Jańa Qazaqstandy qurýda Prezident Qasym-Jomart Toqaev usynǵan «Estitin memleket» tujyrymdamasynyń róli zor ekeni belgili. Al ony qalai júzege asyramyz, qandai kontseptsiialary bar degen saýaldarǵa «AMANAT» partiiasy Qoǵamdyq saiasat institýtynyń direktory Madina Nurǵalieva jaýap berdi, – dep habarlaidy «Ult aqparat».
Prezident Qasym-Jomart Toqaev qyzmetke kirisken sátten bastap kópshilik aldynda sóilegen sózinde, onyń ishinde is júzinde árbir Joldaýynda qoǵam men memleket arasyndaǵy bailanysty qamtamasyz etetin qural retinde áleýmettanýǵa nazar aýdarady.
«Halyq shynshyl, ashyq «sóilegende» «estitin memleket» uǵymy tiimdi bolmaq. Osyǵan bailanysty bul áleýmettaný qoǵamnyń nemese jekelegen áleýmettik toptardyń naqty problemalar, qundylyqtar men kózqarastar týraly pikirin jinaqtai alatyn, ustai alatyn jáne taldai alatyn ǵylym retinde qarastyra alamyz. Al «estitin memleket» qurý kýrsynyń jariialanýymen sotsiologiianyń mańyzy men róli burynǵydan da arta túsýde.
Eń aldymen, áleýmettaný qoǵamdy, adamdardyń minez-qulqyn zertteitin ǵylym ekenin este ustaýymyz kerek. Osy saladaǵy sapaly zertteýler azamattardyń kópshiligin shynymen mazalaityn ózekti máselelerdi anyqtaýǵa kómektesedi», – deidi Madina Nurǵalieva.
Onyń aiýtynsha, áleýmettik jelilerge de nazar aýdarǵan jón. Óitkeni, ártúrli baǵalaýlar boiynsha, Qazaqstanda Instagram qoldanýshylardyń sany 6,8 million adam, Facebook jelisi shamamen 2,4 million. 2020 jyly Telegram paidalanýshylarynyń sany 2 millionǵa jýyqtaǵan. Bul áleýmettik jelilerdegi jazbalarǵa súiene otyryp, belgili bir máseleler boiynsha búkil el turǵyndarynyń pikiri/pozitsiiasy týraly qorytyndy jasaý úshin, árine, jetkiliksiz.
«Tipti onlain saýalnamalardyń óte salystyrmaly máni bar, óitkeni onlain saýalnamalardyń reprezentativtiligin qamtamasyz etý máselesi áli de ashyq, onsyz statistikalyq senimdi nátijelerdi alý múmkin emes.
Qoǵamnyń jai-kúiiniń, ondaǵy pikirler men kóńil-kúidiń shynaiy adekvatty beinesin klassikalyq áleýmettaný bere alady. Biraq bul úshin bul ǵylymdy damytyp, sapaly zertteýler júrgizip, eń bastysy, saýalnama derekteri qoǵamdyq pikirdi manipýliatsiialaý quraly emes, taktikalyq jáne strategiialyq sheshimder qabyldaýdyń negizine ainalýy úshin olardyń nátijelerin paidalaný qajet.
Áleýmettaný tek sandar men paiyzdar ǵana emes. Mundai zertteýler qoǵamnyń túpki sebebin tabýǵa, korreliatsiiany anyqtaýǵa, qoǵamda nelikten osy nemese basqa oqiǵanyń nemese qubylystyń osylai baǵalanatynyn túsindiretin bastapqy núktelerdi anyqtaýǵa kómektesedi. Mysaly, etnosaralyq qatynastar, turmystyq zorlyq-zombylyqqa qatysty máseleler boiynsha kóptegen zertteýler bar – bul memlekettik saiasat deńgeiinde sheshim qabyldaýǵa múmkindik beretin, zańnamaǵa qandai túzetýler qajet ekenin túsinýge kómektesetin osyndai saraptama», – deidi Madina Nurǵalieva.
Spikerdiń aitýynsha, qazir Qazaqstanda áleýmettanýmen turaqty túrde ainalysatyn birde-bir memlekettik mekeme, respýblikalyq biýdjettik uiym joq. Mundai zertteýlerdi (sonyń ishinde memleket úshin de) ártúrli sotsiologiialyq kompaniialar, úkimettik emes uiymdar, ýniversitetter, ártúrli ǵylymi-zertteý jáne taldaý institýttary júrgizedi. Bul jaǵdai bir jaǵynan qazaqstandyq áleýmettanýdyń táýelsizdigi men obektivtiligin saqtaýǵa múmkindik berse, ekinshi jaǵynan, memlekettiń qoldaýynsyz áleýmettanýdyń júielik deńgeide damýy qiyn siiaqty.
«Jalpy, qaitalap aitamyn, áleýmettaný «estitin memleket» tujyrymdamasyn júzege asyrýda múmkindiginshe keńinen qoldanýǵa bolatyn jáne qajet bolatyn mańyzdy qural bolyp tabylady. Taqyryptyq áleýmettik zertteýler júrgizip qana qoimai, azamattardyń memlekettik organdarǵa, túrli qyzmet kórsetý ortalyqtaryna, koll-ortalyqtarǵa ótinishteri boiynsha taldaýlar júrgizý. Zamanaýi jaǵdaida Elbasynyń virtýaldy qabyldaýynda onlain-ótinishterdi taldaý da, azamattardyń ótinishterin qaraý da mańyzdy.
Qylmystyń ártúrli túrleri boiynsha statistikalyq málimetterdi taldaý mańyzdy, óitkeni bul da qoǵamda oryn alyp jatqan problemalardyń kórsetkishi. Narazylyq aktsiialaryn, azamattardyń kóńil-kúiin, piketterdi, mitingilerdi jáne basqalardy tereń taldaý qajet, óitkeni olar halyqtyń belgili bir oqiǵalarǵa reaktsiiasyn kórsetedi jáne memleket bul reaktsiiany bilýi kerek. Árine, áleýmettik jelilerdi, sonyń ishinde keibir oqiǵalarǵa (tek áleýmettik jáne saiasi mańyzy barlarǵa ǵana emes) qoldanýshylardyń qalai qaraityny turǵysynan da zertteý mańyzdy», – deidi Madina Nurǵalieva.
Qasym-Jomart Toqaev prezidenttik merziminiń basynda jariialaǵan «estitin memleket» tujyrymdamasy ony dáiekti túrde ustanady. Qazir saiasi jańǵyrtýdyń, memlekettik basqarýdyń durys jáne teńgerimdi júiesin qurýdyń birshama kúrdeli protsesi júrip jatyr.
