Jyldan-jylǵa emes, kúnnen-kúnge damyp jatqan ozyq tehnologiiadan ozý úshin adamzattyń ózi qalai damý kerek? Qazir «kóz kórmei, qulaq estimegenniń» emes, «aishylyq alys jerlerden, jyldam habar alǵyzyp, tastan sarai salǵyzatyndardyń» zamany. Elbasynyń «Bolashaqta ulttyń tabysty bolýy onyń tabiǵi bailyǵymen emes, adamdarynyń básekelik qabiletimen aiqyndalady. Sondyqtan árbir qazaqstandyq, sol arqyly tutas ult XXI ǵasyrǵa laiyqty qasietterge ie bolýy kerek» degen sózin basty nazarǵa alyp, elimizde «Tsifrly Qazaqstan» jobasy qolǵa alyndy. Osy «Tsifrly Qazaqstan» jobasynyń aiasynda elimizdiń barlyq mektepterinde Kundelik.kz baǵdarlamasy iske qosyldy. 2016 jyly jasalǵan Kundelik.kz jobasy 2018 jyldan bastap qoldanysqa engizildi. «11 jylda ózin-ózi aqtap shyǵady» dep senim bildirgen jobanyń bas direktory Muqtar Iliiasov investorlardyń jańa joba jasaǵandary úshin memleketten eshqandai aqsha almaǵandaryn atap kórsetti. «Muǵalim – oqýshy – ata-ana» piramadalyq qurylymy boiynsha jumys jasaityn jobanyń ońdylyǵy men olqylyǵy qandai? Osy taqyryp tóńireginde piramadalyq tizbek boiynsha saýalnama júrgizdik.
1. Búginde «Elektrondy kúndelik» júiesi jumys jasaý ústinde. Bul bastama qanshalyqty sátti júzege asyp jatyr? Negizgi maqsattary men mindetteri týraly keńirek aityp berseńiz.
2. Internet arqyly júzege asatyn joba búkil aimaqty qamtý kerek. Biraq kei aýyldarda internet jelisiniń tartylmaǵandyǵynan ne álsizdiginen joba áli qoldanysqa engen joq. Bul – bir. Jobanyń negizgi maqsattarynyń biri – muǵalimderdi qaǵazbastylyqtan «qutqarý». Dese de, muǵalimder Kúndelikpen qosa oqý tabelin toltyryp júr. Bul – eki. Mundai paradokstardyń shyǵý sebebi ne, sheshý joly qandai?
Arman Júnisov,
QR Bilim jáne Ǵylym ministrliginiń baspasóz hatshysy:
- Qazaqstan Respýblikasy Prezidentiniń 2017 jylǵy 31 qańtardaǵy «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» Joldaýyn oryndaý maqsatynda, bilim berý júiesinde memlekettik-jekeshelik áriptestikti damytý sheńberinde, Ministrlik bilim berý júiesinde info-kommýnikatsiialyq infraqurylymyn jańǵyrtýdy, osy saladaǵy memlekettik qyzmetterdi ońtailandyrý jáne avtomattandyrýdy, sondai-aq mektep qujattarynyń elektrondyq formatqa aýystyrýyn, iaǵni elektrondyq jýrnaldar men kúndelikter júiesin engizýdi qamtityn tsifrlyq tehnologiialardy paidalaný arqyly bilim berý protsesin jetildirý úshin birqatar is-sharalar júzege asyrylýda.
Aǵymdaǵy jyldyń 26 qańtaryńda «Memlekettik-jekeshelik áriptestik týraly» Qazaqstan Respýblikasynyń Zańynda belgilengen tártipke sáikes «Qazaqstan Respýblikasynda «Kúndelik» avtomattandyrylǵan aqparattyq júiesin qurý, engizý jáne jumys isteýin qamtamasyz etý» respýblikalyq jobasy boiynsha memlekettik-jekeshelik áriptestik sharty jasaldy.
Jobanyń maqsaty – Qazaqstan Respýblikasyndaǵy bilim protsesiniń barlyq qatysýshylary úshin elektrondyq bilim berý tehnologiialaryna teń qol jetkizýin qamtamasyz etý, onyń básekege qabilettiligin qamtamasyz etý úshin bilim berý sapasyn arttyrý, sondai-aq jalpy bilim berý uiymdary men orta bilimdi basqarý organdarynyń bilim berý, tárbie jáne basqarýshylyq qyzmetteriniń fýnktsiialary men protsesterin avtomattandyrý arqyly Qazaqstan Respýblikasynyń jalpy bilim berý uiymdary oqýshylarynyń oqý jetistikterin esepke alý júiesin jetildirý bolyp tabylady.
