Foto: adebiportal.kz
2023 jyldyń 19-23 sáýiri aralyǵynda Astana qalasynda «Eurasian Book Fair-2023» kitap kórmesi ótedi. Oqyrman qaýym asyǵa kútetin kórme aiasynda birneshe jyl boiy kórkem ádebiet salasynda sapaly kitap shyǵaryp, avtorlardyń nazaryna ilikken «Abai» baspasy biyl jaryq kóretin 23 kitaptyń tusaýkeser rásimin ótkizedi.
Jyl basynan beri jaryq kórip úlgergen kitaptar qazaq ádebietiniń negizin qalaýshy Abai hákimnen bastalyp, ár kezeńniń klassik qalamgerleriniń shyǵarmalarymen jalǵasyn tapqan. Sondai-aq, bul kitaptardyń ishinde ońailyqpen qolǵa túse bermeitin, izdegenge taptyrmas akademiialyq zertteý eńbekteri de bar.
«Abai» baspasy 23 kitaptyń ishindegi 15 kórkem ádebietti álemdik suranystaǵy kitap deńgeiinde jasaqtap shyqqan. Iaǵni, zamanaýi úlgide, minimalizm dizainda kórkemdep, qazaq balalarynyń qolyna tigende sóz qudiretin sezinip oqi alýy úshin qolaily. Osy tusta oqyrmannyń kózqarasy men jańashyldyǵyn eskere otyryp «Abai» baspasy bul kitaptardy óz qarjysyna basyp shyǵarǵan. Jinaqtardyń birazy burynnan qalyptasqan forma men túster galereiasyn, tipti mazmuny men taqyrybyn da buzyp-jaryp, óz jańa tartymdylyǵymen oqyrmanǵa jol tartpaq.
Qazaqstyń bas aqyny, aǵartýshy, qazaq jazba ádebietiniń, qazaq ádebi tiliniń negizin qalaýshy, filosof, kompozitor, aýdarmashy, saiasi qairatker, reformator Abai Qunanbaiulynyń artynda qalǵan rýhani murasy «Júrektiń kózi ashylsa...» degen atpen, qazaqtyń uly aqyny, Alash qozǵalysynyń qairatkeri, poeziiasy qazaq ádebietine ǵana emes, túrki tektes halyqtar ádebietine de úlken yqpal etken bes arystyń biri Maǵjan Jumabaevtyń ómirsheń, rýhty óleńderi «Turan» atty ataýmen basyldy.
Qazaqtyń aqiyǵy, ǵasyr aqyny Muqaǵali Maqataevtyń jinaǵy «Otan», uly aqyn Tólegen Aibergenovtyń kez kelgen jyryndaǵy saǵynyshy «Saǵynysh» degen kitap bop qolǵa timek.
Qazaqtyń asa kórnekti aqyny, qazaq poeziiasyna ózgeshe lep ákelgen Jarasqan Ábdirash ta osy jinaqtardyń salmaǵyn arttyryp tursa, QR Memlekettik syilyǵynyń iegeri Oljas Súleimenov, Muhtar Shahanov bastaǵan býyn Israil Saparbai, Nesipbek Aituly, Kúlásh Ahmetova, Sabyr Adai, Gúlnar Salyqbai, Qalqaman Sarin dep jalǵasa beredi. Solardyń ishinde búgingi kúnniń betsellerine ainalǵan Ularbek Nurǵalymulynyń «Daiaǵashy» kitaby men Aqberen Elgezektiń «Bolmaǵan balalyq shaq» týyndysy múlde bólek dizainda, jańasha formatta jaryq kórgen.
15 kitaptan bólek tanystyrylǵaly otyrǵan 9 jinaq Almaty qalasy ákimdigi qoldaýymen «Abai» baspasynan jaryqqa shyqqan. Olar – «Kózimniń qarasy» (E. Shúkiman), «Ulttyń uly ustazy» (ujymdyq jinaq), «Áýezov álemi» (“Qazaq ádebietiniń" kitaphanasy” atty jańa toptamanyń tuńǵysh tomy), «Epikalyq jyrshylyq» (B. Júsipov), «Áýestik álemi» (Q. Muqash), «Aqyn jary» (S. Aibergenova), «Qarash batyr» (Z. Ábdeshev), «Qut» (Q. Muqametqali) jáne «Volshebnik» (O. Áýbákirov).
