Jeksenbi kúni Birikken Arab Ámirlikteriniń astanasy Ábý-Dabide Dúniejúzilik qalalar forýmy resmi túrde ashyldy. Qazir qalalarda 3,5 mlrd adam turady, al 2030 jylǵa deiin bul san 5 milliardqa deiin artatyny boljanýda. Bul týraly BUU saitynda jazyldy, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Forýmǵa 168 elden 18 myńnan astam adam qatysty. Olardyń arasynda tájiribelerimen jáne oilarymen bólisip, «bolashaqtyń qalasyn» qalai qurý kerektigin talqylap jatqan sarapshylar, merler, ǵalymdar men belsendiler bar.
Ýrbanizatsiia protsesin toqtatý múmkin emestigin eske salǵan BUU-nyń Eldi mekender jónindegi («Habitat») baǵdarlamasynyń atqarýshy direktory Maimýna Mod Sharif, forým qatysýshylaryn naqty sheshim qabyldaýǵa shaqyrdy. «Barlyǵymyz qalalarymyzdyń qaýipsiz bolǵanyn jáne turaqty damýyn qalaimyz. Biraq búgin biz alǵa qadam basýymyz kerek», - dedi ol forýmnyń ashylýynda.
Álemdik resýrstar ýniversitetinen kelgen Ani Dasgýpta qazirgi kúni «sátti qala» uǵymyna tereń úńilý qajettigin aitty: «bul jumys oryndary qurylatyn, turǵyndardyń ómir sapasy artatyn, sonymen qatar klimattyq ózgeristerden qorǵaný men jahandyq jylynýdy ustap turý sharalary júzege asatyn qala».
Onyń aitýynsha, ekstremaldy tabiǵat qubylystary men tabiǵi apattardy týdyratyn klimattyq krizis qalalardyń basty, biraq jalǵyz máselesi emes. Sarapshy azamattyq soǵystar men basqa da kúrdeli janjaldar adamdardyń jappai qonys aýdarýyna sebep bolyp otyrǵanyn aitty.
Qatysýshylar jańa tehnologiialardyń damýyna bailanysty týyndaǵan máselelerge de nazar aýdarady: túrli gadjetter olardyń ielerin ańdyp otyrady, olar qala biliginiń qolynda bolǵandyqtan, kóshelerde ne bolyp jatqanyn baqylap otyrýǵa múmkindik beredi.
BUU saityndaǵy málimetke súiensek, qazirgi kúni adamzattyń teń jartysy, iaǵni 3,5 milliard adam qalalarda turady. Boljam boiynsha, 2030 jylǵa deiin 5 milliard adam qala turǵynyna ainalady.
Aldaǵy onjyldyqta qalalar ósýiniń 95 paiyzy damýshy elderdiń esebinen bolady.
Qazirgi ýaqytta shalǵai aimaqtarda 883 million adam ómir súredi. Olardyń kópshiligi – Shyǵys jáne Ońtústik-Shyǵys Aziia elderiniń turǵyndary.
Álem qalalarynyń aýmaǵy Jerdiń qurǵaq bóliginiń bar bolǵany 3 paiyzyn alyp jatyr, biraq olar energiianyń 60-80 paiyzyn paidalanady.
Ýrbanizatsiianyń qarqyndylyǵy tushy sý qoryna, káriz júieleriniń jumysyna, meken etý ortasy men qoǵamdyq densaýlyq saqtaý júiesine keri áserin tigizedi.
2016 jyly qala turǵyndarynyń 90 paiyzy DDU qaýipsizdik standartyna sai kelmeitin aýamen tynys alyp, saldarynan 4,2 million adam qaza tapty. Qala turǵyndarynyń jartysynan kóbi DDU normalarynan 2,5 ese asyp ketetin aýany jutady.