Kundelik.kz jobasyn iske asyrý nátijesinde mynadai jetistikterge qol jetkiziledi:
Memleket úshin:
– bilim salasyndaǵy jańa basqarý ádisteriniń paida bolýy;
– biýdjet qarajatyn paidalanýdyń tiimdiligin arttyrý;
– bilim berý salasynyń qoljetimdiligin, sapasyn arttyrý.
Ata-analar úshin:
– ata-anasynyń balanyń oqý protsesine qatysýy;
– balanyń jetistikteri týraly qashyqtyqtan habardar etý arqyly
ata-analarǵa tiimdi jaǵdai jasalýy;
Muǵalimder men mektep ákimshiligi úshin:
– oqýshylardyń úlgerim jýrnaldary men kúndelikterin turaqty elektrondy túrdegi júrgizýge kóshý;
– bilim berý uiymynda bilim berý qyzmetin baqylaýdyń jańa quraldarynyń paida bolýy.
Oqýshylar úshin:
– Aýyl men qala oqýshylaryna sapaly bilimge teń qol jetkizý;
– bilim berý resýrstary men tehnologiialaryna teń qol jetkizý;
– kommýnikativti jáne kásibi quzyrettilikti damytý.
Jobany iske asyrýda memlekettik áriptes tarapynan qarjy qarastyrylmaǵan. Bilim alýshylarǵa, ata-analarǵa, muǵalimderge qajetti qatysý, baǵalaý, úi tapsyrmalary, kúntizbelik sabaq josparlary boiynsha negizgi fýnktsional tegin bolyp keledi.
2. Qaǵazdan elektrondyq formatqa kóshý ýaqytty talap etedi. Aýysý kezeń-kezeńmen, mektepterdi keńjolaqty Internetke qoljetimdilikti jáne kompiýterlik synyptar qamtamasyz etýmen júzege asyrylady.
Mektep qujattaryn júrgizý «Bilim berý uiymdary bilim berý qyzmetinde paidalanatyn qatań eseptiliktegi qujattardyń nysanyn bekitý týraly» Qazaqstan Respýblikasy Bilim jáne ǵylym ministriniń mindetin atqarýshynyń 2007 jylǵy 23 qazandaǵy № 502 buiryǵymen retteledi. Mektep qujattamasynyń qaǵaz tasymaldaǵyshta qaitalanýyn boldyrmaý úshin Ministrlik joǵaryda atalǵan buiryqqa ózgerister engizdi. Buiryqqa sáikes bilim berý uiymy elektrondyq júiege qosylǵan jaǵdaida tek qana elektrondyq formatta toltyrylady, ony qaǵaz nusqasynda toltyrýǵa jol berilmeidi. Bul protsess birden bolmaidy. Ártúrli etaptardan ótkennen keiin, mektep tolyq deńgeide Internetpen qamtamasyz etilgennen keiin ǵana «qaǵazbastylyq» joiylady.
Kundelik.kz jobasynan buryn qazirgi bilim berý júiesi jańa formatqa aýysty. Oǵan latyn árpine kóshý máselesin de kiristireiik. Muǵalimderge osy kúndelik jobasynyń qosar úlesi, tigizer paidasy qandai?
Mahmýtova Gúlsaia,
Astana qalasyndaǵy №51 mektep-gimnaziiasynyń qazaq tili men ádebieti pániniń muǵalimi:
- Jahandanýǵa bailanysty bizdiń elimizde de oqý formaty jańalanyp jatyr. Bul qýanatyn jaǵdai. Engizilip jatqan bul joba muǵalimderge taptyrmas qural desek bolady. Sebebi, ǵalamtor ozǵan zamanda muǵalimderimiz ozyq texnologiiamen jumys isteýi kerek. Mektebimiz bir aidyń shamasynda baǵdarlamany tolyq meńgerip, jumys jasaýda. Bul baǵdarlama tolyqqandy beleń alý úshin kúshti qarqynmen jumys isteitin ǵalamtor jelisimen qamtylý tiis dep oilaimyn. Kundelik.kz jobasy muǵalimderge artylar kúshti jeńildetedi. Mysaly, toqsandyq baǵa shyǵarar kezde avtomatty túrde qorytyndy baǵalar shyǵyp turady. Ár balanyń baǵasy protsent arqyly kórinip turady. Ony muǵalim de, ata-ana da, oqýshynyń ózi de kórip otyrady. Osy arqyly sabaǵyn durystaýǵa tyrysady. Muǵalim eskertpei-aq, oqýshy óz úlgerimin jaqsartýdy ózi qolǵa alady. Bunyń ózi muǵalim úshin kómek hám qýanysh.
