جاڭا قازاقستاندى قۇرۋدا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇسىنعان «ەستيتٸن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىنىڭ رٶلٸ زور ەكەنٸ بەلگٸلٸ. ال ونى قالاي جٷزەگە اسىرامىز, قانداي كونتسەپتسييالارى بار دەگەن ساۋالدارعا «امانات» پارتيياسى قوعامدىق ساياسات ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى مادينا نۇرعاليەۆا جاۋاپ بەردٸ, – دەپ حابارلايدى «ۇلت اقپارات».
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ قىزمەتكە كٸرٸسكەن سەتتەن باستاپ كٶپشٸلٸك الدىندا سٶيلەگەن سٶزٸندە, ونىڭ ٸشٸندە ٸس جٷزٸندە ەربٸر جولداۋىندا قوعام مەن مەملەكەت اراسىنداعى بايلانىستى قامتاماسىز ەتەتٸن قۇرال رەتٸندە ەلەۋمەتتانۋعا نازار اۋدارادى.
«حالىق شىنشىل, اشىق «سٶيلەگەندە» «ەستيتٸن مەملەكەت» ۇعىمى تيٸمدٸ بولماق. وسىعان بايلانىستى بۇل ەلەۋمەتتانۋ قوعامنىڭ نەمەسە جەكەلەگەن ەلەۋمەتتٸك توپتاردىڭ ناقتى پروبلەمالار, قۇندىلىقتار مەن كٶزقاراستار تۋرالى پٸكٸرٸن جيناقتاي الاتىن, ۇستاي الاتىن جەنە تالداي الاتىن عىلىم رەتٸندە قاراستىرا الامىز. ال «ەستيتٸن مەملەكەت» قۇرۋ كۋرسىنىڭ جارييالانۋىمەن سوتسيولوگييانىڭ ماڭىزى مەن رٶلٸ بۇرىنعىدان دا ارتا تٷسۋدە.
ەڭ الدىمەن, ەلەۋمەتتانۋ قوعامدى, ادامداردىڭ مٸنەز-قۇلقىن زەرتتەيتٸن عىلىم ەكەنٸن ەستە ۇستاۋىمىز كەرەك. وسى سالاداعى ساپالى زەرتتەۋلەر ازاماتتاردىڭ كٶپشٸلٸگٸن شىنىمەن مازالايتىن ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸ انىقتاۋعا كٶمەكتەسەدٸ», – دەيدٸ مادينا نۇرعاليەۆا.
ونىڭ ايۋتىنشا, ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەرگە دە نازار اۋدارعان جٶن. ٶيتكەنٸ, ەرتٷرلٸ باعالاۋلار بويىنشا, قازاقستاندا Instagram قولدانۋشىلاردىڭ سانى 6,8 ميلليون ادام, Facebook جەلٸسٸ شامامەن 2,4 ميلليون. 2020 جىلى Telegram پايدالانۋشىلارىنىڭ سانى 2 ميلليونعا جۋىقتاعان. بۇل ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردەگٸ جازبالارعا سٷيەنە وتىرىپ, بەلگٸلٸ بٸر مەسەلەلەر بويىنشا بٷكٸل ەل تۇرعىندارىنىڭ پٸكٸرٸ/پوزيتسيياسى تۋرالى قورىتىندى جاساۋ ٷشٸن, ەرينە, جەتكٸلٸكسٸز.
«تٸپتٸ ونلاين ساۋالنامالاردىڭ ٶتە سالىستىرمالى مەنٸ بار, ٶيتكەنٸ ونلاين ساۋالنامالاردىڭ رەپرەزەنتاتيۆتٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸ ەلٸ دە اشىق, ونسىز ستاتيستيكالىق سەنٸمدٸ نەتيجەلەردٸ الۋ مٷمكٸن ەمەس.
قوعامنىڭ جاي-كٷيٸنٸڭ, ونداعى پٸكٸرلەر مەن كٶڭٸل-كٷيدٸڭ شىنايى ادەكۆاتتى بەينەسٸن كلاسسيكالىق ەلەۋمەتتانۋ بەرە الادى. بٸراق بۇل ٷشٸن بۇل عىلىمدى دامىتىپ, ساپالى زەرتتەۋلەر جٷرگٸزٸپ, ەڭ باستىسى, ساۋالناما دەرەكتەرٸ قوعامدىق پٸكٸردٸ مانيپۋلياتسييالاۋ قۇرالى ەمەس, تاكتيكالىق جەنە ستراتەگييالىق شەشٸمدەر قابىلداۋدىڭ نەگٸزٸنە اينالۋى ٷشٸن ولاردىڭ نەتيجەلەرٸن پايدالانۋ قاجەت.