1. Erkin Shúkimannyń «Kózimniń qarasy» jinaǵyna hákim, oishyl, kompozitor Abai Qunanbaiulynyń ánderi men kúileri jinaqtalyp, dombyra buraýyna laiyqtalyp notaǵa túsirilip berilgen. Eńbektiń basty jańalyǵy – ótken ǵasyrdyń 20-jyldarynan bastap búgingi kúnge deiin jinaqtalǵan aqynnyń mýzykalyq muralarynyń túr-nusqalary salystyrylyp, burynǵy-sońǵy jaryq kórgen jinaqtar men ǵylymi eńbekterdegi jáne muraǵattardaǵy materialdar negizinde keń ǵylymi túsinik berilýi.
2. «Ulttyń uly ustazy» atty Alashtyń aqylmany, birtýar aǵartýshysy Ahmet Baitursynulynyń týǵanyna 150 jyl tolýyna orai daiyndalǵan osynaý ujymdyq jinaqqa keiingi jyldary merzimdik baspasóz betterinde jáne ǵalamtorda jariialanǵan tanymdyq maqalalar, tushymdy tolǵamdar, san alýan suhbattar, ǵylymi zertteýler men mereitoi qarsańyndaǵy is-sharalar jaily sholýlar, arda aqynnyń óz týyndylarynyń bir bóligi toptastyryldy.
3. «Áýezov álemi» jinaǵy uly qalamgerdiń týǵanyna 125 jyl tolýyna orai daiyndalǵan ujymdyq jinaq. Muhtar Omarhanuly Áýezovtiń asyl murasyna arnalǵan tanymdyq kitap – “Qazaq ádebietiniń" kitaphanasy” atty jańa toptamanyń tuńǵysh tomy. Bas ádebi basylymnyń betterinde keiingi jyldary jaryq kórgen túrli maqalalar men tolǵamdar, san alýan zertteýler men syrly suhbattar, mereitoi qarsańynda atqarylǵan is-sharalarǵa qatysty sholýlar men sirek sýretter bul baiandy jobanyń mazmunyn baiytyp, kitaptyń kórkemdigin arttyra túskeni anyq.
4. Folklortanýshy ǵalym Berik Júsipovtiń «Epikalyq jyrshylyq» jinaǵynda qazaq epostaný ǵylymy kenje zerttegen kúrdeli sala – epik jyrshy jandy oryndaý sátinde paida bolatyn týyndatpa jáne shyǵarmashylyq egiz qosarlanýdyń improvizatsiia jasap, variatsiialaý barysynda mátin men mýzykada kórinis tabý úderisi, onyń tolaiym epikalyq shyǵarmashylyqqa áser etý máselesiniń tarihi, teoriialyq, tehnikalyq, tájiribelik erekshelikteri epikalyq jyrshylyq qubylys saqtalǵan halyqtardyń dástúrimen salystyra, salǵastyra zerdelengen.
5. Óner adamdary shyǵarmashylyq laboratoriiasynyń talai qyryn ańdaýǵa bolatynyn tilge tiek etetin Qultóleý Muqashtyń «Áýestik álemi» kitaby eldiń úlkendi-kishili tulǵalarynyń, belgili aqyn-jazýshylar men óner adamdarynyń qol bostaǵy túrli ermegi, áýestigi jóninde áńgimelenedi.
