فوتو: اشىق دەرەككٶز
قر ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ 2023-2025 جىلدارى ەكولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلٸگٸ, «سامۇرىق-قازىنا» قورى, «قازمۇنايگاز» ۇك اق, مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتتارى جەنە عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىمەن بٸرلەسٸپ, مۇناي ٶڭدەۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ 2040 جىلعا دەيٸنگٸ ۇزاقمەرزٸمدٸ تۇجىرىمداماسىن ەزٸرلەۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس جٷرگٸزدٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸنٸڭ مۇنايدى تاسىمالداۋ جەنە ٶڭدەۋ دەپارتامەنتٸ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى تالعات ماقۋوۆتىڭ ايتۋىنشا, تۇجىرىمداما جوباسىنا 50-دەن استام كومپانييا مەن مەملەكەتتٸك ورگاننان 1000-نان استام ۇسىنىس پەن ەسكەرتۋ كەلٸپ تٷسكەن.
جولدانعان ۇسىنىستار تۇجىرىمدامانى ناقتى ەرٸ ٸسكە اسىرىلاتىنداي ەتۋگە ىقپال ەتتٸ.
قازٸرگٸ تاڭدا تۇجىرىمدامانى جٷزەگە اسىرۋدىڭ العاشقى كەزەڭٸ باستالدى. ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ 19 ٸس-شارادان تۇراتىن جەدەل ٸس-قيمىل جوسپارىن ەزٸرلەدٸ. بٷگٸندە ونىڭ 8-ٸ ورىندالدى. اتاپ ايتقاندا, مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن كومپانييالارعا حابارلامالار جٸبەرٸلدٸ, مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتتارىنا اي سايىن ٸسساپارلار ۇيىمداستىرىلىپ, تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە, سونداي-اق مٶز جوبالارىنىڭ جول كارتالارى ەزٸرلەندٸ.
بٷگٸندە التى باسىمدىق ايقىندالدى:
- 1. مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتتارىنىڭ قۋاتتىن ارتتىرۋ;
- 2. مۇناي ٶڭدەۋ جەنە مۇناي حيميياسى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىن قۇرۋ;
- 3. «كوندەنسات» اق-نىڭ ٶندٸرٸستٸك جٷكتەمەسٸن كەزەڭ-كەزەڭٸمەن 50%-عا دەيٸن جەتكٸزۋ;
- 4. ك5 جەنە ودان جوعارى ەكولوگييالىق ساناتتاعى موتور وتىندارىنا كٶشۋ;
- 5. جانار-جاعارمايدىڭ ستراتەگييالىق سۇيىققويماسىن سالۋ;
- 6. مۇناي-حيمييا ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرەتٸن جاڭا مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتىن سالۋ مەسەلەسٸن زەردەلەۋ.
قازاقستانداعى مۇناي-گاز حيميياسى ەكٸ نەگٸزگٸ باعىتتا دامىپ كەلەدٸ:
1. مۇناي حيميياسى نەمەسە سۇيىق زاتتاردىڭ مۇناي-حيمييالىق سينتەزٸ. مەسەلەن, ارەندەر, بەتتٸك-بەلسەندٸ زاتتار (ببز), كەتوندار, الدەگيدتەر, سپيرتتەر جەنە ت.ب. كٷردەلٸ ورگانيكالىق ٶنٸمدەرگە اينالدىرۋ. قازٸرگٸ ۋاقىتتا بۇل باعىت اتىراۋ مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتىندا بەنزول مەن پاراكسيلول ٶندٸرٸسٸ ارقىلى جٷزەگە اسىرىلۋدا.
2. گاز حيميياسى – قانىقپاعان گاز تەرٸزدەس كٶمٸرسۋتەكتەردٸ سىزىقتى پوليمەرلەرگە ٶڭدەۋ. بۇل باعىت KPI كومپانيياسىنىڭ پوليپروپيلەن ٶندٸرۋ جوباسى ارقىلى دامىپ كەلەدٸ.
– قازٸرگٸ مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتتارىن زاماناۋي مۇناي-حيمييا كونفيگۋراتسيياسى بويىنشا كەڭەيتٸپ, نارىق سۇرانىسىنا ساي يكەمدٸ ٶنٸم تٷرلەرٸن شىعاراتىن كەشەندەر سالۋ تيٸمدٸ. بۇل مۇناي-حيمييا كەشەندەرٸن ينۆەستيتسييالىق تارتىمدى ەرٸ ۇزاق مەرزٸمدٸ اكتيۆتەرگە اينالدىرىپ, باسقارۋشى كومپانييالاردىڭ قۇنىن ارتتىرادى, – دەدٸ تالعات ماقۋوۆ.
سونىمەن قاتار, اۆياوتىن ٶندٸرٸسٸنە ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنۋدە. ٷش ٸرٸ مٶز جىلىنا 1,5 ميلليون توننادان استام اۆياوتىن شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇدان بٶلەك, جەكەمەنشٸك مٶز ەلەۋەتٸن ارتتىرۋ مەسەلەسٸ دە قاراستىرىلۋدا. سالاداعى نەگٸزگٸ باسىمدىق – مۇنايدى تەرەڭ ٶڭدەۋ كٶلەمٸن (قۋاتىن) ارتتىرۋعا, ESG تالاپتارىنا ساي ٶنٸم ساپاسىن ساقتاۋ مەن بەرٸك عىلىمي بازا قالىپتاستىرۋعا بەرٸلگەن.
تۇجىرىمدامانى ٸسكە اسىرۋ سالانىڭ ۇزاقمەرزٸمدٸ تۇراقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, زاماناۋي مۇناي ٶڭدەۋ جەنە مۇناي-حيمييا كەشەندەرٸن قۇرىپ, ساپالى موتور جەنە اۆياوتىن ٶندٸرٸسٸن ۇلعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