ەلەۋمەتتانۋ تەك ساندار مەن پايىزدار عانا ەمەس. مۇنداي زەرتتەۋلەر قوعامنىڭ تٷپكٸ سەبەبٸن تابۋعا, كوررەلياتسييانى انىقتاۋعا, قوعامدا نەلٸكتەن وسى نەمەسە باسقا وقيعانىڭ نەمەسە قۇبىلىستىڭ وسىلاي باعالاناتىنىن تٷسٸندٸرەتٸن باستاپقى نٷكتەلەردٸ انىقتاۋعا كٶمەكتەسەدٸ. مىسالى, ەتنوسارالىق قاتىناستار, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قاتىستى مەسەلەلەر بويىنشا كٶپتەگەن زەرتتەۋلەر بار – بۇل مەملەكەتتٸك ساياسات دەڭگەيٸندە شەشٸم قابىلداۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن, زاڭناماعا قانداي تٷزەتۋلەر قاجەت ەكەنٸن تٷسٸنۋگە كٶمەكتەسەتٸن وسىنداي ساراپتاما», – دەيدٸ مادينا نۇرعاليەۆا.
سپيكەردٸڭ ايتۋىنشا, قازٸر قازاقستاندا ەلەۋمەتتانۋمەن تۇراقتى تٷردە اينالىساتىن بٸردە-بٸر مەملەكەتتٸك مەكەمە, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸك ۇيىم جوق. مۇنداي زەرتتەۋلەردٸ (سونىڭ ٸشٸندە مەملەكەت ٷشٸن دە) ەرتٷرلٸ سوتسيولوگييالىق كومپانييالار, ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدار, ۋنيۆەرسيتەتتەر, ەرتٷرلٸ عىلىمي-زەرتتەۋ جەنە تالداۋ ينستيتۋتتارى جٷرگٸزەدٸ. بۇل جاعداي بٸر جاعىنان قازاقستاندىق ەلەۋمەتتانۋدىڭ تەۋەلسٸزدٸگٸ مەن وبەكتيۆتٸلٸگٸن ساقتاۋعا مٷمكٸندٸك بەرسە, ەكٸنشٸ جاعىنان, مەملەكەتتٸڭ قولداۋىنسىز ەلەۋمەتتانۋدىڭ جٷيەلٸك دەڭگەيدە دامۋى قيىن سيياقتى.
«جالپى, قايتالاپ ايتامىن, ەلەۋمەتتانۋ «ەستيتٸن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىن جٷزەگە اسىرۋدا مٷمكٸندٸگٸنشە كەڭٸنەن قولدانۋعا بولاتىن جەنە قاجەت بولاتىن ماڭىزدى قۇرال بولىپ تابىلادى. تاقىرىپتىق ەلەۋمەتتٸك زەرتتەۋلەر جٷرگٸزٸپ قانا قويماي, ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتٸك ورگاندارعا, تٷرلٸ قىزمەت كٶرسەتۋ ورتالىقتارىنا, كولل-ورتالىقتارعا ٶتٸنٸشتەرٸ بويىنشا تالداۋلار جٷرگٸزۋ. زاماناۋي جاعدايدا ەلباسىنىڭ ۆيرتۋالدى قابىلداۋىندا ونلاين-ٶتٸنٸشتەردٸ تالداۋ دا, ازاماتتاردىڭ ٶتٸنٸشتەرٸن قاراۋ دا ماڭىزدى.
قىلمىستىڭ ەرتٷرلٸ تٷرلەرٸ بويىنشا ستاتيستيكالىق مەلٸمەتتەردٸ تالداۋ ماڭىزدى, ٶيتكەنٸ بۇل دا قوعامدا ورىن الىپ جاتقان پروبلەمالاردىڭ كٶرسەتكٸشٸ. نارازىلىق اكتسييالارىن, ازاماتتاردىڭ كٶڭٸل-كٷيٸن, پيكەتتەردٸ, ميتينگٸلەردٸ جەنە باسقالاردى تەرەڭ تالداۋ قاجەت, ٶيتكەنٸ ولار حالىقتىڭ بەلگٸلٸ بٸر وقيعالارعا رەاكتسيياسىن كٶرسەتەدٸ جەنە مەملەكەت بۇل رەاكتسييانى بٸلۋٸ كەرەك. ەرينە, ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردٸ, سونىڭ ٸشٸندە كەيبٸر وقيعالارعا (تەك ەلەۋمەتتٸك جەنە ساياسي ماڭىزى بارلارعا عانا ەمەس) قولدانۋشىلاردىڭ قالاي قارايتىنى تۇرعىسىنان دا زەرتتەۋ ماڭىزدى», – دەيدٸ مادينا نۇرعاليەۆا.
قاسىم-جومارت توقاەۆ پرەزيدەنتتٸك مەرزٸمٸنٸڭ باسىندا جارييالاعان «ەستيتٸن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسى ونى دەيەكتٸ تٷردە ۇستانادى. قازٸر ساياسي جاڭعىرتۋدىڭ, مەملەكەتتٸك باسقارۋدىڭ دۇرىس جەنە تەڭگەرٸمدٸ جٷيەسٸن قۇرۋدىڭ بٸرشاما كٷردەلٸ پروتسەسٸ جٷرٸپ جاتىر.
