COVID-19 ahýaly órshýine bailanysty Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymynyń (DDU) bas direktory Tedros Gebreiesýs málimdeme jasady. Ol bai elderdi vaktsinany kedei eldermen bólisýge shaqyrdy, dep habarlaidy "Ult aqparat" BUU-nyń Jańalyqtar ortalyǵyna silteme jasai otyryp.
«10 aptadan beri azaiǵan ólim kórsetkishi qaita ósýde. Bizge álemniń barlyq óńirlerinen aýrýhanalardyń qaitadan tolyp jatqany týraly habarlar túsýde. Virýstyń Delta nusqasy juqtyrý jaǵdailary men ólim sanynyń órshýine ákelýde», - dedi Tedros Jenevadaǵy brifingte.
Delta shtamy
Qazirgi kezde Delta álemniń 104 elinde anyqtalǵan. DDSU basshysynyń aitýynsha, ol álem boiynsha eń kóp taralǵan nusqaǵa ainalmaq.
«Vaktsinamen qamtý tómen elderdegi ahýal qiyn. Delta jáne basqa nusqalar mundai elderde juqtyrýdyń qaýipti tolqynyn týdyryp, aýrýhanaǵa túsý men ólimniń joǵary kórsetkishterine ákeledi», - dep atap ótti DDSU-nyń basshysy.
Onyń aitýynsha, tipti aldyńǵy tolqynda ózderiniń densaýlyq saqtaý júieleriniń arqasynda infektsiianyń masshtabty órshýin aldyn alǵan elderdiń ózderi búgingi kúni pandemiia epitsentrinde qalyp otyr.
DDSU-nyń bas direktory tek qana vaktsinanyń kómegimen daǵdarystan shyǵa almaitymyzdy moiyndady, alaida, onyń aitýynsha, vaktsinalaý – virýspen kúrestegi qolda bar quraldardyń eń tiimdisi.
«Biz búgin qoǵamdyq densaýlyq saqtaý salasyndaǵy tótenshe jaǵdaidyń órshýin bastan keshýdemiz. Ol, óz kezeginde, adamdardyń ómirine, olardyń tirshilik etý quraldaryna jáne álem ekonomikasyn qaita qalpyna keltirýge odan saiyn qaýip tóndirip otyr», - dedi DDSU-nyń ókili.
Onyń aitýynsha, ahýal vaktsina qory az jerlerde nashar, degenmen pandemiia esh qai jerde bitken joq. «Qazirgi ujymdyq strategiia meniń esime orman órtimen kúresýshi órt sóndirý komandasyn salady. Sý quiý arqyly bir jerdegi alaýdy aýyzdyqtaýǵa bolady, biraq basqa jerde ot laýlap tursa, shoqtar jan-jaqqa tarap, qaitadan qorqynyshty jalynǵa ainalady», - dedi Tedros.
Vaktsinalardyń birkelki bólinbeýi
DDSU-nyń bas direktory vaktsinalardyń birkelki jáne ádil bólinbei jatqany týraly eske saldy. Keibir elder men óńirler milliondaǵan býsterlik dozalarǵa tapsyrys berip jatsa, keibir elderde vaktsina meditsinalyq qyzmetkerler men qaýip-qater tobyndaǵy adamdardy vaktsinalaýǵa jetpei jatyr.
«Moderna men Pfizer halyqtyń biraz bóligi vaktsina alǵan elderge býsterler retinde vaktsina tasymaldaýdyń ornyna kúshterin preparatty COVAX júiesine jiberýge jumsaýyna bolatyn edi», - dedi Tedros.
AstraZeneca álem boiynsha óndiristi kúsheitýde
DDSU basshysy barlyq farmatsevtikalyq kompaniialardy ózderiniń litsenziialary, noý-haý jáne tehnologiialarymen bólisýge shaqyrdy. Onyń aitýynsha, AstraZeneca osyndai qadamǵa barǵan – álem boiynsha vaktsinasyn litsenziialap, onyń óndirisin kúsheitti. Ol Eýropa, Úndistan jáne Koreia Respýblikasynan basqa DDSU tótenshe jaǵdailarda qoldanýǵa arnalǵan vaktsinalar qataryna Japoniia men Aýstraliiadaǵy taǵy eki óndiris kúshin qosty. Osylaisha, litsenziialyq kelisimniń eskerilýimen, AstraZeneca vaktsinasyn óndiretin elderdiń qatary beske deiin ósti.
«Basqa óndirýshiler muny úlgi etýi kerek», - dedi Tedros. Ol kúndelikti myńdaǵan adamdardyń ólip jatqanyn eske salyp, osy sebepti kedei elder turǵyndaryn vaktsinalaýdy 2023-2024 jyldarǵa qaldyrmaý kerek ekenin aitty.
