jyl.
Baiandama sońǵy 70 jyldy qamtidy. Úsh myń bettik esepti Frantsiianyń burynǵy vitse-prezidenti Jan-Mark Sove jetekshilik etken táýelsiz komissiia ázirlegen. Bul jóninde arnaiy komissiianyń resmi saityna súiengen Meduza portaly jazdy, dep habarlaidy Azattyq.
Komissiia quramyna zań, tarih, teologiia, áleýmettaný siiaqty túrli salada mamandanǵan jáne túrli din ókilderinen quralǵan 21 adam kirgen.
Eseptegi málimetke qaraǵanda, Frantsiiada 1950 jyldan beri 216 myń kámeletke tolmaǵan bala sviashennik, monah pen monahinialardan zábir kórgen. Odan bólek, 114 myń bala katolik shirkeýi nemese mektepterinde istegen belgili bir dini mártebesi joq qyzmetkerlerdiń zorlyǵyna ushyraǵan. Zábir kórgenderdiń 80 paiyzy - er bala. Zertteý avtorlary muny katolik shirkeýine ǵana tán qubylys retinde ataǵan, sebebi ózge qoǵamda kóbine qyzdar zorlyq qurbanyna ainalady.
Esepti ázirleý kezinde komissiia músheleri jábirlenýshilermen, ozbyrlyq kórsetkendermen sóilesip, arhiv aqtarǵan, statistikalyq zertteýlerdi paidalanǵan. Zardap shekkenderdiń arasynda 6500 adam kýálik etken. Zertteý avtorlary jábirlenýshilerdi taýyp, olardy kýálik etýge kóndirý qiyn bolǵanyn atap ótedi.
Komissiia 1950-2020 jyldardaǵy bala zorlaý men jynystyq zorlyq-zombylyq kórsetýge keminde 2900-3200 sviashennik pen monahtyń qatysy baryn anyqtaǵan. Olar osy kezeńde Frantsiiadaǵy shirkeýlerde qyzmet atqarǵan. Sarapshylar "agressorlar" qatary kóp bolýy yqtimal, biraq shirkeý men politsiiada olar jaily málimet joq dep eskertedi.
Komissiia ókilderiniń sózine qaraǵanda, Frantsiiada katolik shirkeýlerinde balalar júieli túrde zorlyq-zombylyqqa ushyraǵan. Olardyń basym bóligi nemese 55,9 paiyzy – 1950-70 jyldary bolǵan. Barǵan saiyn sany tómendegen, bul Frantsiiada katolik shirkeýlerindegi dindarlar men qyzmetkerler sanynyń sireýimen bailanysty bolýy múmkin.
Esep avtorlarynyń sózine qaraǵanda, katolik shirkeýi 1990 jyldarǵa deiin mundai daýlardan ózin aýlaq ustaýǵa tyrysyp, jábirlenýshilerdiń aryz-shaǵymyn tyńdamaǵan. Tek 2015 jyldan beri shirkeý zorlyq-zombylyq baryn moiyndai bastaǵan.
Komissiia katolik shirkeýine 45 rekomendatsiia jasap usynǵan. Arasynda jynystyq zorlyq-zombylyqtan zardap shekkenderdi qoldaýǵa arnalǵan shuǵyl jeli uiymdastyrý, jyl saiyn shirkeý qyzmetkerleriniń qylmysy jóninde esep jariialaý, jábirlenýshilerge ótemaqy tóleý siiaqty usynystar bar. Odan bólek, komissiia shirkeýge "neke qurmaýdyń etika talaptaryn" ázirleýdi jáne onyń sviashennik statýsyna áserin anyqtaýdy, "hirotoniia" rásimin jasaityn sviashennikter qataryna neke qurǵan erlerdi alý múmkindigi, qylmysqa qatysy bar oqiǵalarǵa dini qupiia printsipiniń júrmeitindigin túsindirý máselelerin qarastyrýdy usynǵan.
Arnaiy komissiia burynǵy dindar Bernar Prein men arhiepiskop Filipp Barbarenge bailanysty atyshýly daýdan keiin 2018 jyly qurylǵan.
