Foto: ashyq derekkóz
QR Energetika ministrligi 2023-2025 jyldary Ekologiia jáne tabiǵi resýrstar ministrligi, «Samuryq-Qazyna» qory, «QazMunaiGaz» UK AQ, munai óńdeý zaýyttary jáne ǵylymi-zertteý institýttarymen birlesip, munai óńdeý salasyn damytýdyń 2040 jylǵa deiingi uzaqmerzimdi tujyrymdamasyn ázirleý boiynsha aýqymdy jumys júrgizdi, dep habarlaidy Ult.kz.
Energetika ministrliginiń Munaidy tasymaldaý jáne óńdeý departamenti direktorynyń orynbasary Talǵat Maqýovtyń aitýynsha, tujyrymdama jobasyna 50-den astam kompaniia men memlekettik organnan 1000-nan astam usynys pen eskertý kelip túsken.
Joldanǵan usynystar Tujyrymdamany naqty ári iske asyrylatyndai etýge yqpal etti.
Qazirgi tańda tujyrymdamany júzege asyrýdyń alǵashqy kezeńi bastaldy. Energetika ministrligi 19 is-sharadan turatyn Jedel is-qimyl josparyn ázirledi. Búginde onyń 8-i oryndaldy. Atap aitqanda, memlekettik organdar men kompaniialarǵa habarlamalar jiberildi, munai óńdeý zaýyttaryna ai saiyn issaparlar uiymdastyrylyp, túsindirý jumystary júrgizilýde, sondai-aq MÓZ jobalarynyń jol kartalary ázirlendi.
Búginde alty basymdyq aiqyndaldy:
- 1. Munai óńdeý zaýyttarynyń qýattyn arttyrý;
- 2. Munai óńdeý jáne munai himiiasy ǵylymi-zertteý institýtyn qurý;
- 3. «Kondensat» AQ-nyń óndiristik júktemesin kezeń-kezeńimen 50%-ǵa deiin jetkizý;
- 4. K5 jáne odan joǵary ekologiialyq sanattaǵy motor otyndaryna kóshý;
- 5. Janar-jaǵarmaidyń strategiialyq suiyqqoimasyn salý;
- 6. Munai-himiia ónimderin óndiretin jańa munai óńdeý zaýytyn salý máselesin zerdeleý.
Qazaqstandaǵy munai-gaz himiiasy eki negizgi baǵytta damyp keledi:
1. Munai himiiasy nemese suiyq zattardyń munai-himiialyq sintezi. Máselen, arender, bettik-belsendi zattar (BBZ), ketondar, aldegidter, spirtter jáne t.b. kúrdeli organikalyq ónimderge ainaldyrý. Qazirgi ýaqytta bul baǵyt Atyraý munai óńdeý zaýytynda benzol men paraksilol óndirisi arqyly júzege asyrylýda.
2. Gaz himiiasy – qanyqpaǵan gaz tárizdes kómirsýtekterdi syzyqty polimerlerge óńdeý. Bul baǵyt KPI kompaniiasynyń polipropilen óndirý jobasy arqyly damyp keledi.
– Qazirgi munai óńdeý zaýyttaryn zamanaýi munai-himiia konfigýratsiiasy boiynsha keńeitip, naryq suranysyna sai ikemdi ónim túrlerin shyǵaratyn keshender salý tiimdi. Bul munai-himiia keshenderin investitsiialyq tartymdy ári uzaq merzimdi aktivterge ainaldyryp, basqarýshy kompaniialardyń qunyn arttyrady, – dedi Talǵat Maqýov.
Sonymen qatar, aviaotyn óndirisine erekshe kóńil bólinýde. Úsh iri MÓZ jylyna 1,5 million tonnadan astam aviaotyn shyǵarýdy josparlap otyr. Budan bólek, jekemenshik MÓZ áleýetin arttyrý máselesi de qarastyrylýda. Saladaǵy negizgi basymdyq – munaidy tereń óńdeý kólemin (qýatyn) arttyrýǵa, ESG talaptaryna sai ónim sapasyn saqtaý men berik ǵylymi baza qalyptastyrýǵa berilgen.
Tujyrymdamany iske asyrý salanyń uzaqmerzimdi turaqty damýyn qamtamasyz ete otyryp, zamanaýi munai óńdeý jáne munai-himiia keshenderin quryp, sapaly motor jáne aviaotyn óndirisin ulǵaitýǵa múmkindik beredi.
