Foto: okg.kz
Maqtaaral aýdany, Abai aýylynyń turǵyny Nurbibi Omarova – ulttyq qolónerimizdi damytýǵa úles qosyp kele jatqan kásipker. Jaqynda ol Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemelulynyń bastamasymen Astana qalasynda álem jurtshylyǵyna halqymyzdyń danalyǵy men dástúrin, mádenieti men ónerin pash etý maqsatynda ótkizilgen kóshpendiler oiynyna qatysyp qaitqan bolatyn.
– Maqtaaral aýdany, Abai aýylynda 1964 jyly dúniege kelgenmin. Osynda mektepti bitirip, dúkende satýshy boldym. Keńes Odaǵy kezinde bul ekiniń birine buiyra bermeitin jumys edi. Keiinnen turmys quryp, joldasym ekeýmiz 5 perzent tárbielep ósirdik. Búginde úsh qyzym men eki ulym úili-jaily boldy. Zeinetkerlikke shyǵyp, shaǵyn sheberhana ashyp, ózimniń súiikti isimmen ainalysa bastadym.
Anam óte ismer adam bolatyn. Bala kúnimnen onyń tekemet basyp, alasha toqyǵanyn kórip, bul ónerdi boiyma sińirip óstim. Jasyratyny joq, qazir kópshilik qoi júniniń qadirin bilmeidi. Malshylar júnnen tezirek qutylý úshin ony órteidi nemese sýǵa aǵyzyp jiberip jatady. Birde osylai eshkimge kerek bolmai qalǵan qoi júnderin kórgende anamnyń áreketi esime túse berdi. Sodan shashylǵan júnderdi jinap alyp, jaqsylap jýyp, tazalap, shýashyn ketirip, sabadym. Tútilgen daiyn ónimnen anamnan úirengen buiymdardy jasaýdy qolǵa aldym. Osylaisha, bailyǵymyzdy qor qylmaiyn dep bastaǵan isim búginde kásibime ainalyp shyǵa keldi. Qazir respýblikalyq jáne halyqaralyq kórmelerge qatysyp, ulttyq qolónerimizdi jańǵyrtýǵa úles qosyp jatyrmyn, – deidi Nurbibi Jarqynqyzy.
Búginde kásippen ainalysamyn deýshilerge ózin-ózi damytýǵa múmkindik mol. Júnnen jasalǵan buiymdar – úidiń sáni, al, toqylǵan kiimder sýyq ótkizbeidi. Osyny biletin adamdar alǵashqyda sheberdiń jasaǵan buiymdaryn úiine kelip satyp alyp jatty. Suranys kóbeigennen keiin keiipkerimiz sheberhana ashyp, súiikti isin kásibine ainaldyrýdy maqsat etti. Ol úshin, árine, júndi zaman talabyna sai óndeýdiń tehnologiiasyn meńgerýi kerek.
Sodan Nurbibi Jarqynqyzy 2018 jyly Qaraǵandy oblysy, Osakarov aýdanynda ornalasqan «Barshyn bilek» oqý ortalyǵynan bilim alyp, qoi júninen ulttyq naqyshtaǵy kiimder daiyndaýdy úirenip keldi.
– Qazir adamnyń bas kiiminen bastap aiaq kiimine deiingi dúnielerdiń barlyǵyn ózindik sán úlgisimen erekshe etip jasap júrmin. Jalpy, qoi júniniń adam densaýlyǵyna tigizetin paidasy orasan zor. Odan jasalatyn buiymdar, toqylatyn kiim de sándi ári ádemi. Sondyqtan qoi júnin óndep, sándi kiimder tigip úirenemin deýshiler bolsa, qýana-qýana úiretýge ázirmin.
Qazir sheberhanamda 6 qyz-kelinshek qoi júnin óńdeýdi úirenýde ári maǵan kómektesýde. Al, basqa aýyldarda bul dástúr joiylyp barady. Bala kúnimizde apalarymyz qoi júnin tútip, sabap, kiiz basyp, bilekteitin. Al, bizdiń mindetimiz shige oralǵan kilemdi tepkileý bolatyn. Kiiz basý bylai tursyn, qazir urshyq iirip, shulyq toqityn apalar joqtyń qasy. Bile bilgenge qoidyń júninen toqylǵan shulyq ońailyqpen jyrtyla qoimaidy. Ári jylýdy jaqsy saqtaidy. Sozylǵysh keledi. Sý men dymqyldan ilene qoimaidy. Uzaq ýaqyt boiy boiaýyn joǵaltpaidy.
Deneńizdi jaraqattap alyp, em-dom qonbai júrse, onda qoi júnin jyly sýmen jýsańyz, jaradan tyrtyq ta qalmaidy. Erterekte babalarymyz gaimorit pen varikoz aýrýlaryn qoidyń júnimen emdegen. Qoi júniniń sýyqty tartyp alatyn, jarany tez jazatyn qasieti bar. Qoi júniniń paidasy, mine, osyndai.
Taraz qalasynda elimizdi qoidyń óńdelgen taza júnimen qamtamasyz etip otyrǵan Arken esimdi jigit turady. Men de júndi sol Arkennen alamyn.
Sońǵy ýaqytta ǵalymdar qoidyń júninde iod kóp ekenin málimdeýde. Qazir adamdar iod tapshylyǵy saldarynan kóptegen aýrýlarǵa dýshar bolýda...
Oraiy kelgende aita keteiinshi, meniń júnnen jasalǵan jastyǵym bar. Qan qysymym kóterilgende álgi jastyǵyma basymdy qoiyp, tynyǵyp alamyn. Sonda kóp uzamai basymnyń aýyrǵany da qoiady, qan qysymy da qalypqa keledi. Sondyqtan qaida barsam da ony ózimmen birge alyp júrýge tyrysamyn, – deidi sheber.
Nurbibi Jarqynqyzy buǵan deiin joldasy ekeýi jylyjaida kókónister ósirip, jylyna eki ret ónim alǵan eken. Qazir jylyjaidaǵy jumysty joldasy men uldary jalǵastyryp júr. Al, ol óziniń súiikti isimen ainalysyp, qoi júninen ulttyq naqyshtaǵy buiymdardy jasaýda.
– Jaqynda Túrkistan qalasynda úlken kórme ótti. Sonda Qoja Ahmet Iasaýi atyndaǵy halyqaralyq qazaq-túrik ýniversitetinde beldi qyzmet atqaratyn túrik áiel 100 shaqty qolónershiniń ishinen meniń buiymdaryma qyzyǵýshylyq tanytyp, ulttyq naqyshtaǵy órnekter túsken 70 myń teńgelik 5 shapandy satyp aldy. Jáne meni oqý ornynda ótetin kórmege arnaiy shaqyrdy. Bul – men úshin úlken jetistik.
Qazirgi tańda qolymda turatyn kelinim qoi júnin óńdeýdi úirenýge den qoiǵan. Bolashaqta meniń isimdi jalǵastyratyn álemge áigili qolóner sheberi bolady dep senemin, – deidi keiipkerimiz.
Dilara Bimenova, «Ońtústik Qazaqstan».