Qýanyshqaliev Mels,
Astana qalasyndaǵy №64 mektep-litseiiniń Qazaqstan tarihy pániniń muǵalimi:
- Kundelik.kz jobasynyń muǵalimderge tigizer úlesi týraly aitar bolsaq, bul zaman talaby. Nelikten? Sebebi, qarap otyrsaq, baǵdarlamanyń muǵalim-oqýshy-ata-ana arasyndaǵy qarym-qatynasty nyǵaitýǵa tigizer úlesi óte zor. Bul elektrondyq jýrnal arqyly muǵalimderdiń tez baǵalaýǵa, al qoiylǵan baǵany ata-ana men oqýshynyń sol mezette kórýge múmkindigi bar. Ata-ana basqa qalada júrse de, kez kelgen ýaqytta mektepke kelmei-aq óz balasynyń bilim deńgeiiniń qandai ekenin baqylap otyra alady. Osyǵan qarap ýaqyt jaǵynan tiimdi ekenin aitqanymyz jón. Bastapqyda bul baǵdarlamaǵa muǵalimder tarapynan qarsylyqtar boldy. Sebebi mektep muǵalimderi elektrondy jýrnaldy da, qaǵaz jýrnaldy da qatar toltyryp júrdi. Qazir birte-birte elektrondy jýrnalǵa kóship jatqandyqtan, baǵdarlamanyń tiimdi ekenin kórip otyrmyz. Muǵalimderdi qaǵazbastylyqtan «qutqarý» da osy baǵdarlamanyń negizgi maqsattarynyń biri bolsa kerek. Ýaqyt jaǵynan, sapasy jaǵynan da qolaily baǵdarlama zamanǵa talabyna sai tsifrly júiege kóship jatqandyqtan, muǵalim úshin de, oqýshy men ata-ana úshin de kerek dep esepteimin.
Oqýshylarǵa:
1. Kundelik.kz jobasynyń engizilýiniń oqýshylar úshin artyqshylyǵy qandai?
2. Mektep oqýshylarynyń ózin-ózi damytýyna bul joba qanshalyqty áser etedi?
3. Ata-ana tarapynan baqylanatyn jobaǵa qarsylyqtaryń joq pa?
Nurlyhan Qasymhanuly,
Túrkistan oblysy Báidibek aýdany Sarybulaq aýyly,
Sarybulaq orta mektebiniń 11 synyp oqýshysy:
- Maǵan Kundelik.kz jobasy unaidy. Birinshiden, HHI ǵasyr – kompiýterlik saýattylyqtyń ǵasyry. Jobada barlyq múmkindikter qarastyrylǵan, qurastyrýshylar muǵalim, ata-ana men balalardyń ornyna ózderin qoiyp kez-kelgen suraq tóńireginde izdenis jasaǵan.
Ekinshiden, barlyq ata-ana balalarynyń kúndeligin ashyp qaramaidy. Tipti olardan úige «ne berdi?» dep te suramaýy múmkin. Qazirgi ýaqytta kóp adamdar ǵalamtorǵa bailanyp otyr. Instagramda, feisbýkta otyrǵan ýaqytta, osy saitty bir qarap qoisa balasynyń úlgerimi jaqsarary sózsiz. Tipten hat almasý, talqylaý bári qamtylǵan.
Endi keri jaǵyna keler bolsam, birinshiden, biz saitqa tirkelý úshin telefon, bolmasa kompiýter jáne jyldamdyǵy óte joǵary internet kerek. Al mundai jaǵdai jasaýǵa kóp adamnyń qaltasy kótermeidi ne turǵylyqty jerinde internet jelisi tómen bolady.
