El ekonomikasyndaǵy investitsiianyń mańyzy qandai?

El ekonomikasyndaǵy investitsiianyń mańyzy qandai?

Elbasynyń Shetel investorlarynyń keńesimen kezekti jinalysynda qazirgi kezde Qazaqstanda 20 myń kásporyn shetel kapitalynyń qatysýmen jumys isteidi, onyń ishinde 7 myńy shikizat óndirýshi salalarda emestigi aitylǵan bolatyn. Investitsiialardy tartýdyń jan basyna shaqqandaǵy kórsetkishi boiynsha elimiz sońǵy on jylda úzdik úshtiktiń quramynda bolatyny josparlanyp otyr.

Memleket basshysy N.Á. Nazarbaev 2017 jylǵy Qazaqstan halqyna «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty joldaýynda: «Qazaqstan shetel investitsiialaryn tartý isindegi kóshbasshylyǵyn saqtap qalýy qajet. «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy el ekonomikasyna qarjy resýrstaryn tartýda mańyzdy ról atqarýǵa tiis», - dep atap kórsetken.

Osyǵan qatysty kelesidei mindetter alǵa qoiyldy: Qazaqstanda óndirister ashý jóninde Qytaimen birlesken investitsiialyq baǵdarlamany tiimdi júzege asyrý kerek. Qytai tarapymen ýaǵdalastyqqa qol jetkizildi. Nysandar belgilenip, naqty jumys isteýi qajet. Bul qazaqstandyqtar úshin 20 myń jańa jumys ornyn ashatyn zamanaýi óndiris bolmaq. Qazir 6 joba júzege asyryla bastady, al 2 joba iske qosyldy. Sonyń biri – gibridtik jáne tolyqtai elektrli JAC avtomobilderin iri qurylǵylardan qurastyratyn zaýyt. Tutastai alǵanda, Qazaqstannyń óz Investitsiialyq strategiiasy bolýǵa tiis. Úkimet ony biylǵy 1 qyrkúiekke deiin ázirleýi kerek. Halyqaralyq yntymaqtastyq aiasynda ulttyq ekonomikalyq múddelerdi qorǵap, ilgeriletý qajet. Bul, eń aldymen, EAEO, ShYU ishinde Jibek joly Ekonomikalyq beldeýimen ushtasatyn jumystarǵa qatysty. Ol úshin ekonomikalyq diplomatiia jumysyn qaita quryp, jandandyra túsý qajet.

Tikelei investitsiialardy tartý birlesken kásiporyndar ashý, enshiles kásiporyndar ashý, memlekettik kásiporyndardy shetel kapitalynyń qatysýymen jekeshelendirý, basqarýdy sheteldik alpaýyt óndiristik kásiporyndarǵa berý jáne bank sektoryn investitsiialaý arqyly júzege asady.

Qazaqstan Prezidenti N.Á. Nazarbaev «Qazaqstan–2050» Strategiiasynda investitsiialar men básekege qabilettilikten qaitarym, tabystylyq qaǵidattaryna negizdelgen jalpy ekonomikalyq pragmatizmdi ekonomikalyq saiasattyń jańa kýrsy dep anyqtady. Jańa kýrsqa sáikes ekonomikalyq áleýetti arttyrý maqsatynda Qazaqstanda qolaily investitsiialyq ahýal jasalýy kerek. Tiimdi memlekettik investitsiialyq saiasat memleket ekonomikasynyń damý progresine áser etedi. Bul progress, eń aldymen, makroekonomikalyq kórsetkishterdiń oń dinamikasyna, iaǵni, JIÓ ósimi, memleket azamattarynyń ómir súrý deńgeiin kóterý bolyp tabylady.

QR-nyń statistikalyq málimetterine sáikes, halyqtyń ómir súrý deńgeii jaqsarǵany baiqalady. Osylaisha, Qazaqstanda sońǵy 8 jylda JIÓ-niń deńgeii 62,6%-ǵa ósti, aitarlyqtai kúnkóris deńgeiinen kem turatyn halyqtyń úlesi qysqardy, shamamen 1% kedeilik deńgeii tómendedi. Iaǵni búginde osy máselelerge QR-nyń Prezidenti erekshe kóńil bóledi jáne olardy sheshýdiń oń tendentsiiasy investitsiialyq qyzmetpen anyqtalady. Qazirgi kezde memlekettiń aldynda turǵan mańyzdy mindetterdiń biri ekologiialyq, áleýmettik, saiasi, ekonomikalyq jahandaný jáne daǵdarys jaǵdaiyndaǵy eldiń ekonomikalyq damýynyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etý bolyp tabylady. Osyǵan bailanysty ozyq ekonomikany, jańa ekonomikalyq tutqany jáne eldiń damý turaqtylyǵyn qalyptastyrý úshin investitsiialyq damý jobalaryn paidalaný qajettilikterin anyqtaý kerek.

Bizdiń elimizdiń memlekettik investitsiialyq saiasatynyń basty maqsaty biýdjettik emes qarjylandyrý kózderine jaǵymdy orta qalyptastyrý jáne otandyq jáne sheteldik investitsiia kózderin tiimdi investitsiialyq proektilerdiń memlekettik qoldaý maqsatynda tartý bolyp tabylady. Elimizge turaqty quny bar birneshe ekonomikalyq sektorlar bar: tabiǵi resýrstardy damytý, infraqurylym, bailanys jáne aqparat. Bul sektorlardy damytý tek ekonomikalyq ósýge áser etip qana qoimai, áleýmettik salaǵa da, Qazaqstannyń álemdik uiymdarǵa birigýine de áser etedi. Bul kapitaldy qajet etetin salalar, olardyń damýy úshin sheteldik kapitaldy ǵana qajet etip qana qoimai, memlekettiń qatań strategiialyq baqylaýy da qajet.

Naryqtyq qatynastarǵa nazar aýdara otyryp, ekonomikalyq reformalardyń negizgi baǵyty ekonomikalyq ósýdiń joǵary qarqynyn qamtamasyz etýge jáne ekonomikanyń tiimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan memlekettiń investitsiialyq saiasatynyń damýy men júzege asyrylýy bolyp tabylady.

Qazirgi jaǵdaida respýblikanyń ekonomikasyna shetel kapitalyn tartý, úkimettiń reformalardy tereńdetý baǵdarlamasynyń jáne shekteýli ishki qarjylandyrý kózderi jaǵdaiynda, ekonomikanyń qurylymdyq ózgerisin qamtamasyz etý úshin óte mańyzdy. Memlekettiń ekonomikasyn damytý úshin elder arasyndaǵy ózara tiimdi ekonomikalyq yntymaqtastyqtyń negizgi baǵyttarynyń biri bolyp tabylatyn sheteldik investitsiialardy tartý jáne tiimdi paidalaný qajet.