6. Saltanat Aibergenovanyń «Aqyn jary» kitaby kópshiliktiń qalaýy, oqyrmannyń suranysy boiynsha, qazaqtyń uly aqyny Tólegen Aibergenovtyń asyl murasyn tókpei, shashpai halyqqa tartý etken, máýeli aǵashtai bes balasyn jetkizgen, aqynnyń ómirlik jary bolǵan Úrnisa Aibergenovanyń bastan keshken qyzyǵy men qiynshylyǵy mol ómiri, ádebi orta, aralasqan ainalasy jaiynda. Búgingi bul estelik, erteńgi tarih. Mundaǵy aitylǵan áńgimeler, qyzyqty oqiǵalar, qaraly kúnder qasireti, aqynnyń shyǵarmashylyǵynyń shyǵý tegi Úrnisa Ospanqyzynyń óz aýzynan jáne jazyp ketken jazbalarynan alyndy.
7. Zamanbek Ábdeshevtiń «Qarash batyr» kitabyna engizilip otyrǵan qyrǵyzdyń aýyz ádebieti nusqalary halyqtyń oi-armanyn, baqytty turmys úshin qajymas kúresin, qaiǵy-muńyn, qýanysh-súiinishin, adamnyń jasampaz eńbegin, aqyl-parasatyn, erlik rýhyn, adal qarym-qatynastaryn, mahabbatyn dáripteidi. Qyrǵyz ertegileri kórkem beineleý boiaýlarynyń sonylyǵymen oqyrmandy eriksiz baýrap alady.
8. «Qut» – aqyn Qalmahanbet Muqametqalidyń qalamynan týǵan ekinshi kitap. Buǵan deiin jaryq kórgen «Gúl» lirikalyq jinaǵy men «Kúlki men Túlki» balalarǵa arnalǵan kitabyn oqyrman jyly qabyldaǵan edi. Al aqynnyń bul jinaǵyna buǵan deiin baspa betin kórgen óleńderimen qatar jańa týyndylary jinaqtaldy. Árbir týyndysynda qazaqy rýhty, qadir-qasietti, izgilikti dáripteitin avtordyń bul týyndysy da oqyrmandardyń júreginen oryn alary sózsiz.
9. Satira salasy – ekiniń biriniń tisi bata bermeitin janr. Atap aitar bolsaq qazaq satirasyna Ospanhan Áýbákirovtiń qosqan úlesi erekshe. Qazaq ádebietiniń satira janrynda óz qoltańbasyn qaldyra bilgen avtordy qazaq oqyrmandary jetik bilgenmen, ózge ult ókilderiniń Ospanhan shyǵarmashylyǵymen tanysýǵa múmkindik az edi. Sol olqylyqtyń orynyn toltyrý úshin Ospanhan Áýbákirovtyń «Volshebnik» atty jinaǵyn, iaǵni orys tilindegi aýdarmasy oqyrmanǵa jol tartqan.
«Abai» baspasynan jaryq kórgen jańa kitaptar oqyrman talǵamyna sai jasalǵan. Tartymdy dizain, sapaly túr men ólshem, yńǵaily formaty kitapsúier qaýymdy qýantady dep senemiz.
Qosymsha. «Eurasian Book Fair-2023» kitap kórmesine Qazaqstannan, Reseiden, Ózbekstannan, Qytaidan 70-nen astam baspa, kitap saýdasy, ǵylymi-bilim berý uiymdary jáne poligrafiialyq kompaniialar qatysady. Halyqaralyq kitap kórme-jármeńkesiniń negizgi maqsaty – kitap oqýdy nasihattaý, qatysýshy elderdiń ádebi murasyn qoldaý, áleýetti oqyrmandar men satyp alýshylarǵa jetekshi baspalardyń kitap ónimderiniń zamanaýi assortimentin, kitap shyǵarý jáne poligrafiia salasyndaǵy jańa tehnologiialardy usyný; álemdik kitap shyǵarý jáne baspa indýstriiasynyń tájiribesin zerdeleý, ártúrli halyqtardyń ulttyq ádebietterimen tanystyra otyryp, dostyq pen ózara yntymaqtastyqty nyǵaitý, bailanys ornatý jáne baspa salasyndaǵy jetistikterdi kórsetý.
Ótetin orny: Astana q, Máńgilik el 53/1, «EXPO» halyqaralyq kórme ortalyǵy
Ýaqyty: 19 sáýir, sársenbi, 15:00-16:00
Qosymsha aqparat: +7 707 934 9131 (Nurtas)