Ekinshiden, internetpen tikelei bailanysty bolǵandyqtan, kompiýterimiz ben telefonymyzda mindetti túrde radiatsiia bolady. Bul adamǵa ziian. Ekrannan bólingen sáýleler densaýlyqqa keri áser berip, kóz janaryn qurtýǵa alyp keledi, al qazirgi adamdar kózáinek taqqysy kelmeidi.
Úshinshiden, oqýshyǵa kúndelikten buryn vk, instagram siiaqty áleýmettik jeliler mańyzdy. Saitqa olar kúnde kiredi dep aita almaimyn. Ata-ana she? Olar jumystan sharshap keledi. Bir kúni bolmasa, bir kúni «qoishy osyny» dep sóileýi de múmkin. Osy jaǵdailar ainalyp kelip muǵalimniń basyna túsetini belgili. Muǵalim bolsa ata-ana, oqýshysynyń login, qupiia sózin jazyp alyp bárin ózi jasap shyǵady.
Qurmanǵalieva Aqjúnis Medetqyzy,
Batys Qazaqstan oblysy, Jańaqala aýdany, Sarykól aýyly, Abai atyndaǵy JOBBMniń 9-synyp oqýshysy:
- HHI ǵasyr aqparattyq tehnologiialardyń damyǵan zamany. Bilim salasynda da kóptegen jańalyqtar bolýda. Solardyń biri 2017 jyldan bastap, Qazaqstandaǵy árbir mektepte «Kundelik.kz» dep atalatyn elektrondy jýrnal engizildi.
Bul elektrondy jýrnaldyń artyqshylyqtary ataana úiinde otyryp-aq, balalarynyń sabaqtan qandai baǵa alǵanyn, úi tapsyrmasyn, ótken taqyryptaryn, qorytyndy baǵalaryn qarai alady. Kúndelik oqýshynyń basty qujaty. Bul mekteptiń ataanamen bailanys jasaý quraly desek te artyq emes. Kúndelikti ataana balasynyń sabaqtaǵy úlgerimin qadaǵalap otyrady, bul jańalyqty engizýge ataanalar qýana qabyldaýy qajet.
«Kundelik.kz» elektrondy jýrnalyn paidaly dep sanaimyn. Óitkeni jeke login men paroldy jazyp ár oqýshy óz baǵalarymyzdy osy jýrnaldan kóre alamyz.
Elektrondy kúndelikti paidalaný úshin bizgi eń birinshiden ǵalamtor jelisi qajet. Alaida elimizdegi keibir aýyl-aimaqtar tolyqtai ǵalamtor jelisine qosylmaǵan. Sondyqtan bul oqýshylar men ataanalarǵa qiyndyq týǵyzady.
«Kundelik.kz» jobasyna elimizdegi barlyq mektepter tolyqtai qosylý úshin árbir aýylaimaqta ǵalamtor jelisi qondyrylýy tiis dep oilaimyn.
Almas Boris Atabekuly,
Atyraý oblysy, Atyraý qalasy, Qurmanǵazy selosy, Fariza Ońǵarsynova atyndaǵy orta mektebiniń 9-synyp oqýshysy:
- Búgingi tańda əleýmettik innovatsiialyq joba Kudelik.kz-ti barlyq bilim berý oshaqtary túgeldei qoldanady. Bul jobany belsendi paidalanatyndardyń arasynda ózimniń mektebimdi de ataǵym keledi. «Aqyldy saitty» tez igerip aldyq. Kundelik.kz saityn qoldaný óteń ońai, əri bizdei oqýshylar úshin yńǵaily. Atalmysh saittyń oqýshylarǵa tigizgen úlesi aýqymdy. Jobany qurastyrǵan mamandar Qazaqstan bilim berý isine azamattyq kómegin berdi. Kundelik.kz saity qaǵaz kúndeliktiń mindetterin ońai sheshedi jáne basqa da múmkindikter beredi: keste, úi tapsyrmalary, barlyq qoiylǵan baǵalar, sabaq barysynda paidalanylatyn materialdar, ortasha ball, ótkizilgen jáne keleshektegi sabaqtardyń taqyryptary, muǵalimniń túsiniktemeleri. Oqýshylar men muǵalimderdiń jumystaryn jeńildetti.
Kundelik.kz oqýshylardyń əleýmettik jelisi sekildi. Ol jerde oqýshylar arasynda toptar ashyp ózimizdiń kerekti məselelerimizdi tez sheshemiz. Biz bir taqyrypty túsinbegen jaǵdaida muǵalimge onlain rejimde jaza alamyz. Ol kisi ózine yńǵaily kezde habarlamany oqyp, jaýap bere alady. Bul biz úshin óte tiimdi. Úi tapsyrmasy berilgennen keiin saitta barlyǵy kórinip turady. Muǵalim ol tapsyrmany oqýshy oryndap jatqandyǵynan habardar bolady.
Kundelik.kz saity arqyly basqa mektep oqýshylarymen habar almasý, óz mektebińniń taqyryptyq úiirmelerin ózdiginen júrgizý nemese olarǵa qatysý, synyptyń is-sharalary men jańalyqtaryn talqylaýda bəri ońai atqarylady. Oqýshy sait arqyly barlyq maǵlumatty alady.
Kudelik.kz saityn ata-ana, oqýshy da tegin paidalanady. Ásirese, ata-analar úshin óte tiimdi. Sebebi, qazir 21 ǵasyrǵa bailanysty ata-anamyz kóbine jumystan qoly timei jatady. Mektepke barýǵa bos ýaqyty bolmaidy. Iaǵni, oqýshynyń úlgerimin bir aptada ózgertedi dep oilaimyn. Ata-ana bul saitta balasynyń tərbiesin, oqý úlgerimin, muǵalimderdiń oqýshyǵa jazǵan eskertýlerin qarai alady. Bul saittyń basty maqsaty – ata-ana men muǵalim arasyndaǵy qarym-qatynasty jaqsartý.
Ata-analarǵa:
1. Kundelik.kz úsh jaqty jobasyna ata-analardyń qandai alyp-qosary bar?
2. Osy baǵdarlama qoldanysqa engennen beri balalaryńyzdan oń ózgeris baiqala ma?
Baian Ospanova, ata-ana:
- Ata-analar kúndelikti óz balasynyń oqýyna nazar aýdaryp, kúndelikti Kundelik.kz-ke kirip, baǵalaryn qarap, ózderimizge jazǵan pikirlerdi oqyp tursaq jaqsy bolar edi. Biraq áli tolyq deńgeide taralmaǵandyqtan shyǵar, ata-analar belsendi emes.
Al ekinshi suraq boiynsha aitarym, oqýshylardan sál de alǵa ilgerýshilik baiqalady. Keibir belsendi oqýshylar Kundelik.kz-ke kirip, óz jetistikterin jariialap jatady. Dese de kóp úide əli de internet nemese kompiýter, telefon joqtyǵyna bailanysty oqýshylar men ata-analardyń Kundelik.kz-ti paidalaný deńgeii tómendeý. Aldymyzdaǵy oqý jylynda oqýshylar men ata analar belsendirek bolady dep oilaimyn.
Ainash Dosymova, ata-ana:
- Internet jelisi jaqsy istep tursa, Kundelik.kz jobasynyń paidasy zor. Bul ata-anaǵa da, oqýshyǵa da, muǵalimge de qolaily. Mysaly, bizder kúndelikti mektepke bara bermeimiz, sondyqtan kúndelikti úiden balalardyń sabaq úlgerimin qarap otyramyz. Biz qadaǵalap otyrǵasyn bala da ózgeris bolady. Ózim úidegi balamnyń «myna sabaqtan mynadai baǵa aldym, myna sabaqtyń baǵalary talasyp tur, toqsannyń aiaǵyna deiin baǵamdy durystaýym kerek» dep óziniń úlgerimine ózi tujyryp jasaitynyn baiqadym. Aýylymyzda internet jelisi jaqsy jumys tursa, Kundelik.kz-tiń muǵalimge de, ata-anaǵa da, oqýshyǵa da paidasy bolmasa, keltirer esh kedergisi joq.
P.S. Iske asyrylyp jatqan Kundelik.kz jobasy tolyqtai júiege engizilgen kezde oqýshyǵa, ata-anaǵa, ásirese muǵalimderge óte tiimdi dúnie bolmaq. Bilim berýshige de, bilim alýshyǵa da yńǵaily bul joba arqyly bilim berý jáne bilim alý sapasy da jaqsarady. Dúiim halyqqa tiimdi joba – memlekettiń damýyna óz áserin tigizer birden-bir mańyzdy faktorǵa ainalmaq. Osy Kundelik.kz-ti ýaqytyly, durys paidalaný – bizdiń tarapqa qaiylatyn mindet.
Sansyzbek Jańabai